Een bomensoort uit Midden-Amerika blijkt niet alleen bliksembestendig, een inslag levert hem zelfs
concurrentievoordeel op.
ruimden, kregen ze namelijk toegang tot meer licht en ruimte. Gemiddeld ruim negen naburige bomen legden per blikseminslag het loodje doordat de elektrische ontlading via takken, klimplanten of de lucht oversprong. Ook verminderde de blikseminslag de hoeveelheid klimplant-plagen in de almendro met bijna tachtig Marit Verbeek
AMSTERDAM
procent, waardoor er meer licht en voe-dingsstoffen beschikbaar kwamen voor de bomen zelf. De onderzoekers schatten dat een Dipteryx oleifera - die honderden Een blikseminslag kan een boom flink bejaren oud kan worden - gemiddeld elke 56 schadigen of zelfs doden, maar sommigen jaar direct getroffen door de bliksem. Elke gedijen er juist bij. Dat concluderen ecoloinslag is voordelig voor de boom. De ongen van onder andere het Amerikaanse derzoekers schatten dat deze bliksembe-Cary Institute of Ecosystem Studies. Ze stendigheid ervoor zorgt dat de boomontdekten dat de Dipteryx oleifera blik-soort tijdens zijn levensduur maar liefst sembestendig is en er zelfs indirect voorveertien keer zo veel kans heeft om zich delen van ondervindt. De tropische boom, voort te planten.
lokaalook wel 'almendro' genoemd, groeit „Het is erg interessant dat het gelukt is in Midden-Amerika en behoort tot de vlin-om te demonstreren dat deze boomsoort
derbloemigen. Het onderzoek verscheen deze week in New Phytologist.
Naar schatting sterven honderden miljoenen bomen per jaar door bliksemin-slag. Vooral rond de evenaar, in de tropen, onweert het vaak. Ecologen onderzochten 93 individuele tropische bomen in Panama die door de bliksem geraakt waren: Naar schatting sterven honderden miljoenen bomen per jaar door blikseminslag, vooral rond de evenaar
negen Dipteryx oleifera-bomen en 84 bomen van andere soorten. De blikseminslagen werden opgenomen door camera's, de schade aan de bomen bestudeerden de onderzoekers vanaf de grond en met dro-nes vanuit de lucht. De almendro-bomen raakten slechts licht beschadigd door een directe blikseminslag, geen enkele stierf.
Dat is opvallend, want de andere 84 bomen waren zwaargehavend: ze verloren per inslag 5,7 keer zoveel bladeren van hun kruin en meer dan de helft stierf binnen twee jaar.
Meer licht en voedingsstoffen
De almendro-bomen bleken na de blikseminslagen zelfs beter af dan ervoor.
Doordat omringende bomen het veld
indirect kan profiteren van bliksemin-slag", reageert ecoloog Bianca Zoletto, die zelf promotieonderzoek doet aan Wageningen University en Research naar bliksem en tropische bomen, maar dan in Cen-traal-Afrika. Ze kent de onderzoekers goed
- de wetenschappelijke wereld van blik-seminvloed op bomen is klein - maar heeft zelf niet aan dit specifieke onderzoek meegewerkt. „Ik zie ook in Oeganda dat sommige bomen vaker getroffen worden en maar heel weinig schade hebben. Dat het de competitie doodt en daardoor een voordeel heeft, is gezond verstand. Maar het is lastig te kwantificeren."
Het bos in Panama is het enige tropische regenwoud ter wereld waar de inslagen met camera's geobserveerd worden, legt Zoletto uit. „Ik denk dit onderzoek het fenomeen goed ondersteunt met sterke data. Een sterk punt is dat het werd uitgevoerd op Isla Barro Colorado, een van's werelds best bestudeerde tropische bosper-celen, waar langetermijndata over boom-sterfte, de impact van lianen, soortende-mografie, etcetera beschikbaar zijn."
Laag water rond de stam
De bijzondere bomen zouden vanwege de voordelen zelfs zo aangepast zijn dat ze bliksem aantrekken, denken de onderzoe-kers. Door hun hoogte en wijde kruinen kan de kans tot bijna zeventig procent groter zijn dat ze getroffen worden dan voor een boom van gemiddelde hoogte en kruingrootte. Naast de almendro vonden de onderzoekers nog zeven 'potentieel bliksemtolerante' soorten.
De
onder-
zochte aantallen waren te laag om dezelfde conclusies te trekken als voor de al-mendro, maar de ecologen vermoeden dat langlevende, grote bomen in het algemeen (indirect) baat hebben bij een blik-seminslag.
Wat boomsoorten bliksembestendig maak, is nog onduidelijk. De elektrische weerstand van hout kan een rol spelen, vertelt Zoletto: hoe lager, hoe minder warmte er vrijkomt die de boom bij een blikseminslag kan beschadigen. De onderzoekers vermoeden dat dit bij de al-mandro-boom het geval is, maar hard bewijs ontbreekt. Anderzijds kan ook juist een erg hoge weerstand voordelig zijn, omdat de inslag dan door planten op de stam kan in plaats van door de boom zelf.
Een andere hypothese is dat schorseigen-schappen een laag water rond de stam kunnen vormen, wat ook een makkelijkere weg is voor de bliksem dan de boom zelf, aldus Zoletto. „Maar hoe het precies werkt, heeft niemand nog kunnen aanto-
