De dynamiek van cyclogenese | EC00 - toegepast op 23/10 en 24/10

Dit is de toegelichte dynamiek van het berekende cyclogenese proces van de, door de operationele run van EC00 berekende, storm van 23 en 24 oktober 2025. De kans op het uitkomen van dit specifieke scenario is zeer klein, maar het biedt toch interessante inzichten in het proces rondom de dynamiek van cyclogenese en de bijbehorende structuur van een extratropische cycloon die zo'n proces ondergaat. 

Op 22 oktober 2025 (12 UTC) is er binnen de operationele run van het ECMWF model, vanuit een shortwave, een baroclinic leaf zichtbaar binnen de waterdampberekeningen net ten zuiden van Ierland. Deze is zichtbaar als een bladvormige zone met een hogere hoeveelheid waterdamp. Een baroclinic leaf is vaak de eerste fase van een baroklinische instabiliteit, een pre-cursor voor het ontstaan van een cyclogenese proces binnen een extratropische cycloon. In dit specifieke geval is het een pre-cursor voor een RaCy-proces (snelle cyclogenese), want de randstoring bestaat al, alleen is de ontwikkelingssnelheid in dat stadium nog matig (maximaal 1 hPa/3u).  

Vervolgens ontstaat er een secundaire en tertiaire kern binnen de extratropische cycloon volgens de berekeningen. De bovenstaande afbeelding toont de berekeningen voor 23 oktober (00 UTC), waarop de drie kernen met een MSLP-minimum van 986 hPa duidelijk zichtbaar zijn. Daarnaast toont de berekening enkele zones met een hogere neerslagintensiteit binnen het systeem, indicatief voor convectieve onstabiliteit  binnen het systeem. 

Daarnaast is de berekende LEXR (left-exit region) van de jetstreak, een zone met hogere v250-waarden (hogere windsnelheid op het 250 hPa-vlak) binnen de straalstroom, in dit geval zichtbaar boven het zuiden van het Verenigd Koninkrijk. De berekende extratropische cycloon maakt hier uiteraard gebruik van voor de RaCy.

Rond 15 UTC op 23 oktober voegen volgens de berekeningen alle kernen zich samen tot een compacte kern, waarbij er een zone is met een hogere luchtdrukgradiënt. Ook op het 500 hPa-vlak zitten de isohypsen dicht op elkaar, wat aantoont dat er sprake is van een hoge geostrofische wind, wat de theoretische wind is als er een balans is tussen de Corioliskracht en de luchtdrukgradiëntkracht, binnen het systeem - zowel op zeeniveau als op 500 hPa. Dit houdt in dat de thermische wind, het vectorverschil van de geostrofische wind tussen een lager en een hoger niveau in de atmosfeer, vrij laag is. 

De berekende thermische advectie komt overeen met het conceptuele model van een snelle cyclogenese, waarbij er binnen de tropopause fold er sprake is van koude-advectie. Binnen het wolkenscherm is er sprake van warmte-advectie. Er is daarnaast, zowel in het neerslagprofiel als in de berekende frontogenese op het 850 hPa-niveau, een scheiding te zien tussen het koufront en het warmtefront. Dit komt overeen met het conceptuele model van een Shapiro-Keyser cycloon, waarbij het koufront loskomt van het warmtefront en het occlusiefront een zeer sterke kromming vertoont. 

Rond 00 UTC op 24 oktober 2025 berekende deze run het hoogtepunt voor het systeem, waarbij er op het occlusiefront, in het zuidelijke kwadrant van het systeem, er sprake is van een zeer sterke luchtdrukgradiënt. De geowind is zeer hoog in dit gedeelte, waarbij ik vermoed dat de geostrofische balans sterk verstoord is, aangezien er een significante discrepantie lijkt te zijn tussen de berekende gusts en de geostrofische wind op het eerste oog. Een hoge ageostrofische wind dus - het vectorverschil tussen de geostrofische wind en de daadwerkelijke wind.

Daarnaast vertoont, volgens de berekeningen, het occlusiefront onder invloed van de wind door de cold conveyor belt binnen het systeem een zeer sterke kromming. Hierdoor wordt een zone met een hogere T850-waarde ingesloten, de zogenaamde warme seclusie van het systeem. 

Op het windveld worden er in ieder geval windstoten gesimuleerd van meer dan 120 km/u, ook voor de Waddeneilanden in deze run. In dit geval zouden ook de Waddeneilanden te maken krijgen met een zware storm, indien deze modelrun uitkomt. De PASCAL-kansen (00 UTC EPS-based) liggen op 25% op windstoten van meer dan 120 km/u binnen de Benelux voor 23 en 24 oktober 2025, dus er is een klein signaal voor het optreden van zulke windstoten. Daarnaast komen de PASCAL-kansen met 65% kans op zeer zware windstoten in de Benelux.