De control run is een modelberekening die:
dezelfde onverstoorde begincondities gebruikt als de deterministische run,
maar wordt uitgevoerd met dezelfde (lagere) resolutie als de ensembleleden.
Ze vormt daarmee een interne referentie binnen het ensemble.
De control run beantwoordt een kernvraag:
Komen verschillen voort uit de verstoringen van de begincondities, of louter uit de lagere modelresolutie?
Door te vergelijken tussen:
deterministische run (hoge resolutie),
control run (lage resolutie, niet verstoord),
ensembleleden (lage resolutie, wél verstoord),
kan men bepalen wat het gevolg is van:
numerieke resolutie,
chaotische gevoeligheid van de atmosfeer.
De control run fungeert als anker bij de interpretatie van de ensemblespreiding:
ligt zij dicht bij het ensemblegemiddelde → stabiel en robuust signaal;
wijkt zij snel af → lage voorspelbaarheid en hoge gevoeligheid.
Zo helpt zij de synoptische voorspelbaarheid in te schatten.
Wanneer de ensembleleden systematisch afwijken van de control run, kan dat wijzen op:
een overmatige verstoring van de begincondities,
of een bias in de perturbatiemethode (bijv. EDA, singular vectors).
| Type run | Begincondities | Resolutie | Functie |
|---|---|---|---|
| Deterministisch | Niet verstoord | Hoog | Meest gedetailleerde verwachting |
| Control run | Niet verstoord | Ensemble-resolutie | Interne referentie |
| Ensembleleden | Verstoord | Ensemble-resolutie | Onzekerheid in kaart brengen |
In de praktijk helpt de control run om:
te beoordelen of een extreem scenario fysisch robuust is of perturbatie-gedreven;
de stabiliteit van synoptische structuren te evalueren (troggen, ruggen, cut-offs);
de betrouwbaarheid van een weersignaal te versterken of te relativeren.
Wanneer een signaal aanwezig is in:
de deterministische run,
de control run,
én het merendeel van de ensembleleden,
dan geldt dit doorgaans als zeer betrouwbaar.
De control run is:
een onverstoorde modelberekening,
uitgevoerd op ensemble-resolutie,
en dient als methodologische referentie om onzekerheid en voorspelbaarheid correct te beoordelen.
Zij is onmisbaar om echte atmosferische onzekerheid te onderscheiden van numerieke modelartefacten.