Storm Kyrill, 19 jaar geleden. We kropen door het oog van de naald.

19 jaar en één dag geleden kroop de Benelux door het oog van de naald, toen storm Kyrill West-Europa heeft getroffen. Ook voor mij, op persoonlijk vlak, want als ik die avond zoals gewoonlijk in bed had gelegen (toen was ik 7 maanden oud), dan was ik waarschijnlijk een van de dodelijke slachtoffers van Kyrill geweest. 

Maar goed, op meteorologisch gebied trok er een zware storm over het westen van Europa op 18 januari 2007, waarbij de luchtdruk binnen de kern beneden de 970 hPa uitkwam. Er ontstond een intens windveld, met windstoten van 133 km/u in Nederland. Zelfs in het binnenland kwam het tot zeer zware windstoten, bijvoorbeeld 126 km/u in Cabauw en 122 km/u in Herwijnen. Er ontstond ook veel schade en in heel Europa overleden er 44 mensen, waaronder 7 in Nederland en 3 in België. Het KNMI had dan ook een weeralarm afgekondigd, de maatschappelijke ontwrichting was groot. De zeer zware windstoten werden vooral veroorzaakt door de grote voorwaartse snelheid van Kyrill, in combinatie met een vrij stevige luchtdrukgradiënt. 

Kyrill had echter veel zwaarder kunnen uitpakken, we zijn die dag dus echt goed weggekomen. Op het 850 hPa-vlak stonden er, volgens de ERA5-reanalyse, windsnelheden van 170 km/u, op het 700 hPa-vlak windsnelheden van 200 km/u en op het 500 hPa-vlak windsnelheden van 270 km/u. Dat zijn extreme waarden, ver boven de waarden van bijvoorbeeld 25 januari 1990, 28 oktober 2013 en 18 januari 2018. Kyrill had dus een extreme potentie, maar die werd gelukkig niet benut. De frontale ontwikkeling van Kyrill verliep niet zoals de conceptuele modellen het normaal beschrijven, maar er was geen sprake van een warme seclusie. De T850-waarden gaven geen positieve afwijking binnen het kerngebied, verder was er geen duidelijke back-bent occlusie en niet echt een uitgesproken droge intrusie. Als dat allemaal wel zou zijn gebeurd, dan had Kyrill de potentie om een sting jet te ontwikkelen, waarbij er een duidelijke impulsuitwisseling had plaatsgevonden tussen het oppervlak en die hogere luchtlagen. Als er binnen Kyrill wel een sting jet zou zijn ontwikkeld, dan zouden de windstoten waarschijnlijk richting de 200 km/u zijn gegaan, gezien de extreme windsnelheden op 600-700 hPa (de mid-levels, waar de oorsprong van een sting jet ligt). Als dat was gebeurd, dan had Kyrill, op basis van het kwadratisch verband, ongeveer 1.58x zo zwaar geweest als storm Daria, de storm van 25 januari 1990. 

Hoewel er wel enige mate van verticale uitwisseling plaatsvond op het koufront van Kyrill, toen werd er onder andere tijdelijk windkracht 10 gemeten in Volkel, was de mate van uitwisseling onvoldoende om het momentum volledig naar beneden te brengen en voor ongekende windsnelheden te zorgen. De potentie werd onvoldoende benut, en dat is maar goed ook.