Recente studies (2025–2026, o.a. CESM-simulaties in Geophysical Research Letters, Utrecht University, PIK/ERL) tonen dat een sterk verzwakte of gecollabde AMOC leidt tot:
- Profound cooling in NW-Europa (Benelux incl.), vooral winters: gemiddelde wintertemperaturen dalen 5–10°C of meer (afhankelijk van scenario), met koude-extremen die 10–15°C kouder worden dan pre-industrieel.
- Meer intense cold extremes: 1-op-10-jaar koude-extremen in Nederland/België dalen naar -20°C of lager (Londen/Benelux-gebied naar -19/-20°C in modellen).
- Meer wavy jet stream + blocking: Meer persistente oostelijke/noordelijke winden, amplified Rossby-golven, frequentere blocking highs (Groenland/Scandinavië
, die koude lucht vasthouden. - Grotere dag-tot-dag variabiliteit: Intensere winterstormen (sterkere stormtrack), meer sneeuwval in episodes, maar soms droger overall (minder neerslag in sommige modellen).
- Sea ice expansie: Noord-Atlantische zee-ijs reikt verder zuidelijk (tot Benelux-kust in extreme gevallen), wat koeling versterkt via albedo-effect.
.
Tijdschaal: over enkele jaren al?
- Niet morgen: Huidige AMOC-verzwakking (~15%) veroorzaakt al meer variabiliteit (grilligere winters, zoals recente dips), maar geen structurele shift naar 2009–2013-achtige winters elke jaar.
- Over 5–15 jaar: Als tipping point dichtbij is (onset 2030s in vroegste ranges, median ~2050s), en convectie-collapse escaleert (Labrador uit, Irminger kwetsbaar), dan ja: meer winters met langdurige koude-oostelijke regimes, sneeuwdekken die weken blijven, vorst tot -15/-20°C in Benelux, en blocking-patronen die lijken op 2010. Modellen tonen "profound cooling" en "intense cold extremes" al bij sterke weakening.
- Maar niet elke winter: Nog steeds oscillaties (NAO, ENSO), dus mix van mild + extreem koud – maar baseline verschuift kouder, met meer kans op 2009–2013-achtige periodes.
Voor de Benelux: als tipping al dichtbij is, kunnen we over 10–20 jaar vaker winters zien met meer persistente koude-oostelijke regimes (zoals 2009–2013, maar structureler en extremer: vorst tot -20°C, lang sneeuwdek, blocking highs). Nog variabel door NAO/ENSO, maar baseline kouder in winters, met meer extreme dips. Zomers blijven heet door globale opwarming.
.
.