Klimaat gerelateerd nieuwsberichten: afscheid van extreme scenario's
Bericht van: Sjoerd (Leiden centrum)
, 04-05-2026 18:10
Het klimaatpanel van de Verenigde Naties stapt af van de scenario's met de meeste opwarming van de aarde. Ook van scenario's met de minste opwarming wordt afscheid genomen, schrijft(opent in nieuw venster) een groep wetenschappers die werkt aan nieuwe scenario's in een vakblad.
Afgelopen jaren klonk steeds meer kritiek op vooral de 'warme' scenario's. Ze bevatten aannames die niet realistisch zijn, en liepen steeds meer uit de pas met de reële ontwikkelingen in de wereld. Toch bleven ze invloed hebben op het onderzoek bijvoorbeeld naar zeespiegelstijging.
De stap betekent zeker niet dat de wereld opeens op koers ligt om zich te houden aan het klimaatverdrag van Parijs. In 2015 spraken bijna alle landen af de opwarming te beperken tot maximaal 2 graden Celsius, en nog liever 1,5 graden. Dat laatste geldt nu al als onhaalbaar.
Enorm veel steenkool
Tot dusver warmde de aarde al circa 1,4 graad Celsius op sinds mensen op grote schaal begonnen met het verbranden van olie, steenkool en gas. Nog altijd stoten mensen jaarlijks grote hoeveelheden broeikasgassen uit, en ook de opwarming gaat dus door.
Hoeveel de aarde deze eeuw nog opwarmt, hangt af van de hoeveelheid broeikasgassen die mensen nog gaan uitstoten, en hoe heftig het klimaat daarop reageert.
Om vat te krijgen op die toekomst maken wetenschappers diverse scenario's. Elke variant is weer anders: Hoeveel mensen leven er bijvoorbeeld in de toekomst? Hoeveel energie gebruiken ze, en welk deel komt uit olie, steenkool en gas. Hoeveel investeren ze in innovatie? Werken ze goed samen?
De scenario's zijn geen toekomstvoorspellingen, maar ze laten zien welke invloed gedrag en technologische, economische, demografische en andere ontwikkelingen hebben op het toekomstige klimaat.
Groeiende kritiek
De meest 'warme' varianten gingen ervan uit dat er meer steenkool zou worden gebruikt en er geen effectief klimaatbeleid zou zijn. Vanaf 2017 kwam er steeds meer kritiek(opent in nieuw venster) omdat deze aannames onrealistisch bleken. Daarbij werd het in de publiciteit ook nog eens vaak voorgesteld als het meest plausibele toekomstscenario.
Afgelopen jaren kwamen de warmste scenario's (met bijvoorbeeld een stijging van 3,5 graden per 2100) alleen nog maar verder af te staan van de realiteit. Zonnepanelen, elektrische auto's en windturbines werden sneller goedkoper dan gedacht, en wonnen flink terrein. Het gebruik van steenkool nam wel toe, maar het is de verwachting dat deze trend niet doorzet. En de stijging is zeker niet zo snel gegaan als in de scenario's.
Ook onder experts liepen de gemoederen afgelopen jaren soms hoog op. Uitgesproken critici(opent in nieuw venster) van de scenario's halen(opent in nieuw venster) nu hun gram. Het klimaatpanel van de Verenigde Naties werkt sinds 2023 aan de volgende editie van zijn voornaamste rapport dat in delen verschijnt tussen 2027 en 2029.