Goede vraag. Ik heb wel een antwoord. Grote hagel ontstaat in buien met hele sterke stijgstromen die verticaal zijn. In grotere buiensystemen die door de koude lucht die ze produceren worden voortgedreven zijn de stijgstormen meer overhangend en niet verticaal. Zulke systemen, die vaak onstaan als losse buien (single cells of supercells) die eerder op de dag ontstonden gaan clusteren, produceren dus zelden grote hagel. Dit zagen we ook gisteren toen in Noord-Frankrijk zelfs hagel tot 6 cm grootte viel, maar geleidelijk minder vaak hagel voorkwam toen de buien clusterden en over België naar Nederland trokken. Bij de kust zijn "jonge buien" sowieso zeldzamer omdat daat vaak vroeg de zeewind invalt. Voor Den Helder geldt dit natuurlijk heel sterk. Vandaar dat het relatief weinig hagelt bij zomers onweer bij de kust in vergelijking tot het binnenland. Zelfs in het binnenland is grote hagel trouwens nog vrij zeldzaam.
Je kunt wel grote of zelfs zeer grote hagel krijgen als je met een sterke supercell te maken hebt, die zichzelf als het ware jong houdt en gedurende haar hele bestaan een verticale en ook nog erg sterke stijgstroom behoudt. Daarvoor is nog wat meer windschering nodig dan we gisteren (vrijdag) hadden.Wat betreft temperatuur geldt dat kleinere hagelstenen inderdaad smelten in de zomer, dus kleine hagel zul je niet zo vaak meemaken. Hele grote stenen merken van smelten veel minder en komen juist bij voorkeur in de zomer voor omdast de stijgstromen vanwege de hoge instabiliteit dan juist het sterkst zijn. Daarnaast bevat de lucht in zomerse omstandigheden ook veel meer waterdamp dan in het koele seizoen.
Pieter (European Severe Storms Laboratory)
Veel dank voor de uitleg en ook de anderen dank. Ik ga het even rustig lezen dit weekend.