Evolutie van de opwarming in Europa en de rol van de atmosferische circulatie
De versnelling van de opwarming die in Europa wordt waargenomen, wordt voornamelijk in verband gebracht met veranderingen in de grootschalige atmosferische circulatie boven en rond het continent.
Sinds enkele decennia komen anticyclonale blokkades vaker voor en blijven ze langer bestaan. Deze configuraties bevorderen langdurige periodes van droog, zonnig en warm weer, terwijl Atlantische storingen naar noordelijkere breedtegraden worden afgebogen.
Deze evolutie hangt samen met veranderingen in de polaire straalstroom (jet stream), waarvan de golvingen steeds vaker rond uitgestrekte hogedrukgebieden boven Europa verlopen. Deze blokkadesystemen, soms geassocieerd met afwijkingen die reiken tot in de onderste stratosfeer, dragen bij aan de herhaling van hitte- en droogteperiodes.
Deze omstandigheden leiden tot meer zonnestraling, verhoogde verdamping en uitdroging van de bodem. In dergelijke situaties wordt een groter deel van de zonne-energie omgezet in opwarming van de lucht in plaats van in verdamping van water, wat de intensiteit en de persistentie van hittegolven versterkt.
Waarnemingen tonen bovendien een afkoeling van de bovenste troposfeer en de onderste stratosfeer in de afgelopen decennia, in samenhang met de toename van broeikasgassen. Deze afkoeling verandert de thermische gradiënten en beïnvloedt de dynamiek van de straalstroom, wat kan bijdragen aan het aanhouden van bepaalde blokkadepatronen.
Deze mechanismen roepen de vraag op welke factoren verantwoordelijk zijn voor de regionale variabiliteit in veranderingen van de atmosferische circulatie, in het bijzonder hun versterking boven Europa. De huidige kennis identificeert verschillende bijdragende processen, maar een volledige toeschrijving blijft nog onvolledig.
