Meteorologen krijgen dankzij een nieuwe Europese weersatelliet sneller zicht op de ontwikkeling van zware onweersbuien en het ontstaan van dichte mist. Donderdag wordt de satelliet gelanceerd. Die lancering is extra spannend, omdat Europa geen tweede reservesatelliet achter de hand heeft.
De nieuwe weersatelliet heet MTG-I2 en moet elke 2,5 minuut beelden van de weersituatie maken. Dat is twee keer zo vaak als de MTG-I1-satelliet uit 2022 dat doet. Het verschil lijkt klein, maar bij snel ontwikkelende buien kan er in een paar minuten veel gebeuren.
Weersatellieten zoals deze leveren meteorologen veel bruikbare informatie, legt Jos de Jong uit. Hij is onderzoeker bij de afdeling R&D Satellietwaarnemingen van het KNMI. Deze "forse jongen", zoals hij de satelliet noemt, is een belangrijk paar ogen voor meteorologen.
De verzamelde data geven onder meer inzicht in hoe wolken bewegen, waar buien vallen en wat de samenstelling van de lucht is.
Ook worden bosbranden, vulkaanas en woestijnstof in kaart gebracht. Sinds de komst van de MTG-I1-satelliet komen ook bliksemontladingen in beeld.
Nauwkeuriger het weer voorspellen
De nieuwste satelliet levert sneller beelden met een hogere resolutie, waardoor meteorologen nauwkeurigere weersverwachtingen kunnen maken. De nieuwe satelliet gaat samenwerken met de MTG-I1. Valt de ene uit, dan neemt de andere het over.
De lancering mag daarom niet misgaan. "Dan hebben we pas over tien jaar weer een nieuwe", zegt De Jong.
Satellietdata zijn volgens Michiel Severin, hoofd van de operationele weerdienst van Infoplaza, heel belangrijk. "Als dat wegvalt, hebben we echt een probleem", zegt hij. Meteorologen zijn dan meer aangewezen op metingen vanaf de grond, die minder nauwkeurig zijn en minder goed zicht geven op grotere schaal.
Satellieten geven in vergelijking met weerstations op de grond een veel completer beeld van de actuele weersituatie. En hoe gedetailleerder en sneller de beelden binnenkomen, hoe nauwkeuriger bijvoorbeeld de buienradar op je telefoon kan zijn.
Van Schiphol tot de Efteling
Vooral onweersbuien en dichte mist kunnen grote gevolgen hebben. Het weerbeeld speelt op Schiphol bijvoorbeeld een cruciale rol, zegt Christian Wentink. Hij is luchtvaartmeteoroloog in de weerkamer van het KNMI. "Bij onweersbuien kan er op Schiphol niet getankt worden en kunnen passagiers niet instappen", zegt hij.
Bij mist of lage bewolking kunnen soms ook minder vliegtuigen landen. "Hoe eerder je dat weet, hoe eerder je kunt anticiperen", zegt Wentink. "Anders krijg je files in de lucht. Dan is het beter om eerder te vertragen of vluchten te annuleren, om kosten te besparen en vertragingen bij het landen te voorkomen."
Ook op andere plekken in het land gelden protocollen als er onweersbuien aankomen. Zo wil de Efteling geen bezoekers in de Gondoletta-bootjes hebben als het gaat bliksemen, zegt Severin. Ook bij de Formule 1 afgelopen weekend in Zandvoort lagen draaiboeken klaar voor het publiek, mocht er noodweer losbarsten.
Scherpere beelden
De nieuwe generatie satellieten, waartoe ook MTG-I2 behoort, biedt volgens de meteorologen nog andere voordelen. Zo zijn de beelden een stuk scherper. "De oude beelden waren best blokkerig", zegt Severin. "Op de nieuwe beelden zie je sluierbewolking en vliegtuigstrepen die eerder zouden wegvallen."
Ook bosbranden zijn daardoor in de toekomst sneller te ontdekken. Geen overbodige luxe tijdens droge en hete zomers.
De Europese weersatelliet wordt donderdagavond om 22.10 uur Nederlandse tijd gelanceerd vanuit Frans-Guyana. De lancering is live te volgen via het YouTube-kanaal van de European Space Agency.