Momenteel wordt al volop uitgekeken naar de komende novembermaand. Sommigen sluiten niet uit dat de winter dan al pikant om de hoek kan komen kijken. Wie weet wordt het wel een atypisch winterverloop, zoals in 1804-1805 toen de winter reeds op 4 november van start ging. Het is de vroegst begonnen strenge winter in onze opgetekende instrumentele weergeschiedenis.
Aan de 15 koudste en strengste winters in het tijdvak 1885 - 1965 ging gemiddeld een november vooraf met veelal zuidelijke luchtstromingen tussen hogedruk Rusland en lage druk (midden) Atlantische Oceaan.
Dit is het gemiddelde beeld. Natuurlijk zijn er varianten op. Volgens de Duitse onderzoeker Erwin Dinies (publicatie: "Zur Vorgeschichte strenger Winter in Mitteleuropa" - 1965) volgde dit beeld in november vaak op een oktober met een meer dan evenredige noordcomponent in de gemiddelde stroming.
Tot het beeld van november voorafgaande aan een koude/strenge winter volgend op een oktober met de eerste tekenen uit het noorden behoorde vaak ook deels nog een westelijke circulatie, bij voorkeur met tamelijk hoge temperaturen. Zacht weer dus dat in een zuidwestelijke stroming graag optreedt.
In de herfst van 1946 zie je in november beide aspecten (hogedruk Rusland en zuidelijke luchtstromingen en de westelijke circulatie) beide substantieel vertegenwoordigd. Een opvlammende westelijke stroming zie je ook vaak tijdens de laatste decade van november optreden, bijvoorbeeld dus in 1946, maar ook doorkomend in november 1962 (na de kouinval rond de 20e) en in november 1984. Een beetje atypisch lijkt mij de westelijke circulatie gedurende de 1e decade van december 1946. Normaal gesproken is dit vragen om wintermoeilijkheden in verband met de Baurregel betreffende de westelijke circulatie 1e 10 dagen c.q. 1e helft december en te hoge temperatuur Berlijn. Dan volgt vaak een zachte winter (aan het hoge temperatuurcriterium werd te Berlijn niet voldaan in 1e decade december 1946).
Ik ben erg benieuwd naar het verdere verloop deze herfst. Ik durf er geen zinnig woord over te zeggen. Ik zou daarmee een voorschot nemen op de komende winter en daarover kan je op dit moment alleen maar speculeren.
Wel hou ik enige rekening met een herhaling van de opties van het seizoen 1979-1980. Dat seizoen behoort genetisch tot de set winterhalfjaren waartoe ook dit lopende seizoen 2003/2004 behoort. Toen zag je net als dit jaar in de loop van oktober een aanscherpende meridionalisering, met een krachtig hoog boven Scandinavië in de 3e decade van oktober. Het leverde al vroegtijdig een beetje een situatie op met transportkou. Per november was de IJslanddepressie helemaal terug en trad een jagende westcirculatie in. Het verloop was toen niet echt in lijn met het vaak beproefde schema aan de vooravond van een koude of strenge winter. Overigens voldeed oktober 1979 niet aan de IJsland-winterregel zoals ik die onlangs hier nog eens heb gememoreerd. Opvallend was ook, dat in de 1e helft van december de Baurregel betreffende de westelijke circulatie in combinatie met te hoge temperatuur in Berlijn volledig van toepassing was. De winter van 1980 verliep dan ook gematigd. Maar de winter was nog maar net afgelopen of de fraaist denkbare meridionale circulaties werden weer uit de kast gehaald. Maart weliswaar niet met uitgesproken winterweer, maar wel met veel "onaangenaam" weer met harde tot stormachtige oosters tussen opvlammende hogedruk Scandinavië en lagedruk Golf van Biscaje. Ik vond maart 1980 een leuke maand.
Waar het mij in deze om gaat, is dat die "meridionale circulaties" die dus vroeger of later ook wel in het winterhalfjaar 1979/1980 optraden dit jaar wéér aan de orde zouden kunnen zijn en dan wie weet samengebracht in een andere compositie. Denk dan wishful aan de Hoogwinter (januari+Februari).
Ik ben nu toch bezig voorschotjes op de komende winter te nemen en dat moet ik maar beter even niet doen.
Ik hoop dat het een beetje duidelijk is wat ik bedoel. Er zijn kansen 't komende winterhalfjaar. Als je het mij vraagt, liever een niet al te spectaculair weerbeeld gewenst in november. Westcirculatie (licht wisselvallig weer) niet echt een probleem, hogedruk Rusland wel wenselijk bij tijd en wijle. Ook een onstuimige zuidwestcirculatie a la december 1985 is niet zonder meer af te wijzen.
Als het een koude november wordt met uitgesproken ontijdige koude, indringend en vroeg winterweer van het type 1956, 1965, 1980, 1993 sluit ik niets uit, maar wordt het beeld wel waziger wat betreft komende winter. Op voorhand beschouw ik een koude november niet als gunstig.
Laten we voor dit moment ervan uitgaan dat deze maand oktober alvast wel zal worden voldaan aan de IJslandwinterregel en aan een substantiële trendmatige daling van de oktobertemperatuur van de 1e naar de 3e decade.
Aan de 15 koudste en strengste winters in het tijdvak 1885 - 1965 ging gemiddeld een november vooraf met veelal zuidelijke luchtstromingen tussen hogedruk Rusland en lage druk (midden) Atlantische Oceaan.
Dit is het gemiddelde beeld. Natuurlijk zijn er varianten op. Volgens de Duitse onderzoeker Erwin Dinies (publicatie: "Zur Vorgeschichte strenger Winter in Mitteleuropa" - 1965) volgde dit beeld in november vaak op een oktober met een meer dan evenredige noordcomponent in de gemiddelde stroming.
Tot het beeld van november voorafgaande aan een koude/strenge winter volgend op een oktober met de eerste tekenen uit het noorden behoorde vaak ook deels nog een westelijke circulatie, bij voorkeur met tamelijk hoge temperaturen. Zacht weer dus dat in een zuidwestelijke stroming graag optreedt.
In de herfst van 1946 zie je in november beide aspecten (hogedruk Rusland en zuidelijke luchtstromingen en de westelijke circulatie) beide substantieel vertegenwoordigd. Een opvlammende westelijke stroming zie je ook vaak tijdens de laatste decade van november optreden, bijvoorbeeld dus in 1946, maar ook doorkomend in november 1962 (na de kouinval rond de 20e) en in november 1984. Een beetje atypisch lijkt mij de westelijke circulatie gedurende de 1e decade van december 1946. Normaal gesproken is dit vragen om wintermoeilijkheden in verband met de Baurregel betreffende de westelijke circulatie 1e 10 dagen c.q. 1e helft december en te hoge temperatuur Berlijn. Dan volgt vaak een zachte winter (aan het hoge temperatuurcriterium werd te Berlijn niet voldaan in 1e decade december 1946).
Ik ben erg benieuwd naar het verdere verloop deze herfst. Ik durf er geen zinnig woord over te zeggen. Ik zou daarmee een voorschot nemen op de komende winter en daarover kan je op dit moment alleen maar speculeren.
Wel hou ik enige rekening met een herhaling van de opties van het seizoen 1979-1980. Dat seizoen behoort genetisch tot de set winterhalfjaren waartoe ook dit lopende seizoen 2003/2004 behoort. Toen zag je net als dit jaar in de loop van oktober een aanscherpende meridionalisering, met een krachtig hoog boven Scandinavië in de 3e decade van oktober. Het leverde al vroegtijdig een beetje een situatie op met transportkou. Per november was de IJslanddepressie helemaal terug en trad een jagende westcirculatie in. Het verloop was toen niet echt in lijn met het vaak beproefde schema aan de vooravond van een koude of strenge winter. Overigens voldeed oktober 1979 niet aan de IJsland-winterregel zoals ik die onlangs hier nog eens heb gememoreerd. Opvallend was ook, dat in de 1e helft van december de Baurregel betreffende de westelijke circulatie in combinatie met te hoge temperatuur in Berlijn volledig van toepassing was. De winter van 1980 verliep dan ook gematigd. Maar de winter was nog maar net afgelopen of de fraaist denkbare meridionale circulaties werden weer uit de kast gehaald. Maart weliswaar niet met uitgesproken winterweer, maar wel met veel "onaangenaam" weer met harde tot stormachtige oosters tussen opvlammende hogedruk Scandinavië en lagedruk Golf van Biscaje. Ik vond maart 1980 een leuke maand.
Waar het mij in deze om gaat, is dat die "meridionale circulaties" die dus vroeger of later ook wel in het winterhalfjaar 1979/1980 optraden dit jaar wéér aan de orde zouden kunnen zijn en dan wie weet samengebracht in een andere compositie. Denk dan wishful aan de Hoogwinter (januari+Februari).
Ik ben nu toch bezig voorschotjes op de komende winter te nemen en dat moet ik maar beter even niet doen.
Ik hoop dat het een beetje duidelijk is wat ik bedoel. Er zijn kansen 't komende winterhalfjaar. Als je het mij vraagt, liever een niet al te spectaculair weerbeeld gewenst in november. Westcirculatie (licht wisselvallig weer) niet echt een probleem, hogedruk Rusland wel wenselijk bij tijd en wijle. Ook een onstuimige zuidwestcirculatie a la december 1985 is niet zonder meer af te wijzen.
Als het een koude november wordt met uitgesproken ontijdige koude, indringend en vroeg winterweer van het type 1956, 1965, 1980, 1993 sluit ik niets uit, maar wordt het beeld wel waziger wat betreft komende winter. Op voorhand beschouw ik een koude november niet als gunstig.
Laten we voor dit moment ervan uitgaan dat deze maand oktober alvast wel zal worden voldaan aan de IJslandwinterregel en aan een substantiële trendmatige daling van de oktobertemperatuur van de 1e naar de 3e decade.
