Er wordt wel beweerd dat er verband bestaat tussen de zonnevlekkencyclus en de kans op koude winters in Nederland. Maar welk mechanisme zit erachter? (Bij meer zonnevlekken is de zon krachiger dan bij weinig vlekken).
Een theorie:
De variatie in zonne-energie tussen een zonnevlekken maximum en een minimum is maar 0,1 % (1 Watt/m2 op een stralende zomermiddag) dus dat kan het niet zijn. Nu schijnen de variaties zich ook binnen het spectrum te verschuiven waarbij de variatie in het UV-licht het grootst is. Stratosferische ozon heeft de eigenschap UV-licht te filteren en om te zetten in warmte. Dus dat resulteert in een grotere variatie in temperatuur op grote hoogte. Maar wat daar wordt geabsorbeerd kan niet meer tot de aarde doordringen. Gezien de zeer geringe bruto variatie zou de aarde tijdens een zonnevlekken maximum juist minder zonnewarmte ontvangen. Echter ozon is ook een broeikasgas en zendt op haar beurt meer straling uit zowel naar de aarde als naar de ruimte. Maar voor de netto-stralingsbalans maakt het volgens mij weinig uit. Verder wordt er ook verondersteld dat er, onder invloed van UV-licht, zuurstof wordt omgezet in ozon aan de top van de stratosfeer (ongeveer 50 km hoog) waardoor de ozonlaag dikker zou moeten worden. Maar hier heb ik nooit iets over gehoord van ozonlaag-onderzoekers. Als dit zo is dan zou het broeikaseffect van de stratosfeer toenemen o.i.v. aktievere zon en de aarde netto toch warmer kunnen worden. Sommige klimatologen beweren dat ook om de invloed van de mens te bekritiseren. Verder dringt blauw licht (wat dicht tegen het UV-licht aanzit) dieper door in de oceanen. Waardoor de extra zonne-energie van een maximum beter wordt opgeslagen. Maar dit is allemaal nogal ingewikkeld en tamelijk ver gezocht.
Terugkomend op de stratosfeer. Door het toenemende broeikaseffect van CO2 en methaan koelt de stratosfeer juist geleidelijk af maar dat gaat niet gelijkmatig maar in een enigszins golvende beweging. Deels veroorzaakt door vulkaanstof maar mogelijk ook door de zonnevlekkencyclus.
De temperatuurschommeling doet zich op het noordelijk halfrond vooral voor in de zomer. Boven de tropen het hele jaar door. In de winternacht, boven de poolgebied, heeft de zon geen invloed en koelt de stratosfeer af. Wanneer de UV-licht absorptie sterker is is de (sub)tropische stratosfeer warmer waardoor het temperatuurverschil groter is. Bij een groter temperatuurverschil is de westcirculatie in de troposfeer sterker en de kans op blokkades kleiner. In zo'n situatie blijft de arctische stratosfeer extra koud waardoor het verschil in stand wordt gehouden. Tijdens een zonnevlekken minimum is de stratosfeer overal kouder en het verschil met het noordpoolgebied kleiner. Het gevolg hiervan is dat de circulatie gemakkelijker geblokkeerd raakt, juist op hogere breedtegraad. Bij ons waaien dan vaker oostenwinden die vrieslucht aanvoeren.
Nu weet ik niet wat er allemaal waar is van de eerdere veronderstellingen in dit verhaal. Maar het leek me wel een leuke theorie.
Victor
Quote selectie