Er wordt wel eens verwezen naar weerkaarten uit het verleden in de aanloop naar de winter. Die zouden dan een voorzet moeten geven tot iets moois. Maar wat voor invloed heeft het weer van nu op het weer over een maand? Alles verdwijnt in de chaos. Toch zoek ik naar aanknopingspunten zoals het jaar 2001.
Aanknopingspunten zijn zeewatertemperaturen (SST's). Deze veranderen niet snel en aangezien de atmosfeer daar sterk op reageert kunnen de SST's daarom maandenlang een bepaalde draai aan het weergebeuren geven.
Hoe sterk het effect soms kan zijn bleek al in okober. Bij het doorbladeren van SST anomalie-kaarten van het noordelijk halfrond vanaf 1984 kwam ik in oktober een aantal jaren tegen met zekere overeenkomsten met dit jaar, namelijk: 1987, 1990, 1995, 1998 en 2001. Op 1998 en 1987 na waren alle oktobermaanden zeer zacht (ook 1987 was iets te zacht). Dit jaar was dat niet anders.
Toch treed er in de zeewatertemperaturen wel enige verandering op binnen een maand. In de vergelijking van de novembermaanden liepen 1987, 1990, 1995 en 1998 al minder in de pas. Daar komen
1988, 1994 en 1999 voor in de plaats. De overeenkomsten met 2001 zijn nog steeds goed. De weertypes van de novembermaanden geven geen eenduidig beeld. Wel vroor het op 21 november '88 8,7 graden in Eelde boven een pak sneeuw (trouwens, op 26 november 1990 viel er ook sneeuw van betekenis in het noorden uit een weersituatie die in grote lijnen hetzelfde was met dit jaar en dat rond dezelfde datum). November 1994 was recordzacht. Zowel in 1999 als in 2001 deelde november een paar winterse prikjes uit vanuit het noorden maar verliep in beide gevallen gemiddeld iets te zacht.
Maar de winters die volgden waren niet bepaald glorieus in kouproduktie.
December 1988 starte met een paar ijsdagen in het noordoosten van Nederland mét ijzel. Maar daarna was het over en sluiten en beleefden we de meest dramatische 'Bartlett'-winter die ik me kan heugen. Hoewel de druk steeds hoog was dook die aan het eind van die winter nog even naar een diepterecord van 954 hPa.
Het weinige winterweer van de winter 1994/1995 viel juist rond de kerstvakantie. Op tweede kerstdag trad de dooi in met ijzel en nieuwjaarsdag 1995 was spectaculair. Een noordwesterstorm joeg de ene na de andere sneeuwbui over Friesland. Daarna was het, op wat natte sneeuw en een nachtvorstje na, gebeurt met de winter. Het was de winter waarin de rivieren op springen stonden.
In december 1999 zette de westcirculatie meteen vol in, compleet met storm op de 3e. Na een kort arctisch avontuurtje, met lokaal wat sneeuw op de 19e, hoeven we hier verder weinig worden aan vuil te maken. Het werd zacht, veelal gestuurd door hogedruk in de buurt van Engeland.
In december 2001 oogden de kaarten wel winters (zie de kaarten hieronder) maar dat hoog bracht nauwlijks kou. Tegen de kerst zette zich een stevige noordcirculatie met kwakkelweer en af en toe sneeuwbuien. Boven een sneeuwdek werd in Nieuw Beerta nog -17 genoteerd op de 23e.
De rest van de winter verliep zacht en zeer nat.
Op de weerkaarten verschijnen nu elementen die verdacht veel lijken op de ontwikkelingen in december 2001. Daarin zouden de SST's wel eens een rol kunnen spelen maar ook het gedrag van poolwervel in de stratosfeer speelt een belangrijke rol in de Nederlandse winters.Op dat laatste kom ik nog wel eens terug.
Gezien de voorbeelden is al mijn hoop gericht op december. Die zou er nog wat van kunnen maken. Voor de rest heb ik zo mijn twijfels
. Ook op papier ziet het er niet goed uit (m.b.t. de ligging van de jetstreams als gevolg van SST profiel).
Hieronder achtereenvolgens de gronddruk/500 hPa van 12 december 2001, 22 december 2001 en 850 temperatuur van 22 december 2001.
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
Victor
Aanknopingspunten zijn zeewatertemperaturen (SST's). Deze veranderen niet snel en aangezien de atmosfeer daar sterk op reageert kunnen de SST's daarom maandenlang een bepaalde draai aan het weergebeuren geven.
Hoe sterk het effect soms kan zijn bleek al in okober. Bij het doorbladeren van SST anomalie-kaarten van het noordelijk halfrond vanaf 1984 kwam ik in oktober een aantal jaren tegen met zekere overeenkomsten met dit jaar, namelijk: 1987, 1990, 1995, 1998 en 2001. Op 1998 en 1987 na waren alle oktobermaanden zeer zacht (ook 1987 was iets te zacht). Dit jaar was dat niet anders.
Toch treed er in de zeewatertemperaturen wel enige verandering op binnen een maand. In de vergelijking van de novembermaanden liepen 1987, 1990, 1995 en 1998 al minder in de pas. Daar komen
1988, 1994 en 1999 voor in de plaats. De overeenkomsten met 2001 zijn nog steeds goed. De weertypes van de novembermaanden geven geen eenduidig beeld. Wel vroor het op 21 november '88 8,7 graden in Eelde boven een pak sneeuw (trouwens, op 26 november 1990 viel er ook sneeuw van betekenis in het noorden uit een weersituatie die in grote lijnen hetzelfde was met dit jaar en dat rond dezelfde datum). November 1994 was recordzacht. Zowel in 1999 als in 2001 deelde november een paar winterse prikjes uit vanuit het noorden maar verliep in beide gevallen gemiddeld iets te zacht.
Maar de winters die volgden waren niet bepaald glorieus in kouproduktie.
December 1988 starte met een paar ijsdagen in het noordoosten van Nederland mét ijzel. Maar daarna was het over en sluiten en beleefden we de meest dramatische 'Bartlett'-winter die ik me kan heugen. Hoewel de druk steeds hoog was dook die aan het eind van die winter nog even naar een diepterecord van 954 hPa.
Het weinige winterweer van de winter 1994/1995 viel juist rond de kerstvakantie. Op tweede kerstdag trad de dooi in met ijzel en nieuwjaarsdag 1995 was spectaculair. Een noordwesterstorm joeg de ene na de andere sneeuwbui over Friesland. Daarna was het, op wat natte sneeuw en een nachtvorstje na, gebeurt met de winter. Het was de winter waarin de rivieren op springen stonden.
In december 1999 zette de westcirculatie meteen vol in, compleet met storm op de 3e. Na een kort arctisch avontuurtje, met lokaal wat sneeuw op de 19e, hoeven we hier verder weinig worden aan vuil te maken. Het werd zacht, veelal gestuurd door hogedruk in de buurt van Engeland.
In december 2001 oogden de kaarten wel winters (zie de kaarten hieronder) maar dat hoog bracht nauwlijks kou. Tegen de kerst zette zich een stevige noordcirculatie met kwakkelweer en af en toe sneeuwbuien. Boven een sneeuwdek werd in Nieuw Beerta nog -17 genoteerd op de 23e.
De rest van de winter verliep zacht en zeer nat.
Op de weerkaarten verschijnen nu elementen die verdacht veel lijken op de ontwikkelingen in december 2001. Daarin zouden de SST's wel eens een rol kunnen spelen maar ook het gedrag van poolwervel in de stratosfeer speelt een belangrijke rol in de Nederlandse winters.Op dat laatste kom ik nog wel eens terug.
Gezien de voorbeelden is al mijn hoop gericht op december. Die zou er nog wat van kunnen maken. Voor de rest heb ik zo mijn twijfels
. Ook op papier ziet het er niet goed uit (m.b.t. de ligging van de jetstreams als gevolg van SST profiel).Hieronder achtereenvolgens de gronddruk/500 hPa van 12 december 2001, 22 december 2001 en 850 temperatuur van 22 december 2001.
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
Victor
Bericht laatst bijgewerkt: 08-12-2005 23:29