Hoi Marcus,
De straalstroom bevindt zich dus boven een gebied met sterke horizontale kolomgemiddelde temperatuurgradiënten. Stel dat je de gemiddelde temperatuur in de luchtlaag tussen 1000 en 300 hPa weet (bijv. verkregen door omhoog te gaan van 1000 naar 300 hPa, iedere 10 meter de temperatuur te meten, en uiteindelijk het gemiddelde van al die waarden te nemen).
De dikte van die luchtlaag met gemiddelde temperatuur Tgem [°C] is dan te schatten met de formule:
dikte [m] = 287,04*LN(1000/300)*(Tgem + 273,15)/9,81
Stel dat voor punt A een Tgem van -18°C geldt. Dan ligt het 300 hPa vlak boven punt A dus ± 8988 meter hoger dan het 1000 hPa vlak.
Stel nu dat voor punt B een Tgem geldt van -10°C. In dat geval ligt het 300 hPa vlak ± 9270 meter hoger dan het 1000 hPa vlak, omdat de temperatuur boven punt B gemiddeld hoger is en de lucht meer ruimte per massaeenheid inneemt.
Stel nu dat A en B op zeeniveau liggen en dat de luchtdruk op beide plaatsen gelijk is aan 1000 hPa.
De luchtdrukgradiënt is dus nul tussen deze plaatsen op zeeniveau en we veronderstellen dat het op beide punten windstil is. Ga je nu op 500 hPa kijken, dan blijkt dat het 500 hPa vlak boven punt A (koud=dun) lager ligt dan boven punt B (warm=dik). De horizontale drukgradiëntkrachten zijn dus gericht van B (hogedruk) naar A (lagedruk). Vanwege de draaiing van de aarde (Coriolis effect) neemt de wind boven het Noordelijk Halfrond dus met de hoogte toe met A links en B rechts. Deze windtoename wordt de thermische wind genoemd. Meer hieronder vind je door op "thermal wind" te zoeken met Google of zo.
Ga je vanaf 500 hPa verder omhoog, dan zal de luchtdruk boven A nog steeds sneller afnemen met de hoogte dan boven punt B. Daarom zal de windtoename met de hoogte zich voortzetten.
Samengevat veroorzaken horizontale gradiënten in diktewaarden verticale gradiënten van de windsnelheid. De luchtdruk neemt in koude gebieden immers sneller af met de hoogte dan in warme gebieden en vanwege dit cumulatieve effect neemt de drukgradiënt toe met de hoogte.
Om dus antwoord te geven op je vraag: De straalstroom wordt niet veroorzaakt door temperatuurverschillen op het 300 hPa vlak, maar door kolomgemiddelde temperatuurverschillen in de luchtlaag eronder, ofwel: dikteverschillen.
Ik hoop dat ik het zo duidelijk heb uitgelegd, maar zo niet, vraag maar raak.
Groet,
Alwin
De straalstroom bevindt zich dus boven een gebied met sterke horizontale kolomgemiddelde temperatuurgradiënten. Stel dat je de gemiddelde temperatuur in de luchtlaag tussen 1000 en 300 hPa weet (bijv. verkregen door omhoog te gaan van 1000 naar 300 hPa, iedere 10 meter de temperatuur te meten, en uiteindelijk het gemiddelde van al die waarden te nemen).
De dikte van die luchtlaag met gemiddelde temperatuur Tgem [°C] is dan te schatten met de formule:
dikte [m] = 287,04*LN(1000/300)*(Tgem + 273,15)/9,81
Stel dat voor punt A een Tgem van -18°C geldt. Dan ligt het 300 hPa vlak boven punt A dus ± 8988 meter hoger dan het 1000 hPa vlak.
Stel nu dat voor punt B een Tgem geldt van -10°C. In dat geval ligt het 300 hPa vlak ± 9270 meter hoger dan het 1000 hPa vlak, omdat de temperatuur boven punt B gemiddeld hoger is en de lucht meer ruimte per massaeenheid inneemt.
Stel nu dat A en B op zeeniveau liggen en dat de luchtdruk op beide plaatsen gelijk is aan 1000 hPa.
De luchtdrukgradiënt is dus nul tussen deze plaatsen op zeeniveau en we veronderstellen dat het op beide punten windstil is. Ga je nu op 500 hPa kijken, dan blijkt dat het 500 hPa vlak boven punt A (koud=dun) lager ligt dan boven punt B (warm=dik). De horizontale drukgradiëntkrachten zijn dus gericht van B (hogedruk) naar A (lagedruk). Vanwege de draaiing van de aarde (Coriolis effect) neemt de wind boven het Noordelijk Halfrond dus met de hoogte toe met A links en B rechts. Deze windtoename wordt de thermische wind genoemd. Meer hieronder vind je door op "thermal wind" te zoeken met Google of zo.
Ga je vanaf 500 hPa verder omhoog, dan zal de luchtdruk boven A nog steeds sneller afnemen met de hoogte dan boven punt B. Daarom zal de windtoename met de hoogte zich voortzetten.
Samengevat veroorzaken horizontale gradiënten in diktewaarden verticale gradiënten van de windsnelheid. De luchtdruk neemt in koude gebieden immers sneller af met de hoogte dan in warme gebieden en vanwege dit cumulatieve effect neemt de drukgradiënt toe met de hoogte.
Om dus antwoord te geven op je vraag: De straalstroom wordt niet veroorzaakt door temperatuurverschillen op het 300 hPa vlak, maar door kolomgemiddelde temperatuurverschillen in de luchtlaag eronder, ofwel: dikteverschillen.
Ik hoop dat ik het zo duidelijk heb uitgelegd, maar zo niet, vraag maar raak.
Groet,
Alwin
Bericht laatst bijgewerkt: 27-10-2003 16:50