20 januari 2006 - ”Aanhoudend extreem koud met zowel overdag als ’s nachts zeer strenge vorst tussen -20 en -30 graden”. Het weerbericht voor Moskou voor de komende dagen; de Siberische koudegolf, in Moskou de ergste sinds 1987, houdt ook volgende week aan.
Russische kou lekt ook naar ons land
Het ziet er nu ook naar uit dat ons land eind volgende week ook iets meepikt van de Russische koudegolf. De weermodellen toonden de afgelopen dagen al een overgang naar kouder weer volgende week. Eind volgende week lijkt de vorst scherper te worden en mogelijk komt de temperatuur dan ook overdag niet meer boven nul. Door een oostelijke tot noordoostelijke stroming lekt er iets van de Russische kou naar ons land, maar zo erg als daar wordt het hier niet. Zondag en maandag komen vooral Griekenland en Turkije in de greep van de winter met veel sneeuw en een scherpe temperatuurdaling.
Eens de vijftien jaar zo koud
Uit gegevens van de Climate Explorer van het KNMI blijkt dat Moskou om de twee jaar een winternacht kent met een minimum temperatuur onder de -30 graden. Een 10 daags gemiddelde van de minimumtemperatuur onder de -30 graden is sinds 1950 maar twee keer voorgekomen, in 1950 en in 1956. In 1987 had Moskou voor het laatst een 10-daagse gemiddelde van de minimumtemperatuur van -28 graden; op 12 januari 1987 werd -32,4 graden gemeten. De huidige koudegolf is daar het best mee te vergelijken en de koudste sinds 1987. Een dergelijke koudegolf komt gemiddeld eens in de 15 jaar voor.
Kouderecords van Moskou
De minimumrecords van Moskou sinds rond het midden van de vorige eeuw zijn -38,0 graden op 31 december 1978 en 38,1 graden op 31 januari 1956. De laagste temperatuur van de hele meetreeks in Moskou bedraagt volgens het Wereld Klimaat Systeem van het KNMI -42 graden.
Opmerkelijk dit jaar is de sterkte van de temperatuurdaling. Voor op 16 januari de temperatuurdaling inzette was het s’ochtends nog -2 graden. In de avonduren wees de thermometer in Moskou al -25 graden, op 18 januari minimum -30,4, maximum -26,9, 19 januari min -30,8, max -25,4, 20 januari min -29,5 graden. In het Europese deel van Rusland was het op veel plaatsen kouder dan -40 graden. Het weerstation Sura meldde op 17 en 18 januari achtereenvolgens -43,8 en -43,9 graden. Kojnas noteerde op 20 januari -45,2, hier kwam de temperatuur op 17 januari niet hoger dan -40,9 graden!
Russische kou
In Moskou vriest het in januari ’s nachts normaal zo’n 15 graden en de maximumtemperatuur ligt gemiddeld rond -6 graden. Het grootste deel van Rusland kent een harde winter met soms extreme kou. In Pecora in het noorden van Rusland werd op 9 februari 1946 -56,0 graden gemeten. Op zowel 30 als op 31 december 1956 noteerde Kojnas -51,5 graden.
Temperaturen van -40 graden komen, zeker in het continentale gebied bij de poolcirkel waar de zon in de winter in de poolnacht zo’n 50 dagen achtereen niet boven de horizon komt, vaker voor. Het uiterst noordelijk dichtbij zee gelegen Narjan Mar in Rusland, heeft in februari een gemiddelde temperatuur van -18 graden; overdag vriest het er gewoonlijk zo’n 14 graden en ‘s nachts is -22 graden normaal.
Kouderecords Scandinavië
Het kouderecord in Noorwegen is -51,4 graden in januari 1886 in Karasjok, het record van Finland is -51,5 graden in Kittila Pokka gemeten tijdens de koudegolf van eind januari 1999. Voor Zweden bedraagt het recordminimum -53,5 graden in december 1941 in Laxbäcken.
Zacht Spitsbergen
Opmerkelijk genoeg is het aan de westelijke kant van het poolgebied alles met temperaturen van +5 graden alles behalve koud. Zo zijn op 16 januari op Spitsbergen temperaturen gemeten van +7,7 graden, in januari de hoogste temperaturen in elk geval sinds de jaren zeventig. Het vorige record was 6,7 graden op het meetpunt Longyearbyen in januari 1996. Het ijs dat hier gewoonlijk in zee ligt ontbreekt grotendeels. Lagedrukgebieden bij Noorwegen zorgden de laatste tijd steeds voor aanvoer van zachte lucht en ook het warme water van de Golfstroom kon ongestoord noordwaarts stromen. Op Spitsbergen leidt ook het föhneffect tot hoge temperaturen.
KNMI
met dank aan Jan Visser
Quote selectie