De mooiweerperiode, die al tijden in de weerkaarten zat, is begonnen. Overal schijnt nu de zon, al komen landinwaarts toch steeds ook nog stapelwolken voor. Maar die zijn niet te vergelijken met gisteren toen de zon er in Groningen nog nauwelijks doorkwam. Verder gaan de temperaturen omhoog. Vanmiddag wordt het al 20-25 graden, morgen stijgt het kwik lokaal tot 28 graden en vanaf het weekeinde komt de grens van 30 graden op steeds meer plaatsen in zicht.
En zonder nu al in geklaag te willen vervallen - het heeft eigenlijk ook niets met het mooie weer van dit moment te maken - toch komt het droge en warme weer voor de natuur in zeker het oosten van het land niet echt gelegen. Er is daar de laatste 4 weken bijzonder weinig neerslag gevallen, op veel plaatsen in de Achterhoek, Twente en aan de oostrand van Drenthe en Groningen nog geen 10 millimeter. Grasvelden beginnen er bruin te worden en er wordt flink gesproeid. De verdamping, die de komende dagen natuurlijk maximaal is, zal de gevolgen van de droogte steeds zichtbaarder maken.
Geen wonder dat het Waterschap Veluwe gisteren met het bericht kwam dat veel beken en vijvers op de Veluwe de komende tijd droog dreigen te komen staan, als dat nu al niet zo is. Bij voorbeeld in Apeldoorn en omgeving zijn de gevolgen van het gebrek aan regen in de afgelopen maanden al duidelijk te zien. Niet alleen de afgelopen weken is er namelijk weinig regen gevallen, ook de voorbije winter is in het gebied relatief droog verlopen. De grondwaterstand, die erg bepalend is voor de hoeveelheid water in de beken en de vijvers, is daardoor veel te weinig aangevuld en daalt. Alleen een langdurige periode van overvloedige regenval deze zomer kan ervoor zorgen dat alles gedurende de herfstmaanden weer op orde is, zo stelt het waterschap. Maar daar ziet het vooralsnog niet naar uit.
Veel beken op de Veluwe zijn zogenoemde sprengenbeken. Ze ontspringen aan de randen van de hogere delen van de Veluwe, uit een soort bronnen waarin water omhoog komt. Die bronnen worden sprengen genoemd. De beek ontspringt dan bij de sprengkop. Veel van de sprengkoppen en bijbehorende sprengenbeken op de Veluwe zijn al heel oud. Ze zijn vaak honderden jaren geleden uitgegraven om de toen veel gebruikte watermolens in het gebied van water te voorzien. De sprengen zelf krijgen hun water van de regen, die op de hogere delen van de Veluwe valt en daar voor een hogere grondwaterstand zorgt dan in de omliggende, lage delen. En dat grondwater kan aan de randen van de Veluwse heuvels dan weer boven de grond komen.
Omdat het in deze kringloop enige tijd duurt voordat het regenwater, dat op de Veluwe is gevallen, aan de randen weer als grondwater in de sprengen omhoogkomt, reageert het hele systeem met enige vertraging op gebeurtenissen in het weer. Droge weersomstandigheden leiden zo niet meteen tot het droogvallen van beken en vijvers, maar pas later. Staan beken en vijvers vervolgens eenmaal droog, dan duurt het weer een tijdje voordat de beken weer stromen. Ook al zijn de regens inmiddels teruggekeerd. Wie meer te weten wil komen over het bijzondere grondwatersysteem op de Veluwe kan een kijkje nemen in het Museonder, in Park de Hoge Veluwe tussen Otterlo, Hoenderloo en Schaarsbergen. Het hele systeem wordt daar prachtig uitgebeeld en ook heel duidelijk uitgelegd.
Behalve beken en vijvers is natuurlijk ook de natuur op de Veluwe kwetsbaar voor een langer aanhoudende droogte. Begin mei hebben we daar al een duidelijk voorbeeld van gezien. Toen woedde op de Veluwe, tussen Apeldoorn, Uddel en Garderen een grote bosbrand, die een paar honderd hectare bos-, heide- en grasgebied in de as legde. Hoewel het sindsdien op de Veluwe plaatselijk flink geregend heeft, is aan de droogte die het gebied op dat moment in de greep had nog steeds geen einde gekomen. Het is ook om die reden dat de eerste problemen nu alweer snel aan de oppervlakte komen.
Niet alleen delen van Nederland hebben overigens met groeiende problemen als gevolg van de droogte te maken, ook in het zuidoosten van Engeland komt maar geen einde aan het te droge weer. Eerder dit jaar, in april al, werden grote gebieden op waterrantsoen gezet, voor het eerst in meer dan 400 jaar. Zo mag geen water uit de waterleiding meer worden gebruikt voor het sproeien van het gazon of het wassen van de auto. De kans bestaat dat, als de droogte in dit gebied de komende maanden aanhoudt, ook de watervoorziening als geheel dagelijks enkele uren wordt onderbroken, om op die manier water te sparen. Wat dat betreft, lijkt het alsof droogteperikelen, zoals die voor ons gevoel toch voornamelijk in het zuiden van Europa voorkomen, steeds dichterbij komen. En ook bij ons een rol gaan spelen.
Droog was het gisteravond niet in het zuidwesten van Duitsland, in de omgeving van het Zwarte Woud. Daar leidde een bel met koude lucht in de hogere delen van de atmosfeer tot de vorming van bijzonder zware onweersbuien, die lokaal met hevige hagel en wateroverlast gepaard gingen. Hier en daar vielen hagelstenen, zo groot als tennisballen, soms dwars door daken en ruiten heen. Honderden auto's raakten beschadigd, als gevolg van windstoten waaiden bomen, stoplichten en straatverlichting om. Zo'n honderd mensen liepen lichte verwondingen op omdat ze hagelstenen op hun hoofd kregen. Een persoon kwam om het leven. De schade in het gebied wordt inmiddels al op meer dan tien miljoen euro geschat.
In Nederland hoeven we voor onweer voorlopig nog niet bang te zijn. Bij ons regeert de komende dagen de zon en wordt met een noordoostelijke tot oostelijke wind steeds warmere lucht aangevoerd, waarin de temperaturen uiteindelijk tot 30 graden of nog iets meer oplopen. Ook op de weststranden, als gevolg van de aflandige wind daar. Een aflandige wind die overigens wel betekent dat een zwem- of boottochtje in of op zee tijdens het weekeinde gevaarlijker is dan normaal, wegens het gevaar voor afdrijven. Daarbij is het zeewater op dit moment nog niet warmer dan 16 of 17 graden.
Quote selectie