Het begrip snelle cyclogenese (of ,,rapid cyclogenesis'') zal sommigen van jullie niet onbekend zijn. Het is een term voor het snel ontwikkelen en uitdiepen van een nieuwe depressie, onder invloed van de dynamiek van de straalstroom.
Op dit moment is er sprake van snelle cyclogenese boven de westelijke Atlantische Oceaan. Een onstabiele golf in het polaire front zal zich de komende vierentwintig uur ontwikkelen tot een volwaardige depressie, die in dit geval overigens boven de oceaan blijft hangen. Desalniettemin is het interessant om eens te kijken naar dit fenomeen van snelle cyclogenese, met behulp van satellietbeelden en daar overheen geprojecteerde modeluitvoer.
In bovenstaand figuur is het infrarood satellietbeeld te zien van 17:00u lokale tijd, met daarbovenop de luchtdruk op zeeniveau geprojecteerd van het GFS model. We zien een sturend laag ten noorden van Schotland, een randdepressie op de grens met Engeland, een nieuwe ontwikkelende randdepressie ten westen van Ierland en een kleine verstoring (onstabiele golf) verder de oceaan op. Er lijkt overigens sprake te zijn van een dubbele koufrontstructuur, ongeveer zoals geillustreerd in onderstaande analyse.
Ook op het zichtbare satellietbeeld is de dubbele structuur mooi zichtbaar, bij het voorste, grote koufront zijn flinke buien zichtbaar terwijl bij het kleinere koufront, behorende bij de onstabiele golf, vooral hogere cirrusbewolking zichtbaar is. Achter het tweede koufront zit de duidelijk koudere lucht, waarin talrijke buien tot ontwikkeling zijn gekomen.
Op het zichtbare beeld was op het tweede koufront vooral cirrusbewolking te zien, dit komt omdat het front zich onder een krachtige jetstream bevindt. Dit is mooi terug te zien op het waterdampbeeld.
Over het beeld is de hoogte van het 300 hPa vlak geprojecteerd. Te zien is dat de grens tussen vochtige en droge lucht, zich op de grens bevindt tussen een zwak en sterk gradiënt in isohypsen (lijnen van gelijke hoogte). In dit gradiënt ligt de feitelijke jetstream, wat mooi te zien is als we hetzelfde waterdampbeeld nemen met daar overheen de windsnelheid op 300 hPa geprojecteerd:
We zien een duidelijke lijn met zeer sterke winden, tot boven de 70 m/s, die parallel ligt aan de begrenzing tussen de vochtige en droge lucht hoger in de atmosfeer. Wat verder opvalt is dat aan de westkant van de jetstream, waar deze eigenlijk 'begint', aan de 'binnen'kant of cyclonale kant de droogste lucht zit. Zeg maar waar de cijfers '30' zijn geprojecteerd. Hier wordt zeer droge, stratosferische lucht de atmosfeer ingezogen en ligt de tropopauze lager dan ten zuidoosten ervan. De neerwaartse beweging van zulke droge, stratosferische lucht zorgt ervoor dat de atmosfeer eronder sterk onstabiel wordt. Hierdoor kan een onstabiele golf zich snel tot een depressie ontwikkelen, waarbij drukdaling van 30-60 hPa in vierentwintig uur niet ongebruikelijk zijn!
Leggen we ten slotte over het infrarood beeld, de vorticiteitsadvectie op 500 hPa dan zien we een maximum in advectie net ten noordwesten van de ontstane drukkern. Dit is de plek waar de meeste droge, stratosferische depressie de nieuwe depressie ingezogen wordt en deze hierdoor het uitdiepingsproces versterkt. Verder zien we een sterk advectiemaximum op de golftop van de depressie bij Ierland en bij het occlusiepunt van de depressie net zuid van Schotland.
Gr. Ben
Op dit moment is er sprake van snelle cyclogenese boven de westelijke Atlantische Oceaan. Een onstabiele golf in het polaire front zal zich de komende vierentwintig uur ontwikkelen tot een volwaardige depressie, die in dit geval overigens boven de oceaan blijft hangen. Desalniettemin is het interessant om eens te kijken naar dit fenomeen van snelle cyclogenese, met behulp van satellietbeelden en daar overheen geprojecteerde modeluitvoer.
In bovenstaand figuur is het infrarood satellietbeeld te zien van 17:00u lokale tijd, met daarbovenop de luchtdruk op zeeniveau geprojecteerd van het GFS model. We zien een sturend laag ten noorden van Schotland, een randdepressie op de grens met Engeland, een nieuwe ontwikkelende randdepressie ten westen van Ierland en een kleine verstoring (onstabiele golf) verder de oceaan op. Er lijkt overigens sprake te zijn van een dubbele koufrontstructuur, ongeveer zoals geillustreerd in onderstaande analyse.
Ook op het zichtbare satellietbeeld is de dubbele structuur mooi zichtbaar, bij het voorste, grote koufront zijn flinke buien zichtbaar terwijl bij het kleinere koufront, behorende bij de onstabiele golf, vooral hogere cirrusbewolking zichtbaar is. Achter het tweede koufront zit de duidelijk koudere lucht, waarin talrijke buien tot ontwikkeling zijn gekomen.
Op het zichtbare beeld was op het tweede koufront vooral cirrusbewolking te zien, dit komt omdat het front zich onder een krachtige jetstream bevindt. Dit is mooi terug te zien op het waterdampbeeld.
Over het beeld is de hoogte van het 300 hPa vlak geprojecteerd. Te zien is dat de grens tussen vochtige en droge lucht, zich op de grens bevindt tussen een zwak en sterk gradiënt in isohypsen (lijnen van gelijke hoogte). In dit gradiënt ligt de feitelijke jetstream, wat mooi te zien is als we hetzelfde waterdampbeeld nemen met daar overheen de windsnelheid op 300 hPa geprojecteerd:
We zien een duidelijke lijn met zeer sterke winden, tot boven de 70 m/s, die parallel ligt aan de begrenzing tussen de vochtige en droge lucht hoger in de atmosfeer. Wat verder opvalt is dat aan de westkant van de jetstream, waar deze eigenlijk 'begint', aan de 'binnen'kant of cyclonale kant de droogste lucht zit. Zeg maar waar de cijfers '30' zijn geprojecteerd. Hier wordt zeer droge, stratosferische lucht de atmosfeer ingezogen en ligt de tropopauze lager dan ten zuidoosten ervan. De neerwaartse beweging van zulke droge, stratosferische lucht zorgt ervoor dat de atmosfeer eronder sterk onstabiel wordt. Hierdoor kan een onstabiele golf zich snel tot een depressie ontwikkelen, waarbij drukdaling van 30-60 hPa in vierentwintig uur niet ongebruikelijk zijn!
Leggen we ten slotte over het infrarood beeld, de vorticiteitsadvectie op 500 hPa dan zien we een maximum in advectie net ten noordwesten van de ontstane drukkern. Dit is de plek waar de meeste droge, stratosferische depressie de nieuwe depressie ingezogen wordt en deze hierdoor het uitdiepingsproces versterkt. Verder zien we een sterk advectiemaximum op de golftop van de depressie bij Ierland en bij het occlusiepunt van de depressie net zuid van Schotland.
Gr. Ben
Bericht laatst bijgewerkt: 02-09-2006 21:08