Nader Verklaard
September in Nederland
Septem (zeven) was vroeger de naam van deze maand toen het voor de Romeinen de zevende maand was. In de Juliaanse kalender waarin het de negende maand werd, bleef de naam bestaan. Rond 800(Karel de Grote) heette september haervistmanoth, van hervest en vergelijkbaar met harvest (oogst). Men sprak ook van d'ander oogstmaand, na augustus de tweede oogstmaand voor de late graangewassen. Andere namen zijn gerstmaand, havermaent en evenemaent van avena (haver).
Tegenwoordig wordt september de herfstmaand: het seizoen begint op 21, 22, 23 of 24 september. De data variëren onder meer door de niet precies ronde baan van de aarde om de zon en de extra dag in het schrikkeljaar. Weerkundigen kunnen daar voor hun klimatologische vergelijkingen moeilijk mee werken en gaan uit van kalendermaanden. Voor hen duurt de herfst van 1 september tot en met 30 november.
Zeker in de eerste drie weken van september kan het echter nog zomer zijn. Landelijk gemiddeld over dag en nacht is de temperatuur 14,1 graden, bijna 3 graden lager dan augustus. De verschillen tussen begin en einde van de maand zijn groot: de temperatuur daalt van 16 op de eerste dagen tot 12 graden op de laatste. Overdag is 18 tot 20 graden normaal. Soms wordt het nog warmer dan 30 graden, maar in een gewone september komt de temperatuur in De Bilt op nog maar 1 dag boven de 25, op 10 dagen boven de 20 en op 27 dagen boven de 15 graden. Vorst komt zo snel na de zomer zelden voor maar vlak boven het aardoppervlak kan het al wel vriezen, gemiddeld op 1 dag.
Sneeuw is in september nooit gemeld, maar een paar dagen met hagel en onweer zijn normaal. Vooral de kust heeft er in deze tijd last van onder invloed van de warme zee. In de nacht, wanneer de temperatuurverschillen boven het water het grootst zijn, is de buienactiveit aan zee het grootst. Overdag komen de buien verder landinwaarts, maar 's nachts staan hier vaak de sterren aan de hemel. De verschillen komen ook tot uiting in de hoeveelheid: het regent ongeveer 50 uur en daarvan krijgt de kust in september zo'n 85 tot 90 mm tegen 60 mm in het Oost-Brabant en Midden-Limburg. Koog op Texel is met 96 mm het natste, Stramproy krijgt 54 mm. September biedt vaker mist, op 7 tot 10 dagen tegen 4 in de zomermaanden. Vlak aan de warme zee is de mistkans kleiner. Ondanks de buien is hier de kans op zon groter: met gemiddeld 145 uren schijnt de zon aan zee zo'n 15 uur meer dan in het binnenland.
Bron: klimaatatlas van Nederland
Eerste uitgave: 17-09-03
Laatste wijziging: 17-09-03
September in Nederland
Septem (zeven) was vroeger de naam van deze maand toen het voor de Romeinen de zevende maand was. In de Juliaanse kalender waarin het de negende maand werd, bleef de naam bestaan. Rond 800(Karel de Grote) heette september haervistmanoth, van hervest en vergelijkbaar met harvest (oogst). Men sprak ook van d'ander oogstmaand, na augustus de tweede oogstmaand voor de late graangewassen. Andere namen zijn gerstmaand, havermaent en evenemaent van avena (haver).
Tegenwoordig wordt september de herfstmaand: het seizoen begint op 21, 22, 23 of 24 september. De data variëren onder meer door de niet precies ronde baan van de aarde om de zon en de extra dag in het schrikkeljaar. Weerkundigen kunnen daar voor hun klimatologische vergelijkingen moeilijk mee werken en gaan uit van kalendermaanden. Voor hen duurt de herfst van 1 september tot en met 30 november.
Zeker in de eerste drie weken van september kan het echter nog zomer zijn. Landelijk gemiddeld over dag en nacht is de temperatuur 14,1 graden, bijna 3 graden lager dan augustus. De verschillen tussen begin en einde van de maand zijn groot: de temperatuur daalt van 16 op de eerste dagen tot 12 graden op de laatste. Overdag is 18 tot 20 graden normaal. Soms wordt het nog warmer dan 30 graden, maar in een gewone september komt de temperatuur in De Bilt op nog maar 1 dag boven de 25, op 10 dagen boven de 20 en op 27 dagen boven de 15 graden. Vorst komt zo snel na de zomer zelden voor maar vlak boven het aardoppervlak kan het al wel vriezen, gemiddeld op 1 dag.
Sneeuw is in september nooit gemeld, maar een paar dagen met hagel en onweer zijn normaal. Vooral de kust heeft er in deze tijd last van onder invloed van de warme zee. In de nacht, wanneer de temperatuurverschillen boven het water het grootst zijn, is de buienactiveit aan zee het grootst. Overdag komen de buien verder landinwaarts, maar 's nachts staan hier vaak de sterren aan de hemel. De verschillen komen ook tot uiting in de hoeveelheid: het regent ongeveer 50 uur en daarvan krijgt de kust in september zo'n 85 tot 90 mm tegen 60 mm in het Oost-Brabant en Midden-Limburg. Koog op Texel is met 96 mm het natste, Stramproy krijgt 54 mm. September biedt vaker mist, op 7 tot 10 dagen tegen 4 in de zomermaanden. Vlak aan de warme zee is de mistkans kleiner. Ondanks de buien is hier de kans op zon groter: met gemiddeld 145 uren schijnt de zon aan zee zo'n 15 uur meer dan in het binnenland.
Bron: klimaatatlas van Nederland
Eerste uitgave: 17-09-03
Laatste wijziging: 17-09-03
