Zie link voor artikel op de website
Herfst schrikbarend warm
20.11.06 10:20
Nu het ook deze week zacht lijkt te blijven, met vanaf het komende weekeinde opnieuw een aantal dagen lang kans op thermische hoogstandjes van formaat, is wel zeker dat de herfst van 2006 het vorig jaar gevestigde warmterecord van 12,0 graden op een adembenemende manier zal gaan verpulveren. Zeer waarschijnlijk komen we op een gemiddelde ergens in de buurt van 13,5 graden uit, anderhalve (!!!) graad boven het record van vorig jaar. Normaal in een Nederlandse herfst is een gemiddelde temperatuur van 10,2 graden.
Toen de herfst vorig jaar met een gemiddelde temperatuur van 12,0 graden eindigde werd het op dat moment geldende record (sinds 1901) uit 1969 met drietiende graad scherper gesteld. Keken we verder terug, dan bleek het jaar 1731 nog een herfst te hebben gehad met een vergelijkbare temperatuur, van 12,0 graden dus. De manier waarop die mijlpaal dit jaar scherper wordt gesteld, ontmoedigt ook meteorologen. Dat het de laatste tijd hard gaat met de opwarming in onze omgeving wisten we. Maar zo hard..? Ook het KNMI is verrast, meldde het weerinstituut gisteren. Er wordt een onderzoek ingesteld naar het relatief sneller opwarmen van het klimaat in onze omgeving, afgezet tegen de rest van de wereld.
In hetzelfde persbericht gaf het KNMI gisteren de belangrijkste oorzaken aan van de warmte in de afgelopen drie maanden. Niet alleen waaide de wind bijna voortdurend uit het zuiden of zuidwesten (houdt voorlopig aan), ook scheen in september de zon meer dan normaal en was het zeewater (vooral door de hitte in juli) nog steeds veel warmer dan gebruikelijk. De bijdrage van de opwarming van het klimaat, die zich de afgelopen jaren is blijven manifesteren, wordt door het KNMI op ongeveer 1 graad gesteld en die van de voortdurend zuidelijke winden eveneens op een graad. De warme zee heeft ongeveer een halve graad aan het gemiddelde van deze herfst toegevoegd, zo becijferde het KNMI.
Met andere woorden: de warmte deze herfst is voor iets meer dan de helft als een gril van het klimaat te beschouwen, de rest komt voor rekening van de opwarming van het wereldklimaat. Toch blijven, ook voor het KNMI, vragen over. Langere tijd al wordt gesuggereerd dat het versterkte broeikaseffect waarschijnlijk niet alleen tot een stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde leidt, maar wellicht ook tot veranderende windpatronen. Mogelijk waait de wind in onze omgeving nog veel vaker en langduriger uit het zuiden tot zuidwesten dan voorheen al het geval was. De vraag of dit echt zo is, maakt hopelijk deel uit van het onderzoek van het KNMI. Wellicht komen dan ook de processen boven water die ervoor zorgen dat die zuidelijke stroming boven Europa steeds vaker zo hardnekkig is. Ook vorig jaar bij voorbeeld werd de herfst lange tijd door zuidelijke winden gekenmerkt.
Het zal geen verrassing zijn dat Nederland in Europa niet de enige plaats is waar de warmterecords de laatste maanden bij bosjes vallen. Het geldt voor de meeste landen om ons heen, maar ook voor delen van het Middellandse Zeegebied. Zo stonden eind oktober in Spanje (zie bijgaande foto’s) de kranten vol met verhalen over de zomer die maar niet wilde wijken. Aan de Costa del Sol lagen de stranden begin november nog vol. Oktober was in Malaga met een gemiddelde temperatuur van 21,2 graden net niet de warmste oktobermaand uit de meetreeks. In 1997 was het gemiddelde met 21,3 graden nog iets hoger. Toch was de maar steeds aanhoudende warmte op straat dagenlang het gesprek van de dag.
Kijken we op wereldschaal naar de maanden september en oktober (zie de kaartjes bij dit verhaal) dan zien we dat beide maanden op het grootste deel van het noordelijk halfrond (veel) warmer dan normaal zijn verlopen. Deed Nederland met de bijna 4 graden warmer dan normale septembermaand mee aan de top, in oktober was het vooral in het noorden van Canada en Alaska nog gekker. Daar werden afwijkingen van tussen 4 en maximaal 9,3 graden boven de normaal aangetekend. Duidelijk kouder dan normaal was het beide maanden alleen in grote delen van de VS en in het zuiden van Canada. In oktober kwam daar een groot koud gebied in Siberië bij. Beide kaarten laten overigens mooi het beeld zien dat we van de laatste jaren al kennen. De opwarming op het noordelijk halfrond is veel sterker dan die op het zuidelijk halfrond, omdat het noordelijk halfrond veel meer continenten kent. De vele zeeën op het zuidelijk halfrond zorgen daar voor een tempering van de warmte. De geografische Zuidpool bij voorbeeld had in oktober een 3 graden beneden normale gemiddelde temperatuur. Op de Noordpool was het 4 graden warmer dan normaal.
Kijken we op wereldschaal, dan is het beeld eveneens illustratief. September was wereldwijd (de plussen en de minnen tegen elkaar uitgevlakt) 0,7 graden warmer dan het gemiddelde, in Nederland zaten we er bijna 4 graden boven. Oktober was wereldwijd 0,85 graden warmer dan normaal, in Nederland ruim 3 graden. Beide maanden hebben we in onze omgeving dus een flinke bijdrage geleverd aan het wereldwijde warmteoverschot. Op jaarbasis was het jaar 2005 (2006 loopt nog) wereldwijd 0,77 graden warmer dan gemiddeld, in Nederland kwamen we 0,9 graden boven die norm uit. Terwijl we in eigen land dit jaar, in 2006 dus voor wat de gemiddelde temperatuur betreft steeds nadrukkelijker op een nieuw jaarrecord lijken af te stevenen (voor het eerst zouden we dan boven 11,0 graden uitkomen) lijkt het erop dat het wereldwijde gemiddelde juist een fractie lager uitkomt dan vorig jaar.
Terug bij het weer van nu, lijkt het erop dat het deze week sterk wisselvallig blijft met geregeld de passage van regen- en of buiengebieden. Afhankelijk van de precieze timing zouden met name (delen van) de woensdag en de donderdag er ook best aardig uit kunnen springen. De temperaturen schommelen overdag steeds rond 10 graden. Omdat het ’s nachts maar weinig afkoelt, blijft het zacht voor de tijd van het jaar. Omdat zich in de tussentijd ten westen van Europa boven de oceaan opnieuw een zeer langgerekte zone van lagedruk opbouwt, waarvan de invloed zich uiteindelijk tot over Marokko uitbreidt, lijken de zuidelijke winden vanaf zaterdag opnieuw een portie zeer zachte (of eigenlijk warme) lucht naar Nederland te gaan blazen. In het zuiden van het land lopen de temperaturen dan enkele dagen lang mogelijk weer tot tussen 14 en 17 graden op. Om in de nachten in vrijwel geheel Nederland boven 10 graden te blijven. Dan loopt het warmteoverschot (we zitten al diep in november) snel verder op. En houdt de stroom aan warmterecords gewoon aan.
Bron: Meteo Consult, GISS, KNMI.
Herfst schrikbarend warm
20.11.06 10:20
Nu het ook deze week zacht lijkt te blijven, met vanaf het komende weekeinde opnieuw een aantal dagen lang kans op thermische hoogstandjes van formaat, is wel zeker dat de herfst van 2006 het vorig jaar gevestigde warmterecord van 12,0 graden op een adembenemende manier zal gaan verpulveren. Zeer waarschijnlijk komen we op een gemiddelde ergens in de buurt van 13,5 graden uit, anderhalve (!!!) graad boven het record van vorig jaar. Normaal in een Nederlandse herfst is een gemiddelde temperatuur van 10,2 graden.
Toen de herfst vorig jaar met een gemiddelde temperatuur van 12,0 graden eindigde werd het op dat moment geldende record (sinds 1901) uit 1969 met drietiende graad scherper gesteld. Keken we verder terug, dan bleek het jaar 1731 nog een herfst te hebben gehad met een vergelijkbare temperatuur, van 12,0 graden dus. De manier waarop die mijlpaal dit jaar scherper wordt gesteld, ontmoedigt ook meteorologen. Dat het de laatste tijd hard gaat met de opwarming in onze omgeving wisten we. Maar zo hard..? Ook het KNMI is verrast, meldde het weerinstituut gisteren. Er wordt een onderzoek ingesteld naar het relatief sneller opwarmen van het klimaat in onze omgeving, afgezet tegen de rest van de wereld.
In hetzelfde persbericht gaf het KNMI gisteren de belangrijkste oorzaken aan van de warmte in de afgelopen drie maanden. Niet alleen waaide de wind bijna voortdurend uit het zuiden of zuidwesten (houdt voorlopig aan), ook scheen in september de zon meer dan normaal en was het zeewater (vooral door de hitte in juli) nog steeds veel warmer dan gebruikelijk. De bijdrage van de opwarming van het klimaat, die zich de afgelopen jaren is blijven manifesteren, wordt door het KNMI op ongeveer 1 graad gesteld en die van de voortdurend zuidelijke winden eveneens op een graad. De warme zee heeft ongeveer een halve graad aan het gemiddelde van deze herfst toegevoegd, zo becijferde het KNMI.
Met andere woorden: de warmte deze herfst is voor iets meer dan de helft als een gril van het klimaat te beschouwen, de rest komt voor rekening van de opwarming van het wereldklimaat. Toch blijven, ook voor het KNMI, vragen over. Langere tijd al wordt gesuggereerd dat het versterkte broeikaseffect waarschijnlijk niet alleen tot een stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde leidt, maar wellicht ook tot veranderende windpatronen. Mogelijk waait de wind in onze omgeving nog veel vaker en langduriger uit het zuiden tot zuidwesten dan voorheen al het geval was. De vraag of dit echt zo is, maakt hopelijk deel uit van het onderzoek van het KNMI. Wellicht komen dan ook de processen boven water die ervoor zorgen dat die zuidelijke stroming boven Europa steeds vaker zo hardnekkig is. Ook vorig jaar bij voorbeeld werd de herfst lange tijd door zuidelijke winden gekenmerkt.
Het zal geen verrassing zijn dat Nederland in Europa niet de enige plaats is waar de warmterecords de laatste maanden bij bosjes vallen. Het geldt voor de meeste landen om ons heen, maar ook voor delen van het Middellandse Zeegebied. Zo stonden eind oktober in Spanje (zie bijgaande foto’s) de kranten vol met verhalen over de zomer die maar niet wilde wijken. Aan de Costa del Sol lagen de stranden begin november nog vol. Oktober was in Malaga met een gemiddelde temperatuur van 21,2 graden net niet de warmste oktobermaand uit de meetreeks. In 1997 was het gemiddelde met 21,3 graden nog iets hoger. Toch was de maar steeds aanhoudende warmte op straat dagenlang het gesprek van de dag.
Kijken we op wereldschaal naar de maanden september en oktober (zie de kaartjes bij dit verhaal) dan zien we dat beide maanden op het grootste deel van het noordelijk halfrond (veel) warmer dan normaal zijn verlopen. Deed Nederland met de bijna 4 graden warmer dan normale septembermaand mee aan de top, in oktober was het vooral in het noorden van Canada en Alaska nog gekker. Daar werden afwijkingen van tussen 4 en maximaal 9,3 graden boven de normaal aangetekend. Duidelijk kouder dan normaal was het beide maanden alleen in grote delen van de VS en in het zuiden van Canada. In oktober kwam daar een groot koud gebied in Siberië bij. Beide kaarten laten overigens mooi het beeld zien dat we van de laatste jaren al kennen. De opwarming op het noordelijk halfrond is veel sterker dan die op het zuidelijk halfrond, omdat het noordelijk halfrond veel meer continenten kent. De vele zeeën op het zuidelijk halfrond zorgen daar voor een tempering van de warmte. De geografische Zuidpool bij voorbeeld had in oktober een 3 graden beneden normale gemiddelde temperatuur. Op de Noordpool was het 4 graden warmer dan normaal.
Kijken we op wereldschaal, dan is het beeld eveneens illustratief. September was wereldwijd (de plussen en de minnen tegen elkaar uitgevlakt) 0,7 graden warmer dan het gemiddelde, in Nederland zaten we er bijna 4 graden boven. Oktober was wereldwijd 0,85 graden warmer dan normaal, in Nederland ruim 3 graden. Beide maanden hebben we in onze omgeving dus een flinke bijdrage geleverd aan het wereldwijde warmteoverschot. Op jaarbasis was het jaar 2005 (2006 loopt nog) wereldwijd 0,77 graden warmer dan gemiddeld, in Nederland kwamen we 0,9 graden boven die norm uit. Terwijl we in eigen land dit jaar, in 2006 dus voor wat de gemiddelde temperatuur betreft steeds nadrukkelijker op een nieuw jaarrecord lijken af te stevenen (voor het eerst zouden we dan boven 11,0 graden uitkomen) lijkt het erop dat het wereldwijde gemiddelde juist een fractie lager uitkomt dan vorig jaar.
Terug bij het weer van nu, lijkt het erop dat het deze week sterk wisselvallig blijft met geregeld de passage van regen- en of buiengebieden. Afhankelijk van de precieze timing zouden met name (delen van) de woensdag en de donderdag er ook best aardig uit kunnen springen. De temperaturen schommelen overdag steeds rond 10 graden. Omdat het ’s nachts maar weinig afkoelt, blijft het zacht voor de tijd van het jaar. Omdat zich in de tussentijd ten westen van Europa boven de oceaan opnieuw een zeer langgerekte zone van lagedruk opbouwt, waarvan de invloed zich uiteindelijk tot over Marokko uitbreidt, lijken de zuidelijke winden vanaf zaterdag opnieuw een portie zeer zachte (of eigenlijk warme) lucht naar Nederland te gaan blazen. In het zuiden van het land lopen de temperaturen dan enkele dagen lang mogelijk weer tot tussen 14 en 17 graden op. Om in de nachten in vrijwel geheel Nederland boven 10 graden te blijven. Dan loopt het warmteoverschot (we zitten al diep in november) snel verder op. En houdt de stroom aan warmterecords gewoon aan.
Bron: Meteo Consult, GISS, KNMI.
