Nu mijn vraag, ik dacht dat je dit soort effecten alleen achter een actieve depressie of CB waarneemt? Kan iemand mij dit uitleggen? Ik zou het graag willen begrijpen hoe dit soort dynamische structuren in een zo stille en rustige atmosfeer kunnen optreden zonder randverscheinselen als regen etc.
Mammatus komt inderdaad bij veel meer wolkensoorten voor. Wat betreft ontstaanswijze is de mammatus van vanmiddag volgens mij goed vergelijkbaar met de ontstaanswijze van mammatus onder een flinke bui. Mammatus kan gezien worden als omgekeerde convectie. Wanneer de bovenste luchtlaag voldoende afkoeld zal de dichtheid dusdanig toenemen dat deze lucht begint te zakken. Omdat het evenals bij "normale" convectie gaat om bellen met lucht, ontstaan er mooie ronde uitzakkingen.
De afkoeling van de lucht werd nu mogelijk veroorzaakt door de behoorlijk droge luchtlaag net boven het wolkendek. (zie sounding) Verdamping van vocht kost energie en deze energie wordt onttrokken aan de lucht, hetgeen betekent dat de temperatuur daalt. (Engels: evaporative cooling)
Onder de iets vochtigere laag, waar het wolkendek zich waarschijnlijk bevond, was de lucht ook erg droog. Het kleine beetje windschering zorgde er waarschijnlijk voor dat veel bollen een wat rafeliger uiterlijk kregen. En naarmate ze verder uitzakten kwamen ze terecht in de droge luchtsoort (dezelfde luchtsoort waarin de virga hangt, door verdamping bereikt het amper de grond) onder het wolkendek. Door menging met deze luchtsoort, losten sommige mammatusbollen gedeeltelijk op en ontstonden die mooie rafelige structuren.
Verder kun je aan de temperatuurlijn in de sounding goed zien dat de lucht pas vanaf zo'n 1000 meter (potentieel) instabiel wordt. (Pas vanaf deze hoogte begint de temperatuur te dalen met de hoogte, er is dus sprake van een kleine inversie)
Overigens moet ik wel een kleine kanttekening plaatsen. Ik weet namelijk niet in hoeverre de atmosfeeropbouw om 12Z boven de Bilt representatief was voor de atmosfeeropbouw deze namiddag in het ZW van Nederland.
Ik denk echter dat het in grote lijnen wel overeenkomt, het lijkt immers ook redelijk te kloppen met de waarnemingen. De vochtige laag in de sounding bevindt zich rond 2000 meter, ik heb het idee dat de bewolking hier wat lager zat.
Groeten,
Bas
Bericht laatst bijgewerkt: 16-02-2007 22:36