Warme jaren in overschot, koude jaren echter vaak heftiger
Bericht van: Ben (Lelystad) , 05-03-2007 22:29
Wie de jaartemperaturen te De Bilt over de periode 1901-2006 in een grafiek zet (zie hieronder) en daarin een 30-jarig gecentreerd gemiddelde in zet, kan niet anders concluderen dan dat het stevig is opgewarmd sinds het begin van de twintigste eeuw. De dertigjarige trendlijn, een soort maat voor wat normaal is, is gestegen van 9,1 gr. in 1901 naar 10,7 gr. in 2006, een stijging van 1,6 graden dus.
Als je echter jaren uit het begin van de twintigste eeuw met het normaal uit 2006 gaat vergelijken, zullen die vanzelfsprekend allemaal ,,te koud'' uitvallen. Het klimaat is immers opgewarmd. Om toch te kunnen zien hoe koud of warm een bepaald jaar was, moet je dus corrigeren voor de trend in de jaartemperatuur. Het resultaat is dat de gemiddelde afwijkingen over de meetperiode uitkomen op 0, dit proces heet normaliseren. Wat je feitelijk overhoudt is een meetreeks die enkel nog bestaat uit de normale (klimatologische) variabiliteit in de jaartemperatuur rondom een samengestelde trend.
In onderstaande grafiek zijn de genormaliseerde jaartemperaturen voor de periode 1901-2006 weergegeven. De gele band geeft het interval weer van +2 tot -2 standaardafwijkingen, ruwweg 95% van de jaartemperaturen valt binnen dit interval. Alle jaren die hier buiten vallen, kunnen statistisch als extreem beschouwt worden. We kunnen in iedergeval constateren dat variaties in de jaartemperatuur rond een trend doorgaans niet veel groter zijn dan circa één graad, wat ongetwijfeld te danken is aan het feit dat De Bilt meestal onder de invloed is van westenwinden met de aanvoer van vochtige, maritiem polaire lucht (gematigd maritiem klimaat).
Het valt gelijk op dat er vooral enorme pieken naar beneden zijn, de koude jaren. Er zijn zelfs enkele jaren waarin de jaartemperatuur extreem koud genoemd kan worden: het betreft de jaren 1940, 1962, 1963 en nipt ook nog 1996. De overige jaren zijn weliswaar soms behoorlijk afwijkend maar niet echt extreem. Helemaal frapant om te zien is hoe gering de afwijking van het in absolute zin recordjaar 2006 eigenlijk is ten opzichte van de trendlijn: maar 0,5 graad. Jaren als 1989 en 1990 of 1999 waren in die zin relatief veel extremer, met afwijkingen van respectievelijk +0,8, +0,9 en +0,7 graad.
We hebben dus kunnen constateren dat er vooral extreme pieken naar de koude kant waren, maar welk type jaren overheersen er nu? Daarvoor kan je gebruik maken van een zogenaamde histogram, waarin je per regelmatig interval van bijv. 0,2 graad (arbitrair gekozen) kijkt hoeveel jaren in dat interval vielen. Ik heb dat eens gedaan en het resultaat is hieronder weergegeven.
De blauwe staafjes zijn de koude intervallen, de oranje staafjes de warme intervallen en het groene staafje is het ,,normale'' interval (-0,1 tot +0,1). Wie goed telt zal zien dat het aantal jaren met een warme afwijking ruimschoots het aantal jaren met koude afwijking passeert, namelijk 57 tegen 36. Het aantal normale jaren bedraagt 13. We kunnen echter ook in de grafiek terugzien waarom, ondanks het overheersen van de warme afwijkingen, het gemiddelde toch netjes op 0 uitkomt (immers, de reeks is genormaliseerd): de verdeling vertoont een 'staart' naar de koude kant. Het is de visualisiering van hetgeen we al eerder hadden geconstateerd, namelijk dat de afwijkingen naar de koude kant extremer zijn dan naar de warme kant. De warmere afwijkingen mogen dan in aantal overheersen, meestal zijn die afwijkingen minder groot dan de koude. Anders gezegd: als een jaar te koud is, is de kans groot dat 'ie ook flink te koud is, de warmte kant op geldt dit echter veel minder. Over de toekomst zegt dit echter weinig, het is best mogelijk dat we met een verder opwarmend klimaat ook een aantal extreem warme jaren gaan meemaken.
Gr. Ben
Als je echter jaren uit het begin van de twintigste eeuw met het normaal uit 2006 gaat vergelijken, zullen die vanzelfsprekend allemaal ,,te koud'' uitvallen. Het klimaat is immers opgewarmd. Om toch te kunnen zien hoe koud of warm een bepaald jaar was, moet je dus corrigeren voor de trend in de jaartemperatuur. Het resultaat is dat de gemiddelde afwijkingen over de meetperiode uitkomen op 0, dit proces heet normaliseren. Wat je feitelijk overhoudt is een meetreeks die enkel nog bestaat uit de normale (klimatologische) variabiliteit in de jaartemperatuur rondom een samengestelde trend.
In onderstaande grafiek zijn de genormaliseerde jaartemperaturen voor de periode 1901-2006 weergegeven. De gele band geeft het interval weer van +2 tot -2 standaardafwijkingen, ruwweg 95% van de jaartemperaturen valt binnen dit interval. Alle jaren die hier buiten vallen, kunnen statistisch als extreem beschouwt worden. We kunnen in iedergeval constateren dat variaties in de jaartemperatuur rond een trend doorgaans niet veel groter zijn dan circa één graad, wat ongetwijfeld te danken is aan het feit dat De Bilt meestal onder de invloed is van westenwinden met de aanvoer van vochtige, maritiem polaire lucht (gematigd maritiem klimaat).
Het valt gelijk op dat er vooral enorme pieken naar beneden zijn, de koude jaren. Er zijn zelfs enkele jaren waarin de jaartemperatuur extreem koud genoemd kan worden: het betreft de jaren 1940, 1962, 1963 en nipt ook nog 1996. De overige jaren zijn weliswaar soms behoorlijk afwijkend maar niet echt extreem. Helemaal frapant om te zien is hoe gering de afwijking van het in absolute zin recordjaar 2006 eigenlijk is ten opzichte van de trendlijn: maar 0,5 graad. Jaren als 1989 en 1990 of 1999 waren in die zin relatief veel extremer, met afwijkingen van respectievelijk +0,8, +0,9 en +0,7 graad.
We hebben dus kunnen constateren dat er vooral extreme pieken naar de koude kant waren, maar welk type jaren overheersen er nu? Daarvoor kan je gebruik maken van een zogenaamde histogram, waarin je per regelmatig interval van bijv. 0,2 graad (arbitrair gekozen) kijkt hoeveel jaren in dat interval vielen. Ik heb dat eens gedaan en het resultaat is hieronder weergegeven.
De blauwe staafjes zijn de koude intervallen, de oranje staafjes de warme intervallen en het groene staafje is het ,,normale'' interval (-0,1 tot +0,1). Wie goed telt zal zien dat het aantal jaren met een warme afwijking ruimschoots het aantal jaren met koude afwijking passeert, namelijk 57 tegen 36. Het aantal normale jaren bedraagt 13. We kunnen echter ook in de grafiek terugzien waarom, ondanks het overheersen van de warme afwijkingen, het gemiddelde toch netjes op 0 uitkomt (immers, de reeks is genormaliseerd): de verdeling vertoont een 'staart' naar de koude kant. Het is de visualisiering van hetgeen we al eerder hadden geconstateerd, namelijk dat de afwijkingen naar de koude kant extremer zijn dan naar de warme kant. De warmere afwijkingen mogen dan in aantal overheersen, meestal zijn die afwijkingen minder groot dan de koude. Anders gezegd: als een jaar te koud is, is de kans groot dat 'ie ook flink te koud is, de warmte kant op geldt dit echter veel minder. Over de toekomst zegt dit echter weinig, het is best mogelijk dat we met een verder opwarmend klimaat ook een aantal extreem warme jaren gaan meemaken.
Gr. Ben
Bericht laatst bijgewerkt: 05-03-2007 22:40