Ik heb een aantal interessante artikels gelezen in verband met de hele discussie, die - geloof me - nog steeds volop woedt onder klimatologen.
De klimatoloog die het volledig stilvallen van de transportband nog steeds als reële mogelijkheid oppert is Wallace Broecker. Dat is absoluut niet de eerste de beste en in feite is hij de meest vooraanstaande figuur van de zogenaamde polaire school, de groep klimatologen die geloven dat het planetaire klimaat (en de schakelaars die het aandrijven) vooral in de polen te vinden zijn. Broecker is nog steeds van mening - en bepaalde onderzoeksresultaten ondersteunen dat - dat het volledig stilvallen van de thermohaliene circulatie de komende eeuw wel degelijk mogelijk is. Dat een aantal tegenstanders onder klimatologen deze mogelijk sterk betwijfelen betekent nog niet dat hij moet worden uitgesloten. In feite weten we het niet of de premisses van Broecker al dan niet effectief kunnen voorvallen. De fysieke condities zouden echter wel degelijk kunnen voorkomen de komende decennia, zeker wanneer de Groenlandse ijskap substantieel zou afsmelten en enorme hoeveelheden zoet en koud smeltwater in de oceaan terecht zou komen.
In je bijdrage hierboven zeg je dat de thermohaliene circulatie "nooit" zal stilvallen, alleen vertragen. Ik meen dat je daar wel erg kort door de bocht gaat, want geen enkel wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat de mogelijkheid van volledig stilvallen moet worden uitgesloten. In feite weten we niet hoe de circulatie zal reageren op de miljarden liters zoet en koud smeltwater die er zitten aan te komen. De circulatie is ook in het verleden al herhaalde malen stilgevallen, de laatste twee keer tijdens het Jonge Dryas, zo een 12.800 jaar geleden en zo'n 8200 jaar geleden was ie bijna volledig stilgevallen (we zaten toen al helemaal niet meer in het Glaciaal, maar wel degelijk al in het interglaciaal).
Mijn eigen mening is - na het lezen van enige wetenschappelijke literatuur - echter een pak genuanceerder. Ik geloof op basis van wat ik heb gelezen stellig in het feit dat de transportband kan stilvallen, maar niet als gevolg van wat zich de komende 100 jaar zal afspelen als we niets aan de opwarming van de planeet gaan doen. Ik verwijs hiervoor naar een interessant artikel in Nature van klimatoloog John Chiang (Berkeley) vorig jaar. Hij bestudeerde de oorzaken van het Jonge Dryas. Je moet weten dat die mysterieuze gebeurtenis die 12800 jaar geleden plaats vond eigenlijk tegen alle logica in ging. Op dat ogenblik stonden alle pijlen en elementen gericht naar een verderzetten van het milde interglaciaal waarin we sinds 16.000 jaar geleden in beland waren. Hoe kwam het dan dat plotseling rond 12800 jaar geleden, en dit in een tijdspanne van niet eens 25 jaar, het noordelijk halfrond terugkeerde naar de diepste koude van de ijstijd? De oorzaak was niet het stilvallen van de transportband (dat was eerder een gevolg van de hele gebeurtenis) maar wel een enorme massa zoet smeltwater dat afkomstig was van het leeglopen van het gigantische Agassizmeer in Noordoost Amerika. De impact die deze enorme hoeveelheid zoet smeltwater had op het oppervlaktewater. Als zoet en relatief koud smeltwater niet snel zinkt en het warmere oppervlaktewater verdunt, dan bevriest het aanzienlijk sneller. Dat is precies wat het Jonge Dryas heeft aangestuurd. Het zoete smeltwater deed aanzienlijke delen van het oppervlaktewater van de noordelijke atlantische oceaan bevriezen. Dit gebeurde wellicht in één of twee welgemikte winters tijd. De bevriezing van dit zoete smeltwater zette blijkbaar een klimaatschakelaar om waardoor verdere diepzeestromen werden tegengehouden en de golfstroom volledig werd geblokkeerd. De ijsalbedo-feedback deed de rest en koelde de hele noordelijke atlantische oceaan inclusief Noord-Amerika en heel Europa spectaculair af. De hele mikmak leidde tot een terugkeer van de ijstijd die ongeveer 1200 jaar duurde. Aan het Jonge Dryas is overigens een al even spectaculair einde gekomen, volgen de recentste onderzoeksresultaten van ijskernen gebeurde de terugkeer naar het milde klimaat van het Holoceen niet eens een vol jaar. Het probleem met ons vandaag is dat we ons simpelweg niet kunnen voorstellen dat het klimaat zo duizelingwekkend snel de meest abrupte wijzigingen kan ondergaan. De oude stelling dat Glacialen en Interglacialen geleidelijk komen en gaan is al lang niet meer juist bevonden door de gemeenschap van klimatologen. In werkelijkheid gebeurt het met horten en stoten en vaak zelfs in een verbluffend kort tijdsbestek.
Een gelijkaardige (doch iets minder omvangrijke) gebeurtenis deed zich 8200 jaar geleden voor. Ook toen kreeg het noordelijk halfrond een terugkeer van de kou te zien en dat duurde toch ook een 300 à 400 jaar.
De klimatoloog die het volledig stilvallen van de transportband nog steeds als reële mogelijkheid oppert is Wallace Broecker. Dat is absoluut niet de eerste de beste en in feite is hij de meest vooraanstaande figuur van de zogenaamde polaire school, de groep klimatologen die geloven dat het planetaire klimaat (en de schakelaars die het aandrijven) vooral in de polen te vinden zijn. Broecker is nog steeds van mening - en bepaalde onderzoeksresultaten ondersteunen dat - dat het volledig stilvallen van de thermohaliene circulatie de komende eeuw wel degelijk mogelijk is. Dat een aantal tegenstanders onder klimatologen deze mogelijk sterk betwijfelen betekent nog niet dat hij moet worden uitgesloten. In feite weten we het niet of de premisses van Broecker al dan niet effectief kunnen voorvallen. De fysieke condities zouden echter wel degelijk kunnen voorkomen de komende decennia, zeker wanneer de Groenlandse ijskap substantieel zou afsmelten en enorme hoeveelheden zoet en koud smeltwater in de oceaan terecht zou komen.
In je bijdrage hierboven zeg je dat de thermohaliene circulatie "nooit" zal stilvallen, alleen vertragen. Ik meen dat je daar wel erg kort door de bocht gaat, want geen enkel wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat de mogelijkheid van volledig stilvallen moet worden uitgesloten. In feite weten we niet hoe de circulatie zal reageren op de miljarden liters zoet en koud smeltwater die er zitten aan te komen. De circulatie is ook in het verleden al herhaalde malen stilgevallen, de laatste twee keer tijdens het Jonge Dryas, zo een 12.800 jaar geleden en zo'n 8200 jaar geleden was ie bijna volledig stilgevallen (we zaten toen al helemaal niet meer in het Glaciaal, maar wel degelijk al in het interglaciaal).
Mijn eigen mening is - na het lezen van enige wetenschappelijke literatuur - echter een pak genuanceerder. Ik geloof op basis van wat ik heb gelezen stellig in het feit dat de transportband kan stilvallen, maar niet als gevolg van wat zich de komende 100 jaar zal afspelen als we niets aan de opwarming van de planeet gaan doen. Ik verwijs hiervoor naar een interessant artikel in Nature van klimatoloog John Chiang (Berkeley) vorig jaar. Hij bestudeerde de oorzaken van het Jonge Dryas. Je moet weten dat die mysterieuze gebeurtenis die 12800 jaar geleden plaats vond eigenlijk tegen alle logica in ging. Op dat ogenblik stonden alle pijlen en elementen gericht naar een verderzetten van het milde interglaciaal waarin we sinds 16.000 jaar geleden in beland waren. Hoe kwam het dan dat plotseling rond 12800 jaar geleden, en dit in een tijdspanne van niet eens 25 jaar, het noordelijk halfrond terugkeerde naar de diepste koude van de ijstijd? De oorzaak was niet het stilvallen van de transportband (dat was eerder een gevolg van de hele gebeurtenis) maar wel een enorme massa zoet smeltwater dat afkomstig was van het leeglopen van het gigantische Agassizmeer in Noordoost Amerika. De impact die deze enorme hoeveelheid zoet smeltwater had op het oppervlaktewater. Als zoet en relatief koud smeltwater niet snel zinkt en het warmere oppervlaktewater verdunt, dan bevriest het aanzienlijk sneller. Dat is precies wat het Jonge Dryas heeft aangestuurd. Het zoete smeltwater deed aanzienlijke delen van het oppervlaktewater van de noordelijke atlantische oceaan bevriezen. Dit gebeurde wellicht in één of twee welgemikte winters tijd. De bevriezing van dit zoete smeltwater zette blijkbaar een klimaatschakelaar om waardoor verdere diepzeestromen werden tegengehouden en de golfstroom volledig werd geblokkeerd. De ijsalbedo-feedback deed de rest en koelde de hele noordelijke atlantische oceaan inclusief Noord-Amerika en heel Europa spectaculair af. De hele mikmak leidde tot een terugkeer van de ijstijd die ongeveer 1200 jaar duurde. Aan het Jonge Dryas is overigens een al even spectaculair einde gekomen, volgen de recentste onderzoeksresultaten van ijskernen gebeurde de terugkeer naar het milde klimaat van het Holoceen niet eens een vol jaar. Het probleem met ons vandaag is dat we ons simpelweg niet kunnen voorstellen dat het klimaat zo duizelingwekkend snel de meest abrupte wijzigingen kan ondergaan. De oude stelling dat Glacialen en Interglacialen geleidelijk komen en gaan is al lang niet meer juist bevonden door de gemeenschap van klimatologen. In werkelijkheid gebeurt het met horten en stoten en vaak zelfs in een verbluffend kort tijdsbestek.
Een gelijkaardige (doch iets minder omvangrijke) gebeurtenis deed zich 8200 jaar geleden voor. Ook toen kreeg het noordelijk halfrond een terugkeer van de kou te zien en dat duurde toch ook een 300 à 400 jaar.
Bericht laatst bijgewerkt: 06-01-2008 17:30
