Hallo Tom,
Een rolwolk of shelfcloud onstaat waar koude lucht uit de bui op de, in rust zijnde, warme lucht botst.
Bij een onweerswolk (cumulonimbus) wordt op grotere hoogte lucht naar binnen gezogen. Daarin wordt een hele ijskast aan neerslag leeggekieperd die die lucht afkoelt en naar beneden sleurt. Deze koude bel met neerslag stort met veel tumult naar beneden en ploft op de grond uiteen (downburst). Daar breidt de koude lucht zicht uit en stuwt de warme en vochtige lucht omhoog. Die koelt daardoor af en het overtollige vocht condenseert tot een wolk: De rolwolk of shelfcloud. Eigenlijk is er sprake van een klein maar scherp koufrontje. Het over de aarde uitspreiden van de koude lucht gaat vaak snel, zo snel dat het gepaard kan gaan met zware windstoten. Die windstoten duwen het koufrontje voort en stuwen steeds nieuwe lagen vochtige lucht omhoog die over de koude lucht heen, in tegengestelde richting, naar de bui drijven. Op het grensvlak van de warme inflow en de koude outflow onstaat een donkere en woelige wolkenlucht welke ook wel bekend staat als 'whalesmouth' omdat die lucht wel wat op een walvismond lijkt. Op nadering van het buienkoufrontje zie je een shelf en aan de onderkant/achterkant zie je een whalesmouth, tenzij de neerslag meteen achter het front al losbarst. Zware neerslag ontneemt namelijk het zicht op de whalesmouth.
Er is nog wel eens verwarring over het gebruik van het woord 'rolwolk'. In het Engels (Amerikaans?) maakt men onderscheid of de wolk aan de buienwolk vast zit en noemt men het een 'shelfcloud'. Hangt de wolk los onder de veel grotere buienwolk dan spreekt men van 'rollcloud'. In de Nederlandse taal bestaat dat onderscheid niet maar raakt het begrip 'shelf' ook steeds meer ingeburgerd voor een plankvormige wolk die vergroeit is met de bui. De latijnse benaming hiervoor is Cumulonimbus Arcus maar of er voor een rollcloud ook een latijnse benaming is weet ik niet. De warme en vochtige lucht wordt opgetild, condenseert in de shelf, glijdt over de whalesmouth heen, wordt de cumulonimbus ingezogen en stijgt daarin verder op. Daarbij bouwt die de buienlijn aan de voorkant aan zodat er weer een verse portie neerslag kan worden gevormd die vervolgens in de downburst wordt gekieperd. Op deze wijze kan een bui zichzelf in stand houden. Bij een rolwolk lukt het de vochtige lucht niet de bui in te stromen. De whalesmouth stort dan in en lost op. Voor het koufrontje onstaat een losse wolkenbank die erachter weer oplost. Rolwolken hoeven niet per sé bij buien voor te komen maar kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen op een zeewindfront of wanneer een koele bergwind de laagvlakte binnenstroomt. In Australië komen indrukwekkende rolwolken voor die bekend staan als 'the morning glory'. De mooiste shelfs en/of rolwolken, met gladde gepolijste structuren, onstaan wanneer de op te tillen lucht stabiel is met extra vochtige lagen erin. Daarboven moet de lucht wel weer onstabiel zijn want anders krijg je geen buien. Het mag verder ook niet te hard waaien. Een shelf hangt vaak erg laag en laat daardoor weinig daglicht binnen. Verder bevat de shelf vaak veel stofdeeltjes en is de wolkenlaag erg dik. Dit maakt hem zo donker en dreigend. Soms lijkt het bijna nacht te worden midden op de dag.
Hieronder een plaatje van een shelf en vervolgens van een rolwolk die losgebroken is.
(Invalid img)
(Invalid img)
Welkom op Weerwoord.
groeten Victor
Een rolwolk of shelfcloud onstaat waar koude lucht uit de bui op de, in rust zijnde, warme lucht botst.
Bij een onweerswolk (cumulonimbus) wordt op grotere hoogte lucht naar binnen gezogen. Daarin wordt een hele ijskast aan neerslag leeggekieperd die die lucht afkoelt en naar beneden sleurt. Deze koude bel met neerslag stort met veel tumult naar beneden en ploft op de grond uiteen (downburst). Daar breidt de koude lucht zicht uit en stuwt de warme en vochtige lucht omhoog. Die koelt daardoor af en het overtollige vocht condenseert tot een wolk: De rolwolk of shelfcloud. Eigenlijk is er sprake van een klein maar scherp koufrontje. Het over de aarde uitspreiden van de koude lucht gaat vaak snel, zo snel dat het gepaard kan gaan met zware windstoten. Die windstoten duwen het koufrontje voort en stuwen steeds nieuwe lagen vochtige lucht omhoog die over de koude lucht heen, in tegengestelde richting, naar de bui drijven. Op het grensvlak van de warme inflow en de koude outflow onstaat een donkere en woelige wolkenlucht welke ook wel bekend staat als 'whalesmouth' omdat die lucht wel wat op een walvismond lijkt. Op nadering van het buienkoufrontje zie je een shelf en aan de onderkant/achterkant zie je een whalesmouth, tenzij de neerslag meteen achter het front al losbarst. Zware neerslag ontneemt namelijk het zicht op de whalesmouth.
Er is nog wel eens verwarring over het gebruik van het woord 'rolwolk'. In het Engels (Amerikaans?) maakt men onderscheid of de wolk aan de buienwolk vast zit en noemt men het een 'shelfcloud'. Hangt de wolk los onder de veel grotere buienwolk dan spreekt men van 'rollcloud'. In de Nederlandse taal bestaat dat onderscheid niet maar raakt het begrip 'shelf' ook steeds meer ingeburgerd voor een plankvormige wolk die vergroeit is met de bui. De latijnse benaming hiervoor is Cumulonimbus Arcus maar of er voor een rollcloud ook een latijnse benaming is weet ik niet. De warme en vochtige lucht wordt opgetild, condenseert in de shelf, glijdt over de whalesmouth heen, wordt de cumulonimbus ingezogen en stijgt daarin verder op. Daarbij bouwt die de buienlijn aan de voorkant aan zodat er weer een verse portie neerslag kan worden gevormd die vervolgens in de downburst wordt gekieperd. Op deze wijze kan een bui zichzelf in stand houden. Bij een rolwolk lukt het de vochtige lucht niet de bui in te stromen. De whalesmouth stort dan in en lost op. Voor het koufrontje onstaat een losse wolkenbank die erachter weer oplost. Rolwolken hoeven niet per sé bij buien voor te komen maar kunnen bijvoorbeeld ook voorkomen op een zeewindfront of wanneer een koele bergwind de laagvlakte binnenstroomt. In Australië komen indrukwekkende rolwolken voor die bekend staan als 'the morning glory'. De mooiste shelfs en/of rolwolken, met gladde gepolijste structuren, onstaan wanneer de op te tillen lucht stabiel is met extra vochtige lagen erin. Daarboven moet de lucht wel weer onstabiel zijn want anders krijg je geen buien. Het mag verder ook niet te hard waaien. Een shelf hangt vaak erg laag en laat daardoor weinig daglicht binnen. Verder bevat de shelf vaak veel stofdeeltjes en is de wolkenlaag erg dik. Dit maakt hem zo donker en dreigend. Soms lijkt het bijna nacht te worden midden op de dag.
Hieronder een plaatje van een shelf en vervolgens van een rolwolk die losgebroken is.
(Invalid img)
(Invalid img)
Welkom op Weerwoord.
groeten Victor
Bericht laatst bijgewerkt: 07-08-2008 01:32