Tijd geleden was er een klein buienlijntje ontstaan boven Friesland, en op dat moment lag er ook een jet-axis boven Friesland met 140 knopen op 300 hpa. Ik zei dat deze buitjes ontstaan waren door de jet, maar Victor (Torkaan) vertelde mij dat buienlijnen niet kunnen ontstaan door (of vanwege) de jetas. Ik ben nog steeds nieuwsgierig, of dit klopt. Het ontstaan van buien kan nooit direct worden beinvloed door de jetas? Heeft het dus meer invloed op gevallen op afstand, zoals de linkeruitgang, waar vandaag een aantal sc's ontstaan?
Axis = as, de jet axis is niets anders dan een denkbeeldige as die loopt door een gebied met isotachen. Een isotach is een lijn van gelijke windsnelheid. De jet stream kan je zien als een soort rivier met daarin stroomversnellingen. Zo'n sneller stromend gebied heet een jet streak ('veeg'). Daar waar de snelheid toeneemt is sprake van de ingangen en waar die weer afneemt de uitgangen. Bij de ingang aan de anticyclonale kant en de uitgang aan de cyclonale kant van zo'n jet streak is sprake van divergentie en dus het 'weglopen' van lucht. Aangezien dit op grote hoogte in de atmosfeer gebeurt en de lucht toch aangevuld moet worden, wordt lucht van onderen naar boven 'getrokken'. Dit heeft als gevolg dat onderin de atmosfeer convergentie optreedt (lucht komt bij elkaar om naar boven te gaan). Vandaar dat bij de rechteringang en linkeruitgang van een jet streak het gevaar bestaat voor snelle uitdieping van net-ontstane depressies. De convergentie verstrekt namelijk de cyclogenese maar ook buienvorming (een en ander is ook gerelateerd, maar dat laten we even buiten beschouwing, net als het aspect van vorticiteit ofwel het effect van kromming in de jet).
Recht onder een jet axis (ofwel de as van een jet streak) zullen buien geen invloed kennen van die jet. Bij de in- en uitgangen wel, maar dat is dan ook nog altijd een indirect effect. Figuur hieronder even geschetst: de zwarte lijnen stellen de totale stroming voor, de rode gebiedjes stroomversnellingen (binnen elke lijn 5% sneller bijvoorbeeld) daarin. De blauwe pijl geeft de stromingsrichting aan en in dit geval de steel ook de jet as. De lagedruk (cyclonaliteit) zit aan de linkerkant, vanaf het begin van de pijl gezien, de hogedruk (anticyclonaliteit) aan de rechterkant. Aanvullingen/correcties welkom, het is al laat en uit m'n hoofd
. Gr. Ben
Bericht laatst bijgewerkt: 12-08-2008 23:55