Vandaag zijn de omstandigheden vrij gunstig voor het ontstaan van waterhozen. Reden genoeg voor iedereen om eventjes extra op te letten en de wolkenbases af te speuren naar uitstekende slurfjes... Echter de dag is lang, en de horizon uitgestrekt, daarom is het erg handig als je weet waar en wanneer je moet kijken. Door te bekijken op welke wijze deze hozen ontstaan, wordt dit duidelijk.
In tegenstelling tot tornado's is voor het ontstaan van een (water)hoos geen roterende updraft benodigd. De rotatie van de hoos moet volledig komen van omgevingsvorticiteit. Deze vorticiteit* is niets anders dan draaing van de lucht, de mate van draaiing wordt uitgedrukt in de vorticiteit.
Echter een beetje vorticiteit geeft nog geen hoos. Op de een of andere manier moet ervoor gezorgd worden dat een brede (denkbeeldige) cylinder lucht met een klein beetje rotatie, wordt gevormd tot een zeer smal cylindertje met een heel sterke rotatie. Er is vorticiteitsstrekking benodigd, dat wil zeggen dat de brede kolom lucht in de verticale richting wordt uitgetrokken, waardoor deze wel smaller moet worden. Het behoud van impulsmoment zorgt ervoor dat wanneer de gemiddelde afstand van de draaiende lucht tot het draaipunt verminderd, dat de draaisnelheid dan sterk moet toenemen. De kracht die kan zorgen voor deze vorticiteitsstrekking is de zogenaamde 'buoyancy force', welke de drijvende kracht is achter convectie. Omdat hozen ontstaan net onder de wolkenbasis, moet deze 'buoyancy force' juist net boven dit niveau heel krachtig zijn.
Nu hebben we twee belangrijke ingredienten voor het ontstaan van hozen (omgevingsvorticiteit + onstabiliteit op laag niveau), echter zijn er ook processen welke het ontstaan van een hoos kunnen belemmeren? Jazeker, die zijn er. Tijdens de vorticiteitsstrekking is het van belang dat de as van de vortex (in wording) verticaal georienteerd blijft, immers de kracht welke zorgt voor de vorticiteitsstrekking werkt recht omhoog. Wanneer de vortex wordt gekanteld, is dit proces niet efficient meer. De kanteling van de vortex wordt veroorzaakt door windschering op het niveau waar de vortex zich bevindt, pakweg ergens tussen de 0 en 1 km boven het oppervlak. Het lijkt aannemelijk dat een zwakkere vortex, makkelijker verstoord wordt door de windschering. Veel omgevingsvorticiteit en een grote instabiliteit op laag niveau kunnen dus compenseren voor een beetje windschering.
Kort samengevat zijn dit de benodigdheden voor het ontstaan van een hoos:
-Omgevingsvorticiteit (convergentielijn)
-Vorticiteitsstrekking (sterke updraft | Cu Con / Cb )
-Weinig windschering
Wanneer en waar moeten we dus kijken? Wanneer er een convergentielijn in de buurt is, en let dan vooral op de bases van Cumuli Congesti met een sterke verticale ontwikkeling.
Groeten,
Bas
Quote selectie