Zoals de meesten al hebben vernomen is er een bijzondere toestand in de stratosfeer aan de gang. De poolwervel is gespleten en de ijle hoge luchtlagen boven de pool zijn sterk opgewarmd.
Dit heeft op den duur ook effecten op de troposfeer en modellen hebben kennelijk grote moeite die effecten mee te nemen. De algehele westelijke stroming raakt verzwakt waardoor er een vergrote kans op blokkades is. Maar daarbij zijn er vele oplossingen mogelijk en die zijn niet allemaal winters. Naar mijn idee hebben we de gevolgen inmiddels al gemerkt en wanneer we modellen van de afgelopen periode vergelijken met de werkelijkheid is er een interessante trend waar te nemen.
Zaterdag 17 januari meldde ik hier al dat er een eerste warmte impuls boven Europa was waargenomen. Volgens berekeningen van GFS zou dat de aanzet zijn tot een totale splitsing van de koude poolwervel. Die splitsing kwam er een week later ook. Op basis van die eerste opwarmings impuls verwachtte ik een geblokkeerd patroon boven het NO-Europa. Dit zou over een termijn van pakweg tien dagen leiden tot een zuidoostelijke stroming. Op dat moment stonden oceaandepressies op doorbreken en de dagen daarna evolueerden de modellen snel in het doorzetten van de zonalisering met op lange termijn verdere verzachting. Depressies drongen op de kaarten steeds verder Noord-Europa in en het Russische hoog werd naar de achtergrond geduwt. Alleen EC liet in haar opers af en toe iets anders zien, namelijk het eerder geschetste scenario. Tegen het weekend van 24 en 25 januari werd steeds duidelijker dat de WC het niet zou halen en we kregen vorige week inderdaad een zuidoostelijke stroming tussen voorzichtige hogedrukopbouw boven Skandinavië en vastlopende oceaandepressies. Ondertussen werd voor de maandwissel af en toe een compleet winterse drukverdeling berekend. Tussen een krachtig hoog boven Noord-Europa en lagedruk in de Middellandse zee zou een sterke oostelijke stroming komen te staan waarmee ook een bel kou in de bovenlucht werd meegevoerd. Toch kwamen er ook steeds weer zachtere oplossingen terug. De spanning liep hier op en de modellen maakten er een potje van. Ook bij het KNMI wisten ze het niet meer. Alleen Ronald de Wildt en natuurlijk Seppie gingen vol voor de koudste oplossing. Vorige week werd het steeds duidelijker dat die winterse setting er inderdaad kwam, inclusief lage temperaturen op het 850hPa-vlak. Ondertussen werd er bij een zuidoostenwindje lokaal alweer matige vorst genoteerd en De Bilt kon al Hellmannpuntjes bijschrijven. Terugkijkend op afgelopen weekend mogen we concluderen dat die ene spectaculaire 18z oper van GFS op vrijdag de 23e synopisch helemaal niet zo ver van de waarheid zat. Alleen jammer dat er onderin geen kou werd meegevoerd.
Koude kaarten vallen dus niet altijd koud uit.
Vorige week lieten de modellen het winterweer aanhouden onder regie van Skandinavische hogedruk, met voor de komende dagen soms nieuwe impulsen nabij Groenland. Depressies zouden op afstand blijven rondom de Middellandse zee. Maar toen kwam GFS met een nieuw scenario. De koude bel uit Rusland stormde helemaal door naar het westen de Oceaan op. Hierbij werd een nieuwe depressie gevormd de samen zou smelten met het Spaanse Middellandse zee laag. Aan de oostflank hiervan kon zachte lucht omhoog komen en zou hier de dooi brengen. Deze bijzondere retrograde beweging is momenteel bewaarheid.
Concluderend kunnen we stellen de troposfeer steeds voor de meest geblokkeerde of meest retrograde oplossing heeft gekozen sinds de stratosfeer is opwarmd. Dat zijn echter niet altijd de koudste oplossingen.
De SSW is nog lang niet uitgewerkt dus blijven de modellen nog wel even stoeien denk ik. Als we de huidige prognoses doornemen dan zien we dat ons weerbeeld wordt bepaald door een langgerekte trog langs de westkant van Europa. Tegen het weekend zou die het land op moeten trekken waardoor we in de koudere lucht aan de achterzijde terechtkomen. Hierdoor neemt de kans op sneeuw toe. Corrigeren we dit voor de stratosfeer dan blijven depressiekernen zuidwestelijker rond tollen. De sneeuwkansen zijn dan geringer omdat er zachtere lucht wordt aangevoerd. Voor de temperaturen aan de grond maakt dat weinig uit omdat de wind vaker aflandig is. Dan is er nog die mooie rugopbouw boven de oceaan die voor de komende dagen wordt berekend. Deze steekt recht onder het warme stratosfeer hoog. Dat moet haast wel een sterk Groenland-hoog opleveren. Op de kaart voor a.s. zaterdag onstaat bij New Foundland een depressie die voor extra WA kan zorgen. Maar wat doen de modellen ermee? Die laten die depressie gewoon dwars door die rug heen walsen om vervolgens de WC aan te steken. Ik geloof eigenlijk niet in deze oplossing maar het gehele ensemble van GFS12 wel. De sneeuwkansen vanwege het oostwaarts schuiven van de Britse trog acht ik wat kansrijker omdat het eenmaal dichterbij in de tijd ligt. Vol winter zal het niet meteen worden maar er zijn nog kansen te over.
Hieronder de ontwikkeling van de poolwervel over de afgelopen week. Je ziet dat het restant van de wervel boven Rusland nog een keer in tweëen is gebroken.
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
Op 70 hPa zien we een heuse vinger onstaan richting IJsland. Maar daar is op 200hPa nauwelijks iets van terug te vinden. De reden is dat de laag daartussen relatief warm is. Vergeleken het onderste kaartje van 17 januari is de kracht van de straalstroom op 200hPa in algemeen afgenomen rond het gehele noordelijk halfrond.
(Invalid img)
(Invalid img)
(Invalid img)
Victor
Quote selectie