Hallo,
even wat achtergrondinformatie omtrent de bosbranden in Australië, meer bepaald wat betreft de mogelijke klimatologische oorzaken.
1. Inleiding
Neerslag in Australië is, in sommige regio's, sterk gekoppeld met de Southern Annular Mode (SAM, Thompson and Solomon, 2000a; 2000b). Dit is de belangrijkste 'atmospheric mode' van het niet-tropische zuidelijk halfrond, zelfs belangrijker dan El Niño (ENSO). Andere namen voor deze 'mode' zijn de AAO (Antarctic Oscillation), SHAM (Southern Hemisphere Annular Mode) en de HLM (High Latitude Mode).
2. Southern Annular Mode
De Southern Annular Mode kan eigenlijk beschouwd worden als een verschuiving van de zuidelijke straalstroom. Schuift de straalstroom naar het zuiden, dan versterkt ie zich, isoleert hij meer het Antarctisch Continent en komen de regenbanden zuidelijker te liggen. Dit resulteert bv. in minder neerslag in Zuid-Australië (met uitzondering van het zuidwesten). De tropische regenval komt ook zuidelijker terecht waardoor er meer neerslag valt in het noorden van Australië.
Omgekeerd geldt dat als de straalstroom noordelijker ligt, hij zwakker is, er meer regen valt in Zuid-Australië (met uitzondering van het zuidwesten) en minder neerslag in het noorden.
Men kan verschillende equivalente indices voor deze mode definiëren. De gemakkelijkste definitie is als volgt: De SAM-index is het verschil tussen de gemiddelde luchtdrukanomalie op 40°Z en de gemiddelde luchtdrukanomalie op 65°Z (Gong and Wang, 1999).
Als deze index positief is, betekent dit een groot luchtdrukverschil tussen die twee breedtegraden, dwz een sterke en zuidelijke straalstroom en dus meer regen in Noord-Australië en minder regen in Zuid-Australië. Als deze index negatief is geldt juist het omgekeerde.
3. Trends in SAM
Doorheen de laatste decennia is er een duidelijke stijging in de SAM-index te zien (http://www.nerc-bas.ac.uk/public/icd/gjma/newsam.seas_ann.pdf). Deze stijging is duidelijk waar te nemen tussen 1965 en het einde van de jaren 90. Daarna is de stijging niet meer te zien en kan zelfs een lichte daling waargenomen worden. De stijging tussen het midden van de jaren 60 en het einde van de jaren 90 is heel sterk en hoogst significant.
4. Effect van het broeikaseffect op de SAM.
Met modellen is er uitgebreid onderzoek gedaan naar het effect van het broeikaseffect op SAM. Kort samengevat verwacht men een kleine stijging van de SAM door het broeikaseffect maar niet zo sterk als waargenomen gedurende de vorige eeuw.
5. Effect van het ozongat op de SAM.
Thompson and Solomon (2000a; 2000b) hebben een link aangetoond tussen het ozongat en trends in de SAM. Het mechanisme berust op stevige atmosfeerfysica en zal ik hier niet uitleggen. Voor meer info zie Thompson and Solomon (2000a; 2000b).
6. Die trend, wat is dat nu?
Blijkbaar is de trend die tot nu toe gezien is een combinatie van natuurlijke effecten, het ozongat en het broeikaseffect. Die natuurlijke effecten zijn de enige verklaring voor de immens sterkte stijging tussen 1965 en de late jaren 90 en de daling van de laatste jaren. Dit komt ook overeen met de modelverwachtingen waar al deze effect in gekwantificeerd worden (Arblaster and Meehl, 2006).
7. De laatste jaren
Het laatste jaar is de SAM-index weer sterk positief. Dit kan gevolgd worden op http://www.cpc.noaa.gov/products/precip/CWlink/daily_ao_index/aao/month.aao.gif . Dit heeft geleid tot veel regen in Noord-(Oost)-Australië en weinig regen in Zuid-Oost-Australië en is dus belangrijk voor de bosbranden (zuidoosten) en de overstromingen nu (noordoosten).
8. Wat te verwachten?
Dit is natuurlijk moeilijk in te schatten, vanwege de natuurlijke variatie. Maar zolang het ozongat niet verdwijnt en het broeikaseffect niet mildert is de kans op bosbranden in Zuid-Oost-Australië groter dan dat het zou zijn geweest zonder die effecten.
Meer informatie over SAM: Lefebvre, 2007
Groeten,
Wouter
even wat achtergrondinformatie omtrent de bosbranden in Australië, meer bepaald wat betreft de mogelijke klimatologische oorzaken.
1. Inleiding
Neerslag in Australië is, in sommige regio's, sterk gekoppeld met de Southern Annular Mode (SAM, Thompson and Solomon, 2000a; 2000b). Dit is de belangrijkste 'atmospheric mode' van het niet-tropische zuidelijk halfrond, zelfs belangrijker dan El Niño (ENSO). Andere namen voor deze 'mode' zijn de AAO (Antarctic Oscillation), SHAM (Southern Hemisphere Annular Mode) en de HLM (High Latitude Mode).
2. Southern Annular Mode
De Southern Annular Mode kan eigenlijk beschouwd worden als een verschuiving van de zuidelijke straalstroom. Schuift de straalstroom naar het zuiden, dan versterkt ie zich, isoleert hij meer het Antarctisch Continent en komen de regenbanden zuidelijker te liggen. Dit resulteert bv. in minder neerslag in Zuid-Australië (met uitzondering van het zuidwesten). De tropische regenval komt ook zuidelijker terecht waardoor er meer neerslag valt in het noorden van Australië.
Omgekeerd geldt dat als de straalstroom noordelijker ligt, hij zwakker is, er meer regen valt in Zuid-Australië (met uitzondering van het zuidwesten) en minder neerslag in het noorden.
Men kan verschillende equivalente indices voor deze mode definiëren. De gemakkelijkste definitie is als volgt: De SAM-index is het verschil tussen de gemiddelde luchtdrukanomalie op 40°Z en de gemiddelde luchtdrukanomalie op 65°Z (Gong and Wang, 1999).
Als deze index positief is, betekent dit een groot luchtdrukverschil tussen die twee breedtegraden, dwz een sterke en zuidelijke straalstroom en dus meer regen in Noord-Australië en minder regen in Zuid-Australië. Als deze index negatief is geldt juist het omgekeerde.
3. Trends in SAM
Doorheen de laatste decennia is er een duidelijke stijging in de SAM-index te zien (http://www.nerc-bas.ac.uk/public/icd/gjma/newsam.seas_ann.pdf). Deze stijging is duidelijk waar te nemen tussen 1965 en het einde van de jaren 90. Daarna is de stijging niet meer te zien en kan zelfs een lichte daling waargenomen worden. De stijging tussen het midden van de jaren 60 en het einde van de jaren 90 is heel sterk en hoogst significant.
4. Effect van het broeikaseffect op de SAM.
Met modellen is er uitgebreid onderzoek gedaan naar het effect van het broeikaseffect op SAM. Kort samengevat verwacht men een kleine stijging van de SAM door het broeikaseffect maar niet zo sterk als waargenomen gedurende de vorige eeuw.
5. Effect van het ozongat op de SAM.
Thompson and Solomon (2000a; 2000b) hebben een link aangetoond tussen het ozongat en trends in de SAM. Het mechanisme berust op stevige atmosfeerfysica en zal ik hier niet uitleggen. Voor meer info zie Thompson and Solomon (2000a; 2000b).
6. Die trend, wat is dat nu?
Blijkbaar is de trend die tot nu toe gezien is een combinatie van natuurlijke effecten, het ozongat en het broeikaseffect. Die natuurlijke effecten zijn de enige verklaring voor de immens sterkte stijging tussen 1965 en de late jaren 90 en de daling van de laatste jaren. Dit komt ook overeen met de modelverwachtingen waar al deze effect in gekwantificeerd worden (Arblaster and Meehl, 2006).
7. De laatste jaren
Het laatste jaar is de SAM-index weer sterk positief. Dit kan gevolgd worden op http://www.cpc.noaa.gov/products/precip/CWlink/daily_ao_index/aao/month.aao.gif . Dit heeft geleid tot veel regen in Noord-(Oost)-Australië en weinig regen in Zuid-Oost-Australië en is dus belangrijk voor de bosbranden (zuidoosten) en de overstromingen nu (noordoosten).
8. Wat te verwachten?
Dit is natuurlijk moeilijk in te schatten, vanwege de natuurlijke variatie. Maar zolang het ozongat niet verdwijnt en het broeikaseffect niet mildert is de kans op bosbranden in Zuid-Oost-Australië groter dan dat het zou zijn geweest zonder die effecten.
Meer informatie over SAM: Lefebvre, 2007
Groeten,
Wouter