Interessant discussiepunt Jef. Hierover is het laatste woord nog niet geschreven. Nog opmerkelijker is de opwarming tussen 1915 en 1940. De trendlijn doet niet eens zo veel onder aan die van 1975 tot 2000, met daaraan toe te voegen dat net als ten tijde van WO2 de opwarming ook nu stagneert. Bovendien weten klimaatmodellen, gestoeld op de mondiale stralingsbalans, die warmtepiek in de jaren '40 niet te reproduceren. Maar laten we eerst naar de oorzaken van die koelere perioden tussen 1945 en 1975 kijken. Vooral het noordelijk halfrond is van belang omdat daar het effect het sterkst was.
-Global dimming
Algemeen heerst onder klimatologen het idee dat de die afkoeling werd veroorzaakt door grote hoeveelheden aërosolen, die toen werd uitgestoten door de sterk groeiende industrie. Vooral zwavelzuur reflecteert zonlicht, in het bijzonder wanneer het zit opgelost in de wolken. In de loop van de jaren '70 en jaren '80 werd de luchtvervuiling aangepakt (denk ook aan zure regen). De lucht werd schoner en de zon ging feller schijnen zodat de opwarming uit de mouw kwam. Hoewel deze visie gesetteld lijkt is de 'rate of onderstanding very low' volgens het IPCC. Je kunt je ook afvragen welke invloed de luchtvervuiling van opkomende economiëen, als China en India, heeft op het klimaat. Vind er niet gewoon een verschuiving plaats?
-Vulkanen
Een andere oorzaak zouden ook aërosolen, maar dan van vulkanen kunnen zijn (dat geeft ook de afbeelding aan die Wouter hieronder heeft geplaatst). Maar de afkoeling zette zich al voor de vulkaanuitbarstingen van de jaren '60 in en bovendien is de hoeveelheid vulkaanstof in de stratosfeer pas in de jaren '90 structureel afgenomen.
Tot nog toe noemde ik effecten op de stralingsbalans maar aangezien die de afkoeling niet afdoende of overtuigend kunnen verklaren zullen we andere oorzaken moeten vinden, bijvoorbeeld in de oceanen.
- PDO / ENSO
El Nino's en La Nina's wisselen elkaar om de paar jaar af, waarbij de eerste een verwarmend effect heeft La Nina een verkoelend effect op de wereldwijde temperatuur. Maar over langere tijdschalen gezien blijken er fluctuaties te zijn in het aantal en de hevigheid van El Nino's/La Nina's. De Pacific Decennial Oscillation (afgekort PDO) geeft een goede indicatie voor de quasi-cyclische staat van de lange termijn ENSO. De PDO beschrijft een patroon van zeewatertemperaturen in het gehele noordelijke deel van de Stille Oceaan en kan opzich zelf ook van invloed zijn op het klimaat.
Hoe is niet duidelijk maar de koude fase van de PDO valt verdacht goed samen met de koelere fase in het klimaat. Bovendien hebben beide zaken betrekking op het noordelijk halfrond.
(Invalid img)
-NAO
De koelere periode van het derde kwartaal van de 20e eeuw viel samen met structureel lage waarden van de NAO-index (North Atlantic Oscillation), terwijl tijdens de snelle opwarming in het laatste kwartaal de NAO juist hoog piekte. Het is niet duidelijk wat nu oorzaak of gevolg is.
Maar de NAO, het sterkst en meest belangrijk in de wintermaanden, speelt een belangrijke rol in het energietransport over het noordelijk halfrond. Is de NAO hoog dan wordt er veel zachte Atlantische lucht ver de Russische landmassa's opgeblazen wat daar tot hogere temperaturen leidt. Aan de andere kant wordt er meer kou de oceanen opgepomt maar die enorme watermassa koelt maar langzaam af zodat het netto effect verwarmend is bij een hoge NAO en verkoelend bij lage waarden. Overigens vormt de NAO slecht een rader in het totale circulatiesysteem op aarde. Maar een belangrijk deel de multidecenniale patronen in de NAO zijn terug te vinden over de gehele aarde, van het zuidelijk halfrond tot in de tropische stratosfeer. Deze variaties in circulatiepatronen kunnen ook effect hebben op de verdeling van bewolking over aarde en daarmee op de stralingsbalans. Bovendien heb ik een zeker verband gevond tussen de NAO en de sneeuwbedekking van het NH. Hoe lager de NAO des te meer sneeuw en dus hoger albedo en lagere temperaturen.
(Invalid img)
(Invalid img)
Dan nog de opwarming tijdens de eerste helft van de 20e eeuw. Die kan wel deels met het aërosolen verhaal worden verklaard maar niet met de NAO.
De PDO geeft overigens wel weer een goede match.
Victor
Quote selectie