Dagen zoals vandaag, met veel zon, enkele stapelwolken en weinig wind zijn interessant voor het volgen van kleinschalige weersystemen zoals thermiek. Deze omstandigheden zijn ook gunstig voor het spotten van stofhozen.
Het opstijgen van een thermiekbel is te merken aan een opstekend windje. Eerst komt er een warme vlaag en daarna een vaak nog een koude. Het is een zeer lokaal verschijnsel want aan het einde van de straat is het gewoon windstil. Op de fiets is het gedrag van de thermiek goed te merken, zeker als je let op het bewegen van het gras en de bladeren, het wapperen van vlaggen en golfjes op het water. Voor niet-ingewijden blijven deze windverschijnselen onopgemerkt.
Nu blijken er onder de mooi-weer thermiekbellen veel krachtigere exemplaren te bestaan met een roterende stijgstroom. De grondwinden hierbij zijn veel duidelijker aanwezig en kunnen oplopen naar 10 m/s. Laten we dit droge supercellen noemen. Soms kunnen hieruit grote stofhozen onstaan. De meeste stofhoosjes zijn niet groter dan een paar meter in doorsnee en hebben een levensduur van een minuut maar deze zijn veel breder en kunnen wel een kwartier in leven blijven.
Vanmiddag kwam ik bij Heerenveen ook zo'n droge supercel tegen. De eerste helft van de middag stond eerst een vlagerige thermiekwind tussen oost en zuidwest. Toen ik op de fiets stapte viel me op dat de wind aan de rand van de stad helemaal weg was gevallen. Daar viel mijn aandacht op een lange vijver. Het voorste deel was spiegelglad maar achterin kleurde het water donkerblauw van de wind met golfjes die kriskras door elkaar heen bewogen. De bomen daarnaast zwiepten ook alle kanten op: een stofhoos!? Dit was rond 15:45. Al snel voelde ik de warme lucht er heen zuigen terwijl het centrum van de cel in noordwestelijke richting wegtrok. Ik besloot er achteraan te fietsen en via een omweg kwam ik de 'supercell' weer tegen terwijl hij het bos in trok. Aan de andere kant van het bos heb ik hem opgewacht. De nadering was goed te merken doordat er een duidelijke inflowwind op stak (uit NW). Vervolgens trok hij verder langs een pompstation waar wat stof opwaaide en een oudere dame houden en keren had met haar zomerjurk. Aan de hand van een vlag verderop was er duidelijk cyclonale rotatie te zien met een diameter van tenminste 200 meter. Een echte stofhoos, met een krachtigere en compacte circulatie, heb ik echter niet gezien. Toen de wervel de snelweg bereikte ging de fut eruit want ik heb hem daarna nog op proberen te sporen maar kon hem niet meer vinden. Waarschijnlijk is hij overgegaan in een normale thermiekbel waar een zweefvliegtuig nog dankbaar gebruik van maakte. Hoe lang ik de supercell heb kunnen volgen kan ik moeilijk in schatten maar heeft wel een kleine anderhalf kilometer afgelegd langs de noordkant van Heerenveen. Aan de hemel was een compact cumuluswolkje te zien wat de top van de cel zou kunnen zijn geweest.
Droge supercells heb ik wel vaker waargenomen, in de zomer van 1999 ook met een krachtige stofhoos erbij. Deze hoos draaide trouwens anti-cyclonaal en de cumulus die er boven hing was zwart van het stof. Zijn er hier meer die dit verschijnsel kennen of herkennen?
(Invalid img)
(Invalid img)
groeten Victor
Quote selectie