Als ik me niet vergis was er vorig jaar sprake van een SSW in de QBO-oost fase, gedurende janauri konden we hiervan de koude vruchten plukken, terwijl de poolwervel toen min of meer op zijn gat lag. Toch bleef een echte Siberische inval in feite uit, en mag W10 daarom ook niet als streng worden gekarateriseerd, hoewel de stratosferische randvoorwaarden ruimschoots aanwezig waren in de atmosfeer. Mogelijk lag de SSW hieraan ten grondslag, waardoor de ligging van drukgebieden meer statisch werd, en het stromingspatroon in feite overgeblokeerd.
Ook dit jaar zien we poolwervel weer wankelen, momenteel uit het lood geslagen, vlogens EC op de lange termijn echter weer herstellend. De wankeligheid van de wervel lijkt min of meer een erfenis van W10, maar dit najaar zien we echter veel meer plasticiteit/kneedbaarheid van de wervel iit vorig najaar; poolhogen en lagen lijken zich gemakkelijker te verplaatsen over het halfrond. Wellicht kan dit in ons voordeel werken in de loop van de winter omdat dergelijke ontwikkelingen sneller grote gebieden met koude lucht kunnen verplaatsen naar lagere breedtes (gegeven dat de wervel zwak blijft), iit de statische toestand in begin 2010. Meer west georienteerde circulatie op hoogte (door een koude stratosfeer) zou dit proces van mobiliteit mogelijk zelfs ten goede kunnen komen, en de kans op zeer strenge koude kunnen vergroten als de Rossby's lang blijven. De wervelingen van de hoge wind functioneren zodanig dan als motor. Met name de observatie dat strenge winters uit het verleden niet per definitie een warme stratosfeer kenden sluit hierbij aan. Zodanig lijkt me dit jaar een mooie testcase om dit te bestuderen. Mocht ik hier een verwachting aan hangen dan zou ik een droge en vorstige episode verwachten na half janauri met kansen op Siberische koude.
Enfin zo nog wat gedachten aan de vooravond van W11. Dit jaar wordt iig weer een leuke testcase voor velerlei theorieën.
groetjes, Daniël
Dank voor je uitgebreide reactie Daan.
Ik heb meer het idee dat een SSW geen effect heeft op Siberische transportkou maar eerder andersom. De aanwezigheid van een groot koudereservoir boven Rusland triggert de SSW. Het is juist dat we vorige winter een SSW hadden in de QBO-oost fase maar de uitwerking daarvan kregen we in februari.
Vroeg in het winterseizoen was de lagere stratosfeer ook al warm, mogelijk als gevolg van het grote Siberische sneeuwbedekking in de herfst. Zo loopt dan de link tussen oktobersneeuwbedekking-NAO. Het gevolg was veel Groenland hogedruk vanaf half december. Maar rond de kerst koelde de stratosfeer van bovenuit af waarbij de poolwervel zich in januari naar beneden toe voortplantte. Dit heeft in mijn ogen de winter kunnen verlengen. Het zwaartepunt van hogedruk verplaatste zich geleidelijk van Groenland naar Rusland/Skandinavië terwijl depressies meer en meer naar IJsland opdrongen. Toch wist de winter zich hier min of meer hand te haven. Toen kwam de SSW en de eerst troposferische reactie (voor ons) daarop was de pooldepressie die in één etmaal het Skandi-hoog verwijderde (27 januari).
Groenlandhogen willen nog al eens retrograads weg glippen waardoor ze de weg vrij maken voor opdringerige depressies vanuit het zuidwesten en tegelijk blaast een Retro-Groenlandhoog poolkou de Oceaan op. Dit komt waarschijnlijk omdat Groenlandhogen vaak een uitwerking zijn van stratosferische opwarming. Bij het wegvallen van westelijke tegendruk ontsnappen ze richting Canada.
Een op zich zelf staand Groenlandhoog doet dat niet. Wij kunnen dan juist profiteren van toenemende zonaliteit in de stratosfeer omdat het hoog op z'n plaats houdt of zelfs naar Skandinavië duwt. Het huidige Groenland staat ook los van stratosferische opwarming. EC en GFS lieten het op lange termijn een paar keer retrograads wegtrekken waardoor oceaandepressies hier verzachting zouden brengen vanaf begin december. Maar deze optie is er nu uit. De eerste testcase van deze theorie lijkt al te zijn geslaagd.
Om deze reden verwacht ik nog een drogere vriesfase aankomende winter. Jij verwacht dat voor januari en één die groots uitpakt. Wie weet? We zullen het zien.
groeten Victor
Quote selectie