Ik weet niet hoe oud je bent, maar ik heb heel wat februariwinters in het verleden meegemaakt met schaatsijs. Wel weet ik uit ervaring dat schaatsen moeilijk wordt als het niet begin februari hard begint te vriezen. Later in de maand moet alles nog beter vallen om voldoende kou te krijgen, want de zon gaat dan echt zijn werk doen waardoor je overdag gewoon afsmelt ziet. Ligt er begin februari al een aardig vloertje, dan blijft het ijs bij wat kou wel in tact. Ik schrijf niets meer en niets minder dat het moeilijk wordt in januari op basis van de huidige kaarten om nog een vorstperiode te laten starten. Het moet dan begin februari gaan gebeuren, dat kan best, maar gezien het uitstel = afstel scenario van de laatste dagen acht ik die kans niet groot. De kaarten worden eerder zachter de komende dagen. Dan vond ik december uitstekend hier, we konden 5 weken schaatsen, nauwelijks dooi, 28 sneeuwdekdagen en tm 5 januari was de ijsbaan hier open. Ik geef toe, in jouw woonplaats kan het minder zijn geweest. De hele winter schrijf ik niet af, ik stel slechts vast dat het na januari nog maar een goede 4 weken is waarvan het mijns inziens echt in de eerst periode moet gebeuren qua vorst (je haalt zelf 56 aan, 85, 86 etc, maar toen was dat ook het geval, het begon direct begin feb!). Blijft het zo als het nu is, dan heb ik liever zachter weer, beter voor de racefiets etc dan deze schamele 5 graden en vleesch nog visch..
Nou, ik wil zowel mijn leeftijd als mijn ervaring met historisch winterweer gerust naast de jouwe leggen. Ik was er al als puber bij in de winters van '79 en '80 en als jonge weerfanaat in die van '85, '86, '87 ... en vanaf begin van de jaren tachtig ben ik ook als amateur beginnen meten met een toen zelf gefabriceerde weerhut. Komt nog bij dat ik altijd al een doorgedreven interesse heb gehad voor de details van alle Grote Winters van de afgelopen eeuw. Je suggestie op dit vlak lijkt me dan ook op zijn minst zeer vooringenomen (en fout).
Opnieuw denk ik dat je de bal compleet misslaat door de koudeproductie die nog mogelijk is in de tweede helft van februari, af te doen als hoogstens ijsbehoudend en niet aangroeiend. Dat is gewoon niet correct en de autonome ijsaangroei van - om het schoolvoorbeeld te noemen - februari 1986 toont haarfijn aan dat hij ook de tweede helft van de maand nog meer dan behoorlijk kan zijn. Rond de 15de februari 1986 was de gemiddelde ijsdikte op de Elfstedenroute niet meer dan een centimeter of 10-12. Veel te weinig voor een Elfstedentocht, wat toen door het comité ook zo werd meegedeeld.
De winter was op 3 februari 1986 toen eigenlijk aarzelend begonnen met 5 dagen permanente lichte vorst zowel 's nachts als overdag (zeker geen strenge vorst en zelfs amper matige vorst 's nachts), om een eerste keer wat feler uit te halen tussen 8 en 11 februari (toen wel op vele plaatsen matige nachtvorst en lichte vorst overdag). Eigenlijk stelde die eerste fase van de winter van februari 1986 thermisch gezien niet zoveel voor, maar goed ... het heeft toen wel haast permanent licht tot matig gevroren gedurende een goede week en dat leverde al na een week ook schaatspret op.
Na de 11de kwam echter de mot in de winter, met op de 12de en 13de zelfs op vele plaatsen aardige dooi (tot +4° op heel wat plaatsen in NL en B). Vanaf pakweg de 8ste lag er bijna overal genoeg ijs voor schaatsplezier, maar tot de 15de kan in midden Nederland en Vlaanderen nergens meer dan 8 à 10 cm ijs gelegen hebben. Ook in Friesland zeker niet meer dan 10 à 12 cm (zoals bleek uit het persbericht van het comité van die datum).
Daar zit je nu met je theorie dat bijkomende significante ijsvorming na 15 februari niet meer mogelijk zou zijn. Want dat is precies wat er vervolgens na de 15de toch nog gebeurde. Vanaf 18 februari schakelt de winter zelfs meer dan 1 versnelling hoger, met ook overdag overal matige vorst en 's nachts tot over de grens van de strenge vorst. Van 20 tot 24 februari is het ieder nacht alleen maar kouder geworden, met op heel wat plaatsen zeer strenge vorst (ik dacht dat Eelde toen meerdere nachten na elkaar dicht bij de -20° zat, enfin in De Bilt en Ukkel in die nachten steevast kouder dan -15°) en overdag haalde de maxima ook weer op vele plaatsen matige vorst, nergens "zachter" dan -3°. Het is juist in die tweede periode, van pakweg 18 februari 1986 tot aan de elfstedentocht van 26 februari dat het ijs nog aanzienlijk is aangegroeid, minstens zoveel als de dikte die tussen 3 en 11 februari in de eerste wintertrek was ontstaan. Dat kan ook moeilijk anders met minima die vanaf de 18de gedurende 5-6 nachten na elkaar tot -15° en lager uitkwamen en gemiddelde etmaaltemperaturen van tussen de -8 en de -12°. Daar zijn toen tientallen helmannen gescoord op enkele dagen tijd. Dan mag de zon op die paar uurtjes overdag dan de ijsaangroei sterk belemmeren (of zelfs doen stilvallen of het ijs zelfs doen afnemen), als de temperatuur in een etmaal 18 uur gemiddeld lager dan -10° uitvalt, dan groeit het ijs gewoon onweerstaanbaar aan.
Die hele februariwinter toont dus aan dat je helemaal fout zit met je premisse dat na de 15de er door de zonkracht geen significant ijs meer kan aangroeien. Indien de winter toen pas op de 15de was begonnen, dan hadden we met die tweede periode op de 22ste ook gewoon schaatsbaar ijs gehad.
Quote selectie