Goedenavond,
Er werd hier vanavond druk gespeculeerd over het stil vallen van de Thermo-haliene circulatie (THC). De gevolgen zouden zijn: Strenge winters, een meter sneeuw van oktober tot en met maart en koele zomers.
In de afgelopen decennia was de golfstroom ook zwakker. In ieder geval was de Noordelijke Atlantische oceaan duidelijk koeler dan in de periode ervoor en de laatste 9 jaar. En wat hebben we in het West-Europese weer gezien?
Het begon allemaal in de jaren '70. We kregen een serie boterzachte winters en een paar warme zomers. Sneeuw was een zeldzaamheid. Rond 1980 was er onder IJsland en Groenland een tijdelijke opwarming. De winters werden minder zacht en er viel weer sneeuw. Mogelijk dat de combinatie van hogere temperaturen onder Groenland en nog koud water in de Noordzee en rond Noorwegen de spraakmakende winter van 1979 heeft beïnvloed.
Halverwege de jaren '80 verzwakte de golfstroom opnieuw. Een poel koud water trok tot op grote diepte door de oceaan. Toen kregen we wel een reeks koude winters en koele zomers. Eind jaren '80 en begin jaren '90 bleef de Noordelijke Atlantische oceaan te koud. In 1993 was het hele Noord-Atlantische bekken tot ver bezuiden de Azoren te koud, volgens satelliet waarnemingen van de NOAA.
Maar de winters daarentegen waren vrijwel allemaal erg zacht, met als dieptepunt 1990. Het ene na het andere warmterecord werd verbroken rond die tijd. Vanaf 1995 trok de golfstroom weer aan en dat is tot op de dag van vandaag nog steeds zo. In 1997 hadden we weer een elfstedentocht en daarna waren de winters op sneeuw gebied weer wat beter.
Het lijkt logisch dat het kouder wordt wanneer de Noordelijke Atlantische oceaan afkoelt, maar is dat ook zo? Veel weerlieden nemen aan dat de luchtdruk zal stijgen boven het koude water waardoor er vaker noordelijke tot noordoostelijke stromingen voorkomen die poollucht naar het zuiden voeren. In het (latere) voorjaar en de vroege herfst is dat wel vaak zo.
Maar hoe zit het dan met de westenwind op gematigde breedten? In de warme lucht naar het zuiden bevinden zich hogedrukgebieden ,bijvoorbeeld bij de Azoren. In de koude lucht naar het noorden bevinden zich lagedrukgebieden, bijvoorbeeld bij IJsland. Koude lucht zorgt in eerste instantie voor hogedruk bij de grond maar er onstaat een lagedrukgebied in de bovenlucht. Bij warme lucht is het andersom, daarboven bevindt zich een hogedrukgebied. De druksystemen in de hogere lagen zijn echter de baas en die bepalen het weersverloop!
Hoe zit het dan met de THC? Afkoelend water onder Groenland en IJsland doet de IJslanddepressie opleven en duwt de NAO-index omhoog. West-Europese winters worden zachter. De IJslanddepressie trekt aan haar achterkant de poolwinden aan die het water tussen Groenland en IJsland afkoelen. Dit water wordt zwaarder en zakt naar de bodem: de pomp komt weer op gang.
Wanneer het water bij Groenland warmer wordt verdwijnt de IJsland-depressie richting Skandinavië. De afkoeling tussen Groenland en IJsland wordt minder: de pomp verzwakt. Gevolg er wordt geen warmte noordwaarts gepompt. De koude lucht bel van Groenland trekt verder de oceaan op en lokt de IJslanddepressie weer te voorschijn....en zo is het cirkeltje rond.
Enkele threads naar beneden las ik een artikel over klimaatsimulaties van een supercomputer. Daarin werd ook geschreven dat de NAO-index een belangrijke rol speelt bij de het in stand houden van de THC. De uitwerking van de zeewatertemperaturen op de NAO-index is niet constant, er doen zich genoeg uitzonderingen voor. Ook de huidige winter heeft een hoge NAO-index tot nu toe terwijl het water bij Groenland warm is.
Het bovenstaande is gebaseerd op bestudering van SST-anomoliëen van de NOAA-NCEP website, studies in de klimaatknipselkrant van het KNMI over de zeestromen en -temperaturen in de North Atlantic. Daarnaas mijn dank voor de wintervoorspelling van Dieter waarin het een en ander nog even op een rijtje werd gezet. Het bovenstaande slaat vooral op de zeewatertemperaturen en minder over de sterkte van de zeestromen (THC, hoewel satelietanalyse daarover ook genoeg indicatie geven.
Victor
Quote selectie