Na een intermezzo van enkele dagen in Stockholm (met overigens het meest afschuwelijke weer: 5 dagen lang net boven nul met continue volledige bewolking en motregen/-sneeuw) is het leuk om nog eens naar de stratosfeer te kijken. Een serie van 4 brekende golven zorgde voor een indrukwekkende opwarming en uiteindelijk een omkering van de wind op zowel 60 als 65 graden N op 10 hPa. Dit was een mooi voorbeeld van hoe een brekende golf uit de gematigde breedten poolwaarts en opwaarts de stratosferische vortex aanviel en uiteindelijk grotendeels brak;
Deze SSW werd sterk gedomineerd door een wave-1 component en fascineerde me door de gelijkenissen met die in de winter van 78-79, besproken in een publicatie van McIntyre uit 1982. Het is al een 'oldie', maar bekend om dat deze SSW de eerste was die door zowel satelliet data als model data is bestudeerd en voor het eerst voorspeld was (door het ECMWF). Deze werd gekenmerkt door een eerste sterke wave-1 puls die de vortex sterk verzwakte maar net niet deed omkeren, gevolgd door een zwakkere wave-2 puls waarbij de vortex wel helemaal uit elkaar viel. Daarbij was het ook opvallend dat zowel het ECMWF als GFS model sterke afwijkingen toonden in de troposfeer volgend op deze SSW. Reden genoeg dus om dat maar eens goed in de gaten te houden
De laatste analyse (EC 05/00) toont inderdaad de realisatie van deze opvallende wave-2 anomalie in zowel de geopotentiaal als temperatuur velden. De wave-1 velden tonen enkel nog het 'restant' van de opwarming in de lagere stratosfeer rond pakweg 50hPa;
Momenteel zien we dan ook de aanwezigheid van 2 indrukwekkende ruggen in de troposfeer; eentje boven Scandinavie en een tweede bij Alaska. Ook de voorspellingen blijven boeiend; EC suggereert al langere tijd een vortex split op 50hPa de komende dagen en ondertussen gaat ook GFS hierin mee. Dit lijkt echter vooral het gevolg van het opnieuw opbouwen van een cyclonale/koude vortex boven Canada terwijl de oude boven Eurazie blijft hangen;
Dat is uiteindelijk allemaal weinig spectaculair en de polaire vortex herstelt zich daarna snel. Maar nu komt het meest interessante deel; een flink aantal recente GFS runs komt met een verregaande split van de vortex op alle niveau's 10 dagen vooruit. Het wordt dus uitkijken of de 06/00 EC run daarin mee gaat. De theorie uit 1982 stelde voor dat de eerste, sterke golf een beperkte impact had op de vortex maar deze wel op een cruciale manier verzwakte. Zo werd de stratosfeer 'voorgevormd' zodat latere golven veel makkelijker konden doordringen en de vortex snel uit elkaar viel. We zien nu in de GFS voorspellingen de vortex na een korte dip (met een nipte reversal) snel weer herstellen en dan bijna meteen weer afbreken;
Het lijkt haast alsof de wave-2 anomalie die door de vorige SSW in de tropisfeer is geinduceerd (eigenlijk een hele lange stationaire Rossby golf) over een week zonder enige moeite opwaarts de stratosfeer in trekt en deze van onder in plaats van boven gaat aanvallen;
Tenslotte nog de analyse en laatste GFS voorspelling van de zonale wind op 65N/10hPa, het is nog niet gedaan met de actie!
