Zwakke tornado in België afgelopen zondag, afstand ruim 20 km

Toen ik vanmiddag in de ESWD keek viel me ineens onderstaande tornadomelding op, uit België van afgelopen zondag, door iemand van Belgorage. Op hun Facebook hebben ze er ook een rapport over staan, met o.a. schadefoto's (ze leveren trouwens vaker goed werk v.w.b. schadeanalyses): https://www.facebook.com/notes/belgorage/br%C3%A8ve-tornade-et-orages-de-neige-du-12-novembre-2017/1536440776432589/.

Hierin staat ook een link naar een video van de passage van de tornado: https://www.facebook.com/dominique.bianchi.5/videos/1109136222549925/

Vooral de lengte van het spoor valt in eerste instantie op, waarbij wel gemeld wordt dat het onderbroken is.

Gelukkig heb ik nog toegang tot Belgische radarbeelden van die dag, en daarom heb ik een animatie met radarbeelden van Zaventem (Belgocontrol) kunnen maken. Die is hieronder te zien, en toont een duidelijk couplet tussen 12:10 en 12:40 UTC, de periode waarin er tornadoschade zou zijn aangericht (de tijden in het rapport in de ESWD zijn blijkbaar niet als UTC ingevoerd). Onder de animatie staan 3 losse radarbeelden van de circulatie, met daaronder nog 1 radarbeeld dat een idee van het verticale windprofiel geeft (heb geen beter materiaal daarvoor).

Wat in de radaranimatie opvalt is dat in de reflectiviteit geen typische hook echo zichtbaar is, en dat de intensieve neerslag zich vrij ver bij de circulatie vandaan bevindt. Verder valt in het laatste radarbeeld op dat alhoewel er een redelijke hoeveelheid low-level schering is (grondwind van 5-10 kts uit WNW met zo'n 30 kts uit NW op 1 km hoogte geeft ruim 20 kts aan 0-1 km schering), deze schering vrijwel unidirectioneel lijkt te zijn, met als gevolg dat de SRH-waarden vermoedelijk vrij laag waren. Vanwege dit vermoedelijk vrij lineaire windprofiel, in combinatie met het ontbreken van een hook echo in de reflectiviteit, zou ik hier niet van een typische (low-topped) supercell-tornado willen spreken.

Waarom het dan wel tot een tornado heeft kunnen komen in deze omstandigheden durf ik niet te zeggen. Vanwege de vrij grote hoeveelheid snelheidsschering was er redelijk wat horizontale vorticiteit aanwezig in de onderste km, maar die lijkt dus vrijwel geheel kruisgewijs te zijn geweest (crosswise vorticity in het Engels, betekent dat de vorticiteitsvector loodrecht op de bui-relatieve windvector staat). Voor zover ik weet is dat veel minder gunstig voor tornadovormig dan stroomsgewijze vorticiteit (streamwise vorticity, vorticiteitsvector parallel aan bui-relatieve windvector).

Wat wel gunstig was voor tornadovorming is de erg lage wolkenbasissen, met een dauwpuntsdepressie van slechts zo'n 2 graden (T/Td van 5/3 C in de buurt). CAPE was dan weer heel laag, met vermoedelijk (op basis van gearchiveerde data van EC00Z-run van zondag op site Kachelmann) maximaal 100 J/kg.

De marker geeft de locatie van Neuf Villes aan (de eerste plaats waar schade zou zijn gemeld):

Deze marker geeft de locatie van Le Roeulx aan:

En deze marker geeft de locatie van Leval-Trahegnies aan, waar het spoor lijkt op te houden:

Laatste radarbeelden, die een idee van het windprofiel geven: