23-1-63: Brandstof en drinkwater
Ik schreef het gisteren al: een maand extreem koud winterweer heeft grote gevolgen. Gelukkig neemt de winter nu een adempauze waardoor sommige zaken weer een beetje op orde komen. De wegen bijvoorbeeld, waarop de bestrijding van sneeuw en ijs nu meer resultaat krijgt. Een nieuw probleem voor Rotterdam duikt nu op en we zullen zo meteen zien welk.
Er verschijnt een iets milder gezicht van de winter. De vorst was matig in de nacht en iets onder 0 in de middag. Af en toe schijnt de zon.
Eerst nog even een plaatje van gisteren. Een bushalte in Rotterdam-Schiebroek: De wachtenden staan op een sneeuwlaag die er nu 4 weken ligt. De tekst zegt dat men nu niet lang hoeft te wachten, wat de dagen daarvoor wel anders is geweest.
De RET in Rotterdam komt de problemen geleidelijk te boven; het pekelen gaat bij de stijgende temperaturen zijn werk doen. Alles lijkt beter te gaan behalve een nieuwe ramp die Rotterdam boven het hoofd lijkt te hangen:
In de beschrijving van 21 en 22 januari heb ik het stijgen van het zoutgehalte in het Rotterdams drinkwater genoemd. Vandaag wordt dit probleem in volle hevigheid duidelijk: het zoutgehalte in het drinkwater is in korte tijd vertienvoudigd tot ongeveer 3000 mg/liter. Het is praktisch ondrinkbaar en voor mensen die geen zout verdragen zelfs een gevaar. Een grote ijsbarrière in de Lek is de oorzaak van het probleem. In de kranten heb ik geen plaatsaanduiding kunnen vinden, behalve dat het tussen Rotterdam en Lobith is geweest. Het drinkwaterbedrijf van Rotterdam haalde het water uit de Nieuwe Maas bij Kralingen; de kwaliteit stond toch al als niet goed bekend. Ik vermoed dat het zoutgehalte met normaal 300 tot 350 mg/liter toch al aan de hoge kant was. En daar “profiteerden” Rotterdammers en ook inwoners van een aantal omliggende gemeenten van. Zelfs in Delft, waar het drinkwater voor het grootste deel uit Rotterdams water bestond. (zie ook het dagboek)
Ook elders in Europa grote problemen door de zeer strenge winter. In Leipzig zijn alle scholen en universiteiten gesloten om brandstof te besparen. De Donau vriest dicht warmee de brandstofvoorziening in Oostenrijk in gevaar komt. In Noord-Italiaanse steden zit men zonder stroom en telefoon. In Duitsland wil men bij Mainz het pakijs in de Rijn wegwerken met springstof.
Uit het dagboek 1963:
————
23 januari 1963:
Ruim een maand met doorgaans uiterst koud winterweer hebben we achter de rug. In de periode vanaf 22 december is de temperatuur maar heel af en toe 1 of 2 graden boven 0 geweest. In De Bilt was er maar 1 etmaal waarin het de hele dag dooide; dat was op 5 januari toen het maximum +2,2 was. De hevigheid van deze winter heeft een paar bijzonder gevolgen. In de afgelopen week ontstonden bij matige tot strenge vorst en veel wind in De Rijn ijsbarrieres. Daardoor werd de waterafvoer sterk geremd en bij Lobith steeg het waterpeil met 2 meter. In het westen van het land daalde het waterpeil juist en daardoor ontstond voor Rotterdam een dramatische situatie, welhaast een ramp! Het drinkwaterbedrijf haalde toentertijd het water nog dichtbij Rotterdam uit de Nieuwe Maas. Niet alleen vervuilde het aangevoerde water, maar ook drong over de bodem van de rivieren een tong met zout water op naar het oosten. Op 21 januari constateerde het drinkwaterbedrijf een stijging van het zoutgehalte. In de twee dagen daarna liep dat nog op, van de normale waarde van 300 mg per liter naar meer dan 3000 mg/liter. Het water werd daardoor praktisch ondrinkbaar. Velen zochten oplossingen; zo werd bij een co-operatie schoon water in melkflessen verkocht. Sommigen gaan met een vrachtwagen naar Den Haag om drinkwater te halen. Voor mensen die een zoutarm dieet nodig hebben is er een noodoplossing: op ongeveer 20 punten in de stad kan men, op vertoon van een verklaring van een arts schoon drinkwater krijgen.
Op die dag hadden wij van school ijsvrij. Het was een mooie rustige dag. De zwakke wind woei uit het westen. En toch bleef de hele dag de temperatuur onder nul! Dat bracht mij later tot de stelling : In een strenge winter vriest het bij alle windrichtingen. Wat deze winddraaiing tot gevolg had bleek later in de week. Het drijfijs op zee, voor een groot deel afkomstig van de rivieren, kwam geleidelijk in beweging richting de kust. Op de weerkaarten zien we, dat het hogedrukgebied nu met centrum boven het zuiden van de Noordzee ligt, vandaar die zwakke westenwind.
———
Het kolentekort blijft nieuws. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft maatregelen genomen. Militairen gaan helpen bij vervoer van kolen uit de havens. De Spoorwegen hebben alle beschikbare wagons naar Limburg gedirigeerd. Extra trein en trailers zijn ingezet om vervoer vanuit het Ruhrgebied op gang te houden.
Er komt hulp van Amerikaanse zijde. Vier Amerikaanse schepen met samen 80.00 ton antraciet zijn de Waalhaven binnen gelopen. Deze steenkool was bestemd voor het Amerikaanse leger in Duitsland. De Amerikanen hebben voldoende voorraad in Duitsland en zagen de problemen om deze lading in Duitsland te krijgen. Daarom was men bereid deze kolen aan Nederland te verkopen. Dan blijft natuurlijk nog het vervoersprobleem. De NS hebben besloten om vervoer van steenkool voorrang te geven boven reizigersvervoer; normaal hebben reizigerstreinen voorrang maar dat wordt vanwege de nijpende toestand omgezet.
Vissterfte wordt verwacht doordat de vissen onder het ijs zuurstofgebrek krijgen. Twee mensen uit Den Helder hebben drie dagen gekampeerd op het IJsselmeer. Zo kan het dus ook: een poolervaring in Nederland. Intussen gaan velen al met de auto over het IJsselmeer; gemeld wordt dat omstreeks 100 auto’s vanuit Noord Holland naar Stavoren zijn overgestoken. Het zouden zeker niet de laatsten zijn.
Voor meer krantenberichten zie Delpher
De weerkaart van 23-1-63 om 1 uur. We liggen zowat in het centrum het hogedrukgebied. Dat betekent rustig winterweer; de aanvoer van kou is gestopt en dat gaan we merken.
Op de weerkaart van 13 uur. Boven Scandinavië daalt de luchtdruk. we zien ook depressie-aktiviteit in het noorden. Een normale straalstroom is echter nog niet te zien. Bovendien stijgt de luchtdruk weer tussen Groenland en Noorwegen. Hoe gaat dit verder?
