Klimaatsverandering : vraag en antwoord
Bericht van: Erik (St-Amands/Klein Brabant) , 02-02-2005 20:31
Bron : testaankoop magazine
KLIMAATVERANDERING (11/2004)
Actie… nu!
Deze keer zijn wetenschappers het helemaal eens: het klimaat wordt warmer, aan een steeds hoger tempo. Volgens de gebruikte simulaties zou de temperatuur tegen het einde van de eeuw gestegen zijn met 1,4 tot 5,8°C. Het is dus hoog tijd dat er ingegrepen wordt.
De klimaatverandering zal wereldomvattende gevolgen hebben die zelfs de 2000 wetenschappers die zich non-stop met het probleem bezighouden moeilijk kunnen inschatten. Het is de eerste keer in de geschiedenis van de aarde dat er zich zo’n snelle opwarming voordoet en de gevolgen ervan worden studie na studie nog duidelijker. De oorzaak is gekend: de mens. Via de industrialisatie kwam het proces op gang en in de jaren 50 was het hek van de dam: massaproductie, ontbossing, veranderingen in de industrie, toename van het automobielpark, verwarming met fossiele brandstoffen, enz.
De concentratie broeikasgassen (met CO2 als belangrijkste) heeft een ongezien niveau bereikt en de laatste 10 jaren waren de warmste, met in 2003 een moordende hittegolf (1300 sterfgevallen bij 65-jarigen en ouder in België). Bij deze bevindingen komen nog die van de Wereld Gezondheidsorganisatie die zelfs de komst van ziekten zoals malaria en dengue (knokkelkoorts) in het zuiden van Europa voorspelt.
De experts van het IPCC (Intergouvernementeel Panel inzake Klimaatverandering) maken evaluaties van de onderzoeken en stellen regelmatig rapporten op. Volgens hen is deze evolutie onvermijdelijk. Om de uitstoot drastisch te verminderen, moeten we het roer omgooien en dus onze levenswijze aanpassen.
Om u de complexiteit van de verandering van het klimaat en de implicaties te helpen begrijpen, vindt u hier antwoorden op vaak gestelde vragen.
De veranderingen zijn er nu al
• Volgens het European Environment Agency kunnen bijna 2 milieurampen op 3 die sinds 1980 geïnventariseerd zijn op het conto geschreven worden van het broeikaseffect. Volgens hen is het gemiddelde aantal van zulke verschijnselen in de jaren 90 verdubbeld.
• Gletsjers smelten sinds het midden van de jaren 80. De besneeuwde oppervlakte is sinds 1960 met 10 % verminderd en de duur van het bevriezen van meren en rivieren is gemiddeld met 2 weken ingekort. In 2003 zorgde de dooi van het ijs ervoor dat het alpenmassief met eentiende verkleinde. Het pakijs op de Noordpool smelt jaarlijks voor een oppervlakte van 37 000 km² weg en de dikte is tussen 1950 en 2000 met 20 % afgenomen. Aan de kant van de Zuidpool is het al niet veel beter. Het waterniveau stijgt sinds een eeuw overigens 0,8 tot 3 mm per jaar. Dat is tien keer sneller dan tijdens de laatste 3 000 jaren. Meer dan 20 % van de bevolking leeft op land lager gelegen dan 3 m.
• De Saharawoestijn verspreidt zich zonder stoppen en het Tchaadmeer droogt uit. In Azië veroorzaakt de aanhoudende droogte verwoestende branden (bv. 1997 in Indonesië).
Wie vervuilt? De mens als individu of de bedrijven?
Het is het systeem in het algemeen, maar het is onze manier van consumeren die de ontwikkeling van een bepaalde soort industrie, waar broeikasgassen ontstaan, bevordert. Verschillende activiteiten in ons dagelijks leven zijn verantwoordelijk voor dit effect. Zich verwarmen en zich verplaatsen, maar ook consumptie: de vraag naar fruit en groenten buiten het seizoen (en dus geteeld in verwarmde serres of geïmporteerd uit verre oorden), permanente overvloed in alles en overal. Verder veroorzaakt de fabricatie van de nodige materialen uit ons leven, zoals ijzer, aluminium, plastic, cement, enz., uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Alles bij elkaar stoot elke Belg gemiddeld 12ton CO2-equivalent (om te simplificeren denken we enkel in termen van dat gas) uit per jaar. Tegenover een wereldgemiddelde van 5 ton!
Enkele graden meer in België kan geen kwaad, wel?
Alles hangt af van het oogpunt. In hun gezamenlijke rapport "Impact van de klimaatveranderingen in België" wijzen Greenpeace en de UCL op de veranderingen die we hier met grote zekerheid kunnen verwachten als de geïndustrialiseerde landen tegen 2050 hun gezamenlijke uitstoot niet met 80% verminderen. Ook al zijn de wereldwijde gevolgen gekend en meetbaar, het blijft moeilijk om de gevolgen voor kleine oppervlakten zoals België exact te berekenen. In grote lijnen, wijzen ze op:
· minder koude winters (behalve als de Gulfstream — een warme oceaanstroming — zich te ver van onze kusten verwijdert en onze winters niet meer matigt), maar wel regenachtige winters (6 tot 23 % natter) met heftigere neerslag (risico op overstromingen). De zomers zullen echter droger zijn met een daling van de neerslag tot 50 % en zo watertekorten en grote hittegolven veroorzaken;
· erosie van de kust. Dit is reeds begonnen. Nu al moet men regelmatig zand toevoegen op het deel dat niet door dijken beschermd wordt;
· het stijgen van het grondwater met het risico van verzilting van het drinkwater;
· belangrijke veranderingen in de fauna en flora met het risico van verdwijning van kwetsbare soorten (ongeveer 35 % tegen 2050) ten voordele van andere soorten die overgewaaid zijn uit warmere oorden. Zo wordt de voedselketen verstoord, evolueert de verspreiding van bossen en landbouwzones, moet de landbouwer het hoofd bieden aan nieuwe vernielers, enz.;
· op het vlak van landbouw zou het evenwicht bewaard blijven, zolang het gemiddelde temperatuurverschil de 3° C niet overschrijdt. Doet het dat wel en/of worden de zomers te droog, dan worden verschillende culturen bedreigd door het rendementsverlies.
Men refereert altijd naar het Kyotoprotocol, maar wat heeft dat tot vandaag al veranderd?
Op directe wijze nog niets, eenvoudigweg doordat het nog niet van kracht is. Op de Kyotobijeenkomst van 1997 heeft men een raamakkoord opgesteld. Volgens die overeenkomst zouden de geïndustrialiseerde landen hun uitstoot van zes broeikasgassen vóór 2012 terugdringen met 5% (het referentiejaar is 1990). Elk land van de Conventie heeft doelstellingen gekregen om de concentratie broeikasgassen te verminderen tot een niveau dat gevaarlijke storingen in het klimaat verhindert. Mooie intenties, maar… Om van kracht te worden vereist het protocol de bekrachtiging van minstens 55 landen, onder wie de geïndustrialiseerde landen die verantwoordelijk zijn voor minstens 55 % van de totale CO2-uitstoot in 1990. Vandaag hebben 124 landen het verdrag geratificeerd, waarbij ook België, maar men komt nog maar tot 44 % van de uitstoot. Grote afwezige: de VS (36,1 % van de uitstoot). Rusland heeft recentelijk gemeld het verdrag te willen ratificeren.
En waar staat Europa wat Kyoto betreft?
De EU heeft een eigen wetgeving. Volgens die regelgeving moet ieder land een Nationaal Toewijzingsplan voorbereiden dat het equivalent van de totale hoeveelheid CO2-uitstoot dat perjaar mag worden uitgestoten in kaart brengt. Het is aan ieder voor zich om een eigen strategie uit te werken, inclusief de strategie voor de CO2-emissiehandel (vanaf januari 2005). Dat type ruil is ook voorzien, weliswaar onder een andere vorm, in het Kyotoprotocol.
Verder heeft de EU ook akkoorden gesloten met Europese, Japanse en Koreaanse autoconstructeurs voor een vermindering met 25 % (op basis van het jaar 1995) van de CO2-uitstoot tegen 2008-2009. De Unie heeft het "Fuel Economy"-label ingevoerd en werkt aan de invoering van fiscale maatregelen om het kopen van propere wagens te bevorderen. Nu, we zitten nog ver van de gemiddelde verlaging met 8 % (België: 7,5 %), zoals beloofd in het Kyotoverdrag.
Als reactie zo dringend is, waarom bestaat er dan een systeem van verhandelbare emissierechten. Is dat niet absurd?
Het gaat niet echt om het kopen van "toelatingen tot vervuilen". Het idee achter deze ruil, of ze nu door Kyoto of de Europese Unie wordt geregeld, is een daling van de uitstoot te verzekeren tegen de minst hoge kost. Die kost hangt af van het type industrie. Sommige zijn gemakkelijker om te vormen of aan te passen dan andere (bv. op het vlak van de gebruikte energie). Hoewel op internationaal niveau rekening wordt gehouden met de noodzaak om de uitstoot terug te dringen, is het niet belangrijk of het gebeurt in de ene of de andere onderneming, in het ene of het andere land. Dankzij dit systeem kunnen bedrijven waarbij de omschakeling financieel te zwaar is toch hun quota halen door te investeren in andere bedrijven waar die kosten minder zwaar zijn. Hetzij in hetzelfde land, hetzij in een ander geïndustrialiseerd land, hetzij in een land in volle industrialisatie (zoals de nieuwe lidstaten van de EU), hetzij in de ontwikkelingslanden.
Het systeem is zonder twijfel voor kritiek vatbaar, maar heeft tenminste al de verdienste propere technologieën te promoten, in het bijzonder in de landen die zich vandaag in volle industrialisatie bevinden.
Zal het klimaat niet sowieso veranderen, wat we ook nog doen?
Waar. Dit komt door de traagheid waarmee CO2 verdwijnt. CO2 blijft voor 50 tot 200jaar actief in de lucht! Daarom dat het IPCC, de WGO, de Europese Unie, Greenpeace en andere nu spreken van een drastische vermindering, en niet meer van een stabilisatie.
En als we niets doen?
Het proces zal zich aan een steeds hoger tempo verder zetten en oorzaak zijn van:
• natuurrampen. Golven van grote hitte of koude, stormen, cyclonen, hevige neerslag, stijging van de waterspiegel, frequentere watersnood, verwoestijning, enz. Dit met een serieuze impact op het welzijn van de mens, gedeeltelijk in de geïndustrialiseerde landen, maar vooral in de ontwikkelingslanden. Zij hebben immers niet de middelen om eender welke preventie te financieren en nog minder om in geval van een ramp te kunnen reageren;
• ingrijpende economische veranderingen — waarvan men de omvang niet kan inschatten — gebonden aan de nieuwe geografische verdeling van warme en koude zones: verhuizing van de bos- en landbouwzones (zo zal men bv. graan kunnen telen op de Russische taiga die vandaag woestijnachtig is), veranderingen in het ecosysteem (met de verdwijning van plant- en diersoorten), enz. En al de gevolgen van dien op het vlak van import en export. Jobverlies in oude industrieën, die verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van grote hoeveelheden broeikasgassen, en voorbijgestoken worden door nieuwere, "propere" bedrijven, enz.;
• verhuizing van de bevolking door de stijging van het water en de verdwijning van een aantal eilanden, koraalriffen in de Stille Oceaan, maar ook van hele delen van bepaalde landen (Nederland, de Camargue, Bangladesh, China, Vietnam, enz.). Als men daarbij de verplaatsingen telt door de groeiende verwoestijning in bepaalde regio’s, dan gaat het om miljoenen mensen;
• de verdere marginalisering van bevolkingsgroepen die al in moeilijke omstandigheden leven en waarvoor de overheid (als ze niet in een eeuwige oorlog verwikkeld zijn) de gevolgen van de klimaatveranderingen niet zal dragen.
Ieder kan een steentje bijdragen
De feiten zijn er. Het belangrijkste is nu om oplossingen te vinden om tegelijk de uitstoot van broeikasgassen sterk terug te dringen en aanpassingsstrategieën op poten te zetten om de impact van de onvermijdelijke veranderingen op de bevolking en de omgeving te beperken.
De aangekondigde veranderingen zullen niet per se negatief zijn voor iedereen, maar het risico bestaat wel dat ze er te snel zijn zodat de plaatselijke bevolking en ecosystemen niet de tijd hebben om zich eraan aan te passen. Men zal rekening moeten houden met de verplaatsingen van bevolkingsgroepen (meer bepaald degene die verblijven in zones die gemakkelijk overstromen), moeten investeren in de bescherming van de kusten, constructies ontwerpen die beter bestand zijn tegen erge klimaatstoringen en hulpsystemen invoeren om kwetsbare personen te beschermen tegen hittegolven.
Dit heeft natuurlijk allemaal zijn prijs, maar specialisten bevestigen dat apathie nog meer zal kosten voor mens, omgeving en economie. Hubert Reeves (Franse specialist in ecologische problemen) besluit "Men moet zich hoeden voor het koesteren van illusies: we zullen geen technologische oplossingen vinden om al de problemen veroorzaakt door onze manier van consumeren op te lossen. Het is dus nodig om aan de slag te gaan. De alternatieve oplossingen zijn talrijk, bereikbaar en steeds efficiënter." (onze vertaling)
Wat kan men nu doen als individu? We hebben u er al vaak over aangesproken in onze artikels daar de acties hoofdzakelijk energiebezuinigingen betreffen en we zullen er nog op terugkomen als we praten over de ecologische impact voor ieder van ons. Denk eraan dat u:
• overal zo veel mogelijk beplanting kunt plaatsen (planten verwerken een deel van de CO2-uitstoot);
• producten kunt kopen waarvan de fabrikanten inspanningen leveren op het gebied van beperking van de vervuiling, recyclage enz.;
• producten kunt verkiezen die vers en seizoengebonden zijn en als het kan van de lokale markt komen. En wat betreft de consumptie kiest u het best voor duurzame producten met een minimale impact op het milieu;
• verplaatsingen het best te voet of per fiets doet als u slechts kleine afstanden moet afleggen (1 km = 10 min. te voet). En anders opteert u voor het openbaar vervoer. Rij in ieder geval rustig en defensief zonder het gaspedaal diep in te duwen;
• een regelmatig onderhoud verzekert van de verwarmingsketel (10 % minder verbruik per jaar) en de verwarming in huis beperkt tot 19° C (1° meer = 7 % meer verbruik). Verkies de douche boven het bad en beter nog, gebruik propere technologieën voor het warm water (bv. zonne-energie).
En de Staat?
In België ontbreekt duidelijk een samenhangend langetermijnbeleid dat op zijn minst tegemoet komt aan de eisen van Kyoto, die op zich al ontoereikend zijn. Op het ritme dat we nu volgen, is daar nog lang geen sprake van.
KLIMAATVERANDERING (11/2004)
Actie… nu!
Deze keer zijn wetenschappers het helemaal eens: het klimaat wordt warmer, aan een steeds hoger tempo. Volgens de gebruikte simulaties zou de temperatuur tegen het einde van de eeuw gestegen zijn met 1,4 tot 5,8°C. Het is dus hoog tijd dat er ingegrepen wordt.
De klimaatverandering zal wereldomvattende gevolgen hebben die zelfs de 2000 wetenschappers die zich non-stop met het probleem bezighouden moeilijk kunnen inschatten. Het is de eerste keer in de geschiedenis van de aarde dat er zich zo’n snelle opwarming voordoet en de gevolgen ervan worden studie na studie nog duidelijker. De oorzaak is gekend: de mens. Via de industrialisatie kwam het proces op gang en in de jaren 50 was het hek van de dam: massaproductie, ontbossing, veranderingen in de industrie, toename van het automobielpark, verwarming met fossiele brandstoffen, enz.
De concentratie broeikasgassen (met CO2 als belangrijkste) heeft een ongezien niveau bereikt en de laatste 10 jaren waren de warmste, met in 2003 een moordende hittegolf (1300 sterfgevallen bij 65-jarigen en ouder in België). Bij deze bevindingen komen nog die van de Wereld Gezondheidsorganisatie die zelfs de komst van ziekten zoals malaria en dengue (knokkelkoorts) in het zuiden van Europa voorspelt.
De experts van het IPCC (Intergouvernementeel Panel inzake Klimaatverandering) maken evaluaties van de onderzoeken en stellen regelmatig rapporten op. Volgens hen is deze evolutie onvermijdelijk. Om de uitstoot drastisch te verminderen, moeten we het roer omgooien en dus onze levenswijze aanpassen.
Om u de complexiteit van de verandering van het klimaat en de implicaties te helpen begrijpen, vindt u hier antwoorden op vaak gestelde vragen.
De veranderingen zijn er nu al
• Volgens het European Environment Agency kunnen bijna 2 milieurampen op 3 die sinds 1980 geïnventariseerd zijn op het conto geschreven worden van het broeikaseffect. Volgens hen is het gemiddelde aantal van zulke verschijnselen in de jaren 90 verdubbeld.
• Gletsjers smelten sinds het midden van de jaren 80. De besneeuwde oppervlakte is sinds 1960 met 10 % verminderd en de duur van het bevriezen van meren en rivieren is gemiddeld met 2 weken ingekort. In 2003 zorgde de dooi van het ijs ervoor dat het alpenmassief met eentiende verkleinde. Het pakijs op de Noordpool smelt jaarlijks voor een oppervlakte van 37 000 km² weg en de dikte is tussen 1950 en 2000 met 20 % afgenomen. Aan de kant van de Zuidpool is het al niet veel beter. Het waterniveau stijgt sinds een eeuw overigens 0,8 tot 3 mm per jaar. Dat is tien keer sneller dan tijdens de laatste 3 000 jaren. Meer dan 20 % van de bevolking leeft op land lager gelegen dan 3 m.
• De Saharawoestijn verspreidt zich zonder stoppen en het Tchaadmeer droogt uit. In Azië veroorzaakt de aanhoudende droogte verwoestende branden (bv. 1997 in Indonesië).
Wie vervuilt? De mens als individu of de bedrijven?
Het is het systeem in het algemeen, maar het is onze manier van consumeren die de ontwikkeling van een bepaalde soort industrie, waar broeikasgassen ontstaan, bevordert. Verschillende activiteiten in ons dagelijks leven zijn verantwoordelijk voor dit effect. Zich verwarmen en zich verplaatsen, maar ook consumptie: de vraag naar fruit en groenten buiten het seizoen (en dus geteeld in verwarmde serres of geïmporteerd uit verre oorden), permanente overvloed in alles en overal. Verder veroorzaakt de fabricatie van de nodige materialen uit ons leven, zoals ijzer, aluminium, plastic, cement, enz., uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. Alles bij elkaar stoot elke Belg gemiddeld 12ton CO2-equivalent (om te simplificeren denken we enkel in termen van dat gas) uit per jaar. Tegenover een wereldgemiddelde van 5 ton!
Enkele graden meer in België kan geen kwaad, wel?
Alles hangt af van het oogpunt. In hun gezamenlijke rapport "Impact van de klimaatveranderingen in België" wijzen Greenpeace en de UCL op de veranderingen die we hier met grote zekerheid kunnen verwachten als de geïndustrialiseerde landen tegen 2050 hun gezamenlijke uitstoot niet met 80% verminderen. Ook al zijn de wereldwijde gevolgen gekend en meetbaar, het blijft moeilijk om de gevolgen voor kleine oppervlakten zoals België exact te berekenen. In grote lijnen, wijzen ze op:
· minder koude winters (behalve als de Gulfstream — een warme oceaanstroming — zich te ver van onze kusten verwijdert en onze winters niet meer matigt), maar wel regenachtige winters (6 tot 23 % natter) met heftigere neerslag (risico op overstromingen). De zomers zullen echter droger zijn met een daling van de neerslag tot 50 % en zo watertekorten en grote hittegolven veroorzaken;
· erosie van de kust. Dit is reeds begonnen. Nu al moet men regelmatig zand toevoegen op het deel dat niet door dijken beschermd wordt;
· het stijgen van het grondwater met het risico van verzilting van het drinkwater;
· belangrijke veranderingen in de fauna en flora met het risico van verdwijning van kwetsbare soorten (ongeveer 35 % tegen 2050) ten voordele van andere soorten die overgewaaid zijn uit warmere oorden. Zo wordt de voedselketen verstoord, evolueert de verspreiding van bossen en landbouwzones, moet de landbouwer het hoofd bieden aan nieuwe vernielers, enz.;
· op het vlak van landbouw zou het evenwicht bewaard blijven, zolang het gemiddelde temperatuurverschil de 3° C niet overschrijdt. Doet het dat wel en/of worden de zomers te droog, dan worden verschillende culturen bedreigd door het rendementsverlies.
Men refereert altijd naar het Kyotoprotocol, maar wat heeft dat tot vandaag al veranderd?
Op directe wijze nog niets, eenvoudigweg doordat het nog niet van kracht is. Op de Kyotobijeenkomst van 1997 heeft men een raamakkoord opgesteld. Volgens die overeenkomst zouden de geïndustrialiseerde landen hun uitstoot van zes broeikasgassen vóór 2012 terugdringen met 5% (het referentiejaar is 1990). Elk land van de Conventie heeft doelstellingen gekregen om de concentratie broeikasgassen te verminderen tot een niveau dat gevaarlijke storingen in het klimaat verhindert. Mooie intenties, maar… Om van kracht te worden vereist het protocol de bekrachtiging van minstens 55 landen, onder wie de geïndustrialiseerde landen die verantwoordelijk zijn voor minstens 55 % van de totale CO2-uitstoot in 1990. Vandaag hebben 124 landen het verdrag geratificeerd, waarbij ook België, maar men komt nog maar tot 44 % van de uitstoot. Grote afwezige: de VS (36,1 % van de uitstoot). Rusland heeft recentelijk gemeld het verdrag te willen ratificeren.
En waar staat Europa wat Kyoto betreft?
De EU heeft een eigen wetgeving. Volgens die regelgeving moet ieder land een Nationaal Toewijzingsplan voorbereiden dat het equivalent van de totale hoeveelheid CO2-uitstoot dat perjaar mag worden uitgestoten in kaart brengt. Het is aan ieder voor zich om een eigen strategie uit te werken, inclusief de strategie voor de CO2-emissiehandel (vanaf januari 2005). Dat type ruil is ook voorzien, weliswaar onder een andere vorm, in het Kyotoprotocol.
Verder heeft de EU ook akkoorden gesloten met Europese, Japanse en Koreaanse autoconstructeurs voor een vermindering met 25 % (op basis van het jaar 1995) van de CO2-uitstoot tegen 2008-2009. De Unie heeft het "Fuel Economy"-label ingevoerd en werkt aan de invoering van fiscale maatregelen om het kopen van propere wagens te bevorderen. Nu, we zitten nog ver van de gemiddelde verlaging met 8 % (België: 7,5 %), zoals beloofd in het Kyotoverdrag.
Als reactie zo dringend is, waarom bestaat er dan een systeem van verhandelbare emissierechten. Is dat niet absurd?
Het gaat niet echt om het kopen van "toelatingen tot vervuilen". Het idee achter deze ruil, of ze nu door Kyoto of de Europese Unie wordt geregeld, is een daling van de uitstoot te verzekeren tegen de minst hoge kost. Die kost hangt af van het type industrie. Sommige zijn gemakkelijker om te vormen of aan te passen dan andere (bv. op het vlak van de gebruikte energie). Hoewel op internationaal niveau rekening wordt gehouden met de noodzaak om de uitstoot terug te dringen, is het niet belangrijk of het gebeurt in de ene of de andere onderneming, in het ene of het andere land. Dankzij dit systeem kunnen bedrijven waarbij de omschakeling financieel te zwaar is toch hun quota halen door te investeren in andere bedrijven waar die kosten minder zwaar zijn. Hetzij in hetzelfde land, hetzij in een ander geïndustrialiseerd land, hetzij in een land in volle industrialisatie (zoals de nieuwe lidstaten van de EU), hetzij in de ontwikkelingslanden.
Het systeem is zonder twijfel voor kritiek vatbaar, maar heeft tenminste al de verdienste propere technologieën te promoten, in het bijzonder in de landen die zich vandaag in volle industrialisatie bevinden.
Zal het klimaat niet sowieso veranderen, wat we ook nog doen?
Waar. Dit komt door de traagheid waarmee CO2 verdwijnt. CO2 blijft voor 50 tot 200jaar actief in de lucht! Daarom dat het IPCC, de WGO, de Europese Unie, Greenpeace en andere nu spreken van een drastische vermindering, en niet meer van een stabilisatie.
En als we niets doen?
Het proces zal zich aan een steeds hoger tempo verder zetten en oorzaak zijn van:
• natuurrampen. Golven van grote hitte of koude, stormen, cyclonen, hevige neerslag, stijging van de waterspiegel, frequentere watersnood, verwoestijning, enz. Dit met een serieuze impact op het welzijn van de mens, gedeeltelijk in de geïndustrialiseerde landen, maar vooral in de ontwikkelingslanden. Zij hebben immers niet de middelen om eender welke preventie te financieren en nog minder om in geval van een ramp te kunnen reageren;
• ingrijpende economische veranderingen — waarvan men de omvang niet kan inschatten — gebonden aan de nieuwe geografische verdeling van warme en koude zones: verhuizing van de bos- en landbouwzones (zo zal men bv. graan kunnen telen op de Russische taiga die vandaag woestijnachtig is), veranderingen in het ecosysteem (met de verdwijning van plant- en diersoorten), enz. En al de gevolgen van dien op het vlak van import en export. Jobverlies in oude industrieën, die verantwoordelijk zijn voor de uitstoot van grote hoeveelheden broeikasgassen, en voorbijgestoken worden door nieuwere, "propere" bedrijven, enz.;
• verhuizing van de bevolking door de stijging van het water en de verdwijning van een aantal eilanden, koraalriffen in de Stille Oceaan, maar ook van hele delen van bepaalde landen (Nederland, de Camargue, Bangladesh, China, Vietnam, enz.). Als men daarbij de verplaatsingen telt door de groeiende verwoestijning in bepaalde regio’s, dan gaat het om miljoenen mensen;
• de verdere marginalisering van bevolkingsgroepen die al in moeilijke omstandigheden leven en waarvoor de overheid (als ze niet in een eeuwige oorlog verwikkeld zijn) de gevolgen van de klimaatveranderingen niet zal dragen.
Ieder kan een steentje bijdragen
De feiten zijn er. Het belangrijkste is nu om oplossingen te vinden om tegelijk de uitstoot van broeikasgassen sterk terug te dringen en aanpassingsstrategieën op poten te zetten om de impact van de onvermijdelijke veranderingen op de bevolking en de omgeving te beperken.
De aangekondigde veranderingen zullen niet per se negatief zijn voor iedereen, maar het risico bestaat wel dat ze er te snel zijn zodat de plaatselijke bevolking en ecosystemen niet de tijd hebben om zich eraan aan te passen. Men zal rekening moeten houden met de verplaatsingen van bevolkingsgroepen (meer bepaald degene die verblijven in zones die gemakkelijk overstromen), moeten investeren in de bescherming van de kusten, constructies ontwerpen die beter bestand zijn tegen erge klimaatstoringen en hulpsystemen invoeren om kwetsbare personen te beschermen tegen hittegolven.
Dit heeft natuurlijk allemaal zijn prijs, maar specialisten bevestigen dat apathie nog meer zal kosten voor mens, omgeving en economie. Hubert Reeves (Franse specialist in ecologische problemen) besluit "Men moet zich hoeden voor het koesteren van illusies: we zullen geen technologische oplossingen vinden om al de problemen veroorzaakt door onze manier van consumeren op te lossen. Het is dus nodig om aan de slag te gaan. De alternatieve oplossingen zijn talrijk, bereikbaar en steeds efficiënter." (onze vertaling)
Wat kan men nu doen als individu? We hebben u er al vaak over aangesproken in onze artikels daar de acties hoofdzakelijk energiebezuinigingen betreffen en we zullen er nog op terugkomen als we praten over de ecologische impact voor ieder van ons. Denk eraan dat u:
• overal zo veel mogelijk beplanting kunt plaatsen (planten verwerken een deel van de CO2-uitstoot);
• producten kunt kopen waarvan de fabrikanten inspanningen leveren op het gebied van beperking van de vervuiling, recyclage enz.;
• producten kunt verkiezen die vers en seizoengebonden zijn en als het kan van de lokale markt komen. En wat betreft de consumptie kiest u het best voor duurzame producten met een minimale impact op het milieu;
• verplaatsingen het best te voet of per fiets doet als u slechts kleine afstanden moet afleggen (1 km = 10 min. te voet). En anders opteert u voor het openbaar vervoer. Rij in ieder geval rustig en defensief zonder het gaspedaal diep in te duwen;
• een regelmatig onderhoud verzekert van de verwarmingsketel (10 % minder verbruik per jaar) en de verwarming in huis beperkt tot 19° C (1° meer = 7 % meer verbruik). Verkies de douche boven het bad en beter nog, gebruik propere technologieën voor het warm water (bv. zonne-energie).
En de Staat?
In België ontbreekt duidelijk een samenhangend langetermijnbeleid dat op zijn minst tegemoet komt aan de eisen van Kyoto, die op zich al ontoereikend zijn. Op het ritme dat we nu volgen, is daar nog lang geen sprake van.
A good bike ride fixes everything.
