Weer.nl: 'Canadezen schieten píjler onder IPCC-rapporten...'
Bericht van: Saskia (Wageningen) , 02-02-2005 21:14Canadezen schieten píjler onder IPCC-rapporten vandaan
zondag 30 januari 2005
In de wereld van de klimaatonderzoekers is grote beroering ontstaan over de uitkomsten van een onderzoek twee Canadese 'klimaatsceptici': Ross McKitrick en Stephen McIntyre. Zij besteedden ruim anderhalf jaar tijd aan een poging om de uitkomsten van het onderzoek te reproduceren, dat aan de basis staat van de alarmerende klimaatrapportages van het IPCC, die overal ter wereld de afgelopen jaren nogal wat opschudding hebben veroorzaakt. Ook op deze site hebben we meerdere malen over deze rapporten geschreven.
(AANVULLLING 01-02-2005: Inmiddels heeft klimaatonderzoeker Rob van Dorland van het KNMI (zelf ook actief in het IPCC) uitvoerig gereageerd op dit verhaal, op de KNMI-site. Een link naar dat verhaal is onder dit verhaal terug te vinden.)
Belangrijkste doelwit van de Canadezen (McKitrick is hoogleraar Economie en McIntyre consultant in de mijnbouw, waarbij natuurlijk de vraag gerechtvaardigd is in hoeverre zij onafhankelijk zijn in hun opstelling) is de zogenoemde hockeystick-grafiek voor de gemiddelde temperatuur op aarde, sinds het jaar 1000, die een voorname rol speelt in de IPCC-rapporten. Deze grafiek laat zien dat dit gemiddelde tot het jaar 1900 langzaam daalde, maar daarna (op het moment dat op aarde het industriele tijdperk begon) explosief is gaan stijgen. Omdat de grafiek de vorm heeft van een hockeystick die op zijn zijkant ligt, heeft deze de naam hockeystick-grafiek gekregen.
Het onderzoek met deze grafiek als resultaat, eind jaren negentig uitgevoerd door Michael Mann, Raymond Bradley en Malcolm Hughes, is in het kader van de huidige klimaatsverandering het meest geciteerde onderzoek. Het dient als een belangrijke pijler voor de klimaatrapportages van het IPCC, een internationaal panel van wetenschappers dat onder de vleugels van de Verenigde Naties iedere vijf jaar rapporteert over de stand van zaken met betrekking tot het klimaatonderzoek. En dat klimaatonderzoek heeft inmiddels geleid tot het verdrag van Kyoto, dat vorig jaar van kracht is geworden. Dat verdrag is erop gericht om de CO2-uitstoot wereldwijd terug te dringen.
Een belangrijke aanname bij de totstandkoming van de rapporten van het IPCC en het beleid dat daar inmiddels op is gebaseerd, is dat de gemiddelde temperatuur de afgelopen honderd jaar verder is gestegen dan ooit eerder in de recente aardgeschiedenis. Een blik op de hockeystick-grafiek maakt daarbij aannemelijk dat de menselijke activiteit sinds het begin van het industriële tijdperk hiervoor verantwoordelijk te stellen is. McKitrick en McIntyre nu bestrijden met name die laatste aanname. Hun verwijt heeft geen betrekking op het feit dat het aardklimaat de laatste 100 jaar veel warmer is geworden (daarover bestaat min of meer consensus in de wetenschapswereld), maar vooral op de stelling dat het nog niet eerder in de moderne geschiedenis zo warm is geweest. Verder hebben ze aangetoond dat het onderzoek, dat tot de totstandkoming van de hockeystick-grafiek heeft geleid, nooit door een andere onderzoeker is geverifieerd, ook niet door het IPCC zelf.
Wie zich wat verder verdiept in de polemiek, die in de wetenschapswereld rond de uitkomsten van het nieuwe onderzoek is ontstaan (de nieuwste editie van Natuurwetenschap en Techniek besteedt hier een bijzonder interessant artikel aan) wordt met allerlei ingewikkelde procedures om de oren geslagen. Het draait erom of de gegevens, die aan het onderzoek van Mann en zijn collega's ten grondslag liggen, al dan niet op de juiste manier zijn gebruikt en in het onderzoek zijn geanalyseerd.
Voor wie weleens met wetenschappelijk onderzoek in aanraking is gekomen, zullen de volgende begrippen niet helemaal onbekend voorkomen. Als je een onderzoek uitvoert en je wilt dat de resultaten van dat onderzoek door collega-wetenschappers met applaus worden ontvangen, dan moet je ervoor zorgen dat je onderzoeksopzet en je rapportage daarvan zo transparant zijn, dat anderen het onderzoek niet alleen kunnen naspelen, maar daarbij ook op dezelfde resultaten zullen uitkomen. Hoe meer mensen je onderzoek checken en hoe meer daarvan dezelfde uitkomsten vinden, deste beter is het. En deste geloofwaardiger is ook je onderzoek. Daar gaat het om.
McIntyre had meteen grote twijfels toen hij eind 2002 voor de eerste keer de hockeystick-grafiek te zien kreeg. Hij vond hem er te gelikt uitzien, hem teveel lijken op de grafieken die hij in zijn eigen mijnbouwsector tegenkwam als mensen voor bepaalde projecten enthousiast moesten worden gemaakt. Grafieken die eerst lange tijd recht lopen maar voor de toekomst, vanaf het moment dat je zelf in het project stapt (vergelijk de grafieken waarmee mensen tegenwoordig in beleggingen worden gepraat) gouden bergen beloven. Omdat de consequenties zo groot zijn, besloot hij een poging te wagen om de uitkomsten van het onderzoek van Mann te reproduceren. Bij een goed onderzoek is dat mogelijk (zoals al aangegeven).
Via een internetforum vond hij in McKitrick een medestander en samen gingen ze aan de slag. De reconstructie van hun zoektocht, die in het artikel van Natuurwetenschap en Techniek te lezen is, laat zien dat de twee (naar eigen zeggen) op grote tegenwerking van de oorspronkelijk auteurs van het onderzoek stuitten. Niet alleen bleek het vrijwel onmogelijk om de oorspronkelijke gegevens, die aan het onderzoek van Mann en zijn collega's ten grondslag lagen, boven water te krijgen, ook herriepen de oorspronkelijke auteurs keer op keer de methodiek, die ze tijdens hun onderzoek hadden gebruikt.
Uiteindelijk slaagden McIntyre en McKitrick er in het onderzoek van Mann en zijn collega's na te spelen. Daarbij stuitten ze niet alleen op een aantal grote onvolkomenheden in de door de oorspronkelijke onderzoekers gebruikte methodiek, ook bleek een deel van de gebruikte gegevens van bedenkelijke kwaliteit. Het ironische was dat juist aan een set gegevens, waarvan de auteurs van het oorspronkelijke onderzoek nota bene zelf toegaven dat het hier om bedenkelijke gegevens ging, bij de totstandkoming van de uitkomsten van het onderzoek (de hockeystick-grafiek) het hoogste gewicht was toegekend. Ook speelden kleine aanpassingen in de methodiek een grote rol bij de totstandkoming van het uiteindelijke resultaat.
Opzet of niet, het gevoel komt naar boven dat de uitkomst van onderzoek voor Mann en zijn collega's mogelijk belangrijker is geweest dan de weg ernaar toe. En of er nu wel of niet opzettelijk met de data en de onderzoeksmethodiek is gespeeld, uit het naspelen ervan blijkt dat, als het onderzoek op de algemeen geaccepteerde manier zou zijn gedaan, de resultaten ervan er in elk geval heel anders hadden uitgezien, zo zeggen McIntyre en McKitrick.
De temperatuurstijging in de laatste eeuw blijft volledig overeind, ook in het onderzoek zoals dit door de twee Canadezen is overgedaan. Van de stelling dat het in het recente verleden niet eerder zo warm is geweest als nu, blijft echter niets meer over. Want in de nieuwe grafiek is te zien dat het in de 15e eeuw een tijdlang net zo warm moet zijn geweest als nu. Toen was er van industrie op aarde nog geen sprake. Daarmee valt feitelijk het fundament weg onder de IPCC-rapporten zoals we die kennen. Want die kennen een hoofdrol toe aan de invloed van de mens en laten mogelijke andere factoren (zoals de activiteit van de zon, vulkanisme etc.) buiten beschouwing. Maar wat veroorzaakte dan de warmte in de 15e eeuw?
Hadden McIntyre en McKitrick tot voor kort grote problemen hun onderzoek in een gerenommeerd wetenschapsblad gepubliceerd te krijgen (de consensus over de hockeystick-grafiek was dermate groot dat niemand er aan durfde), inmiddels zijn de bewijzen zo overstelpend dat hun onderzoek op korte termijn zal verschijnen in de Geophisical Research Letters. En nu het zo ver is, lijkt ook onder andere klimaatonderzoekers het tij te keren. Uit een rondvraag van Natuurwetenschap en Techniek onder wetenschappers in binnen- en buitenland bleek dat er weinig kritiek was op het onderzoek van de twee Canadezen.
De strijd op internet, tussen voor- en tegenstanders van de hockeystick-grafiek, is inmiddels in grote hevigheid losgebarsten. Mann heeft met een tiental collega's de internetsite www.realclimate.org opgezet, waarop hij de uitkomsten van de naspeuringen van McIntyre en McKitrick te vuur en te zwaard bestrijdt. Maar hun argumenten lijken terrein te verliezen.
In elk geval is de schade, die is toegebracht aan de basis onder het klimaatbeleid voor de toekomst, inmiddels groot, zo zegt ook klimaatonderzoeker Rob van Dorland van het KNMI in het artikel van Natuurwetenschap en Techniek. Wat hij vooral dubieus vindt is dat het onderzoek van Mann en zijn collega's, dat toch als basis heeft gediend voor wat het IPCC tot nu toe heeft bewerkstelligd, nooit is gecontroleerd. Van Dorland vindt de uitspraak dat het klimaat van de laatste jaren het warmste is dat we in de afgelopen duizend jaar hebben gehad, gevaarlijk. 'We weten nog lang niet precies hoe natuurlijke klimaatfactoren zoals vulkaanuitbarstingen en de activiteit van de zon in de temperatuur doorwerken', zegt hij in het artikel in Natuurwetenschap en Techniek.
McIntyre is nog duidelijker. Hij vindt dat de opwarming, zoals die zich op aarde op dit moment afspeelt, buiten iedere vorm van discussie staat. 'Maar hoe extreem die opwarming is, afgezet tegen die van de laatste duizend jaar, is nu net zo onzeker als voor de publicatie van Mann in 1998'.
Uitleg Wetterzentrale-kaarten (klikbaar 
)
)
