Beste lezers,
14 februari 1979 is in Nederland een beroemde weerdag: sneeuwstorm in het noorden. Opvallend is dat station Leeuwarden (270) op de 14e zelfs 1 uurvak 10 Beaufort heeft gemeld, althans zo staat dat in de archieven vermeld (en in een aantal boekjes en publicaties).
Deze 10 Beaufort is onjuist. In onderstaande bijdrage een verslag naar het "hoe en waarom" van deze fout. Niet zomaar een fout want dit is de enige keer dat er in Nederland een 10 B uit het NO zou hebben gestaan (en in combinatie met driftsneeuw).
Gebruikt archiefmateriaal:
Behalve de originele windregistraties van station Leeuwarden hebben we ook het "waarnemingsboek" van Leeuwarden gebruikt. Verder is uiteraard gekeken naar de metingen (ook orginele stroken) van omliggende stations.
Uiteindelijk kan ik dit zeggen over de windmetingen/windsnelheid op 13-16 februari 1979 in Leeuwaren (270)
-Op 13 februari raakt de windsnelheidsmeter onklaar (handmatig bijschrift “windmeter vastgevroren”);
-Vanaf dat moment dient de windsnelheid (volgens de richtlijnen) handmatig bepaald te worden met een cup-anomometer (een 10-minutengemiddelde) De waarnemer moet dus 10 minuten buiten gaan staan….. Pikant detail: ik heb met oud-waarnemers gesproken over die 10 minuten. Volgens hen was niemand zo gek om ook daadwerkelijk 10 minuten buiten te staan, vooral niet als de condities slecht waren;
-Vanaf het moment dat er op handmatige metingen wordt overgeschakeld verdubbelt de windsnelheid ongeveer! Opmerkelijk is dat op andere stations in die uren er juist sprake is van een iets afnemende wind;
-Op de 14e blijven de handmatige metingen doorgaan en de windsnelheid blijft ruwweg 2x die van de omliggende stations;
-De climax komt om 18.00 UT, de beroemde 10 Beaufort. Er wordt 49 knopen wind doorgegeven en stoten van 78 knopen, dus ongeveer 144 km/uur! (volgens het logboek). Dit bij “zware driftsneeuw”
-Het uurvak daarna is er een andere waarnemer (te zien aan handschrift en paraaf). Hij geeft GEEN windsnelheden meer door. Naar de reden kunnen we nu alleen gissen maar kennelijk vond hij 49 knopen / stoten 78 een beetje te veel van het goede, immers er waaide nog geen takje uit de bomen. Misschien dacht hij dat de handmeter defect was oid. Opvallend verder is ook dat deze waarnemer geen “zware driftsneeuw” geeft maar “lichte sneeuw”;
-Pas op de 16e worden er weer windmetingen doorgegeven.
Zeer waarschijnlijk hebben de waarnemers (vanaf het moment van handmatige metingen tot uurvak 18 op 14 feb) gedacht dat de metingen in m/s waren en ze vervolgens naar knopen omgerekend. In werkelijkheid zagen ze al knopen (om wat voor reden dan ook) en was de omrekening dus “dubbelop”. Op die manier krijg je ruwweg een verdubbeling van de windsnelheid. Halveren we de windsnelheden van Leeuwarden in onderstaande tabel, dan valt Leeuwarden niet meer uit de toon. Een windstoot van niet 78 maar ca.39 knopen (ca 20 m/s) valt ook precies in het beeld van andere stations.
Ik probeer nog te achterhalen wat voor handmatige windmeter ze in 1979 ter beschikking hadden.
Rob
PS: je ziet dat in de gelinkte tabel er wel windsnelheden worden gegeven voor 270 na 18.00 uur. Dit zijn waarden die later zijn toegevoegd tijdens een validatieslag op het KNMI.
psps: voordat ik weeramateurs over me heen krijg die niet kunnen lezen. De wind heeft die dag uurgemiddelden bereikt van 7 Beaufort. Daarbij passen 10-minuutgemiddelden van 8 Beaufort. De windstoten liepen op tot ca. 100 km/uur.
Quote selectie