Analyse van het laagje gisteren; was het een polar low?

Het was een bewogen avond gisteren, na een aantal dagen kaarten krijgen en afwachten wat er zou gebeuren ontstond er gisteren in snel tempo een fascinerend lagedrukgebiedje. Vooral de snelle ontwikkeling en sterke organisatie van het laagje vond ik indrukwekkend, daarnaast kregen we aan de zuidkant van Utrecht ook de volle laag van een convectief sneeuwgebied waaruit op amper een half uur tijd zo'n 3-4cm sneeuw viel. Omdat ik het gisteravond nog druk had en discussie een beetje 'ondergesneeuwd' raakte, doe ik het nu even in alle rust

Spoiler: volgens mij was het een polar low in wording, alle componenten waren aanwezig maar het laagje had niet genoeg tijd om uit te groeien tot een volwaardige polar low. Mijn uitgebreide argumentatie hieronder;

Wat weten we over het laagje?

- Ontstaan: uit een mesovortex in een oude occlusie, van barocliene forcering was nauwelijks meer sprake maar dit front zorgt wel voor een reeds aanwezige convergentie en horizontale vorticiteit in de onderste luchtlagen. Dit mesoschaal laagje was zelfs al te zien op de MODIS beelden die middag (ik had m gemist, eerlijk gezegd).
- Ontwikkeling: de radarbeelden toonden hoe het laagje snel in intensiteit toenam, met enkele neerslagbanden die in de kern krulden. Op basis van de doppler beelden was er onderin de atmosfeer een symmetrische circulatie met een sterkte van ongeveer 10m/s of 20kt.
- Warme kern: de diepte en intensiteit van de neerslag suggereert een belangrijke convectieve component, daarnaast nam de organisatie snel af wanneer het verder landinwaarts trok terwijl de buien voor de kust dat niet deden. Ook werden op enkele plekken ontladingen waargenomen, die wijzen op een contributie door diepe convectie. Het laagje werd dus vooral gevoed door het vrijkomen van latente warmte en begon daarmee een warme kern te maken. Hiervan waren echter geen indicaties te zien op de satellietbeelden, wat suggereert dat de warme kern nog erg ondiep was en er nog geen secundaire circulatie op gang was. Dat is niet gek, gezien de korte levensduur van het systeem. In Ijmuiden steeg de temperatuur ook weer naar +3C in de kern van het laag, dit kwam waarschijnlijk ook deels door wind vanaf zee maar het was er eerder rond 0C en later weer +1C bij eveneens een NW wind. Ook in de metingen op Schiphol (zie screenshots) zie je eerst de temperatuur afnemen in de voorste neerslagband, vervolgens de temperatuur oplopen naar +1.5C terwijl de luchtdruk zakt en tenslotte de wind fors toenemen uit NW terwijl de temperatuur weer zakt.
- Energie: zoals gezegd was het laagje vooral convectief van aard, dit werd gedreven door de combinatie van koude bovenlucht en warm zeewater (SST 8-9C). Waarschijnlijk was het op dat moment tussen -33 en -35C op 500hPa, want de koudste lucht passeerde pas rond middernacht onze regio. Deze is te zien in de 00z sounding van De Bilt, met -36C op 500hPa.
- Luchtdruk: er zijn de laatste tijd wat problemen met de data van observaties in NL, dus het is moeilijk om hiervan een goed beeld te krijgen. Een opvallende meting is gedaan door 1 van de schepen voor de kust, daarop zakte de luchtdruk van 995hPa naar 991hPa en steeg weer naar 995hPa terwijl die door het laagje passeerde. Een andere niet officiele meting bij de kust gaf 990hPa aan in een omgeving van de kust, dat zou erop wijzen dat de luchtdruk op die korte tijd al 5hPa gezakt was in de kern, zonder barocliene forcering moet daar dus een flinke hoeveelheid latente warmte zijn vrijgekomen.
- Wind: misschien wel het meest opvallende was het uitgesproken windveld wanneer het laagje aan land kwam, in Ijmuiden stond even 7Bft met windstoten tot 68km/u maar ook in Schiphol werd 6Bft gemeten. Verder was er een duidelijk gesloten windveld, met verschillende metingen van 4-5Bft landinwaarts omheen het laag. De criculatie leek dus aan de grond bijna even sterk als op enige hoogte, waarschijnlijk was er veel mening door convectie waardoor er veel momentum werd uitgewisseld. Verder is het een typische eigenschap van een laag met warme kern dat het wind maximum dicht bij het oppervlak zit.

Wat kunnen we hieruit concluderen?

Mijn oordeel is dat we gisteren een polar low in wording hebben gezien. Alles wijst erop dat dit een symmetrisch, convectief gedreven laagje was met de vorming van een ondiepe warme kern. Daarbij werd echter het meestal gehanteerde criterium van 20m/s (~9Bft) niet gehaald waardoor het waarschijnlijk geen volwaardig polar low mag heten. Ook lijkt de ontwikkeling beperkt te zijn gebleven tot de onderste 3-4km van de troposfeer waardoor het laag niet/weinig te zien was op IR satellietbeelden. De condities waren er dus naar dat dit systeem zou uitgroeien tot een polar low, maar het heeft simpelweg de tijd niet gehad om dat te doen, het kan ook zijn dat de verdere ontwikkeling werd geremd door nog niet voldoende koude bovenluchten. Het gekke is eigenlijk dat er voor polar lows geen classificatie bestaat als voor tropische cyclonen, daar noem je een beginnend laag met de eigenschappen van een tropische cycloon een tropische depressie en wanneer die sterk genoeg is (34kt/8Bft) een tropische storm of orkaan (64kt/12Bft). Wat we gisteren zagen is volgens mij dus het equivalent van een tropische depressie, maar dan in de klasse van polar lows: zoiets als een 'beginnende polar low' of een 'arctische depressie'.

Graag ook jullie mening en suggesties, ik ben benieuwd wat voor verdere observaties en ideeën er nog zijn. Het was in elk geval een genot om te volgen, inclusief de matige/zware sneeuwval