Beste weerwoorders,
Naar jaarlijkse gewoonte volgt nu mijn winterverwachting. Ik zet het maar in deze draad.
De afgelopen twintig jaren werd veel nuttig onderzoek verricht naar middellange en lange termijnpatronen in het weer. Enig begrip van statistiek is dan wel een vereiste. Het ene verband is het andere niet. En zelfs een duidelijk verband impliceert geen 100% accurate voorspelling.
Weer is een dynamisch en chaotisch gegeven binnen een spel van natuurkundige of chemische wetmatigheden en ruimtelijke beperkingen. In elk chaotisch proces ontstaan tijdelijk voorspelbare trajecten, ingegeven door deze wetmatigheden die door knappe koppen en vooral computers in een kort tijdsbestek met grote accuraatheid kunnen voorgerekend worden. Helaas, naarmate de berekening zich verder uitstrekt begint de ruis (de foutenmarge) de betrouwbaarheid van de berekening in het gedrang te brengen.
Wat zijn met de huidige stand van de wetenschap relatief betrouwbare voortekenen?
MJO: bepaalde (uitgesproken) fases van de MJO zijn statistisch gekoppeld met latere fases van de NAO. Kans op nao + is groter 10 tot 25 dagen na fase 3, waarbij het signaal evolueert van lagere geo's boven Groenland rond dag 10 naar klassieke Ijslandmoederdepressie met randstoringen op dag 20. Kans op blokkades 10 tot 25 dagen na fase 7 is drie maal hoger dan de klimatologische normaal. Het signaal evolueert van een scandiblokkade rond dag 10 naar een meer algemene negatieve AO (hogedruk poolkap) rond dag 20.
Huidige staat MJO: fase 2 met weinig amplitude. Het is op dit ogenblik moeilijk te zeggen waar dit op uitloopt. GFS ensemble voorziet een overgang naar fase 3 over een dikke week. Dat betekent dat een NAO+ regime tussen 22 december en 5 januari het waarschijnlijke gevolg zal zijn. Al bij al is de voorspelde amplitude vrij gering. In die zin zou ik het belang ervan op dit moment ook niet willen overschatten.
QBO oost op 30 hpa + min zonnecyclus (warme stratosfeer, verzwakte zonale flow) à meer major warmings en blokkades. Op dit moment is de QBO nog west, maar hogerop boven 20 hpa is de QBO al oost. Deze oostfase zal verder neerwaarts dalen, maar de exacte timing ervan is moeilijk in te schatten. De kansen op blokkades zullen in de loop van de winter wel toenemen.
Temperatuur in de stratosfeer boven Spitsbergen: begin december is dit een goede indicatie voor winterweer tijdens de drie erop volgende weken. Koude stratosfeer begin december is een goede voorspeller van een strakke zonale troposferische flow, waarbij ruggen richting Scandinavië weinig kans van langdurig slagen hebben.
Huidige staat: stratosfeer is boven Spitsbergen koud. De stratosferische vortex ligt niet centraal boven de noordpool en is verplaatst richting Scandinavië en noordwesten van Rusland. Geleidelijk draait die poolwervel weer richting poolkap. Dit fnuikt mijn inziens de kans op forse ruggen richting Scandinavië. Een Groenlandhoog of Oceaanblokkade wil ik niet helemaal uitsluiten, maar in combinatie met de eerder genoemde fase van de MJO heb ik er de komende weken weinig vertrouwen in.
NAO correlatie met zeewatertemps tijdens het zomerhalfjaar: er is een verband gevonden tussen de verdeling van watertemperatuuranomalieën op de Atlantische Oceaan tijdens de zomer en de winternao. Bondig kan men stellen dat een warme oceaan tussen 30 en 40°NB in het westen van Atlantische Oceaan positief gecorreleerd is met de winternao, terwijl de watertemps rond 50°NB op de Atlantische Oceaan negatief gecorreleerd zijn.
Huidige staat: deze teleconnectie suggereert net als de voorbije jaren een positieve nao, al dient gezegd dat het NAO+ signaal zwakker is dan vorig jaar. De tendens is dus eerder richting een matig positieve nao.
Ijstoestand arctische oceaan tussen Groenland en Nova Zembla: in tegenstelling tot de voorbij jaren is het ijs een flink stuk meer naar het zuiden uitgebreid, waardoor we ons dicht bij de klimatologische normaal bevinden. Dit betekent dat arctische koudeuitbraken (als ze tot stand komen) minder gedempt zullen zijn dan andere jaren. Het stuk open zee dat moet worden overbrugd is kleiner. Delen van Scandinavië en NW Rusland hebben een grotere kans op grote kou dan de voorbije jaren. Indien een deel van die koude op transport wordt gezet, kan het ook in onze contreien even flink koud worden.
Ijstoestand omgeving van de Hudson en de Labrador: daar is minder ijs dan andere jaren. Er is nog geen grote koudeopbouw in die regio geweest. De hoogtekou concentreert zich voorlopig op de arctische oceaan en Siberië. Dit verklaart ook waarom de atlantische depressietrein nog niet echt op gang is gekomen. Dit gaat niet lang meer op zich laten wachten.
Tot slot novemberdrukpatronen: Die komen eigenlijk goed overeen met die van koude winters. Het is echter het enige lichtpuntje.
Conclusies: nao+ regime in december, nat en winderig, te zacht. In Januari verwacht ik ook nog een natte en zachte start. Daarna omschakeling naar een meer geblokkeerd patroon, uitmondend in koudere tweede fase van de winter. In deze tweede periode kan het nog wel tijdelijk zeer koud zijn. Ook maart zou nog wel eens even fors koud kunnen uitpakken. Timing en kracht van de eerste koudeprik zullen richtinggevend zijn voor de gehele koudeproductie van de winter. Is die eerste prik in januari meteen overtuigend, kan het tweede deel van de winter in zijn geheel nog behoorlijk koud uitpakken. Blijft het bij een schampschot of een tijdelijk hoog, dan zijn er nog prikjes verderop in de winter mogelijk, maar geen grootse dingen meer.
mvg,
Dieter