Vroeger, ook nog ver voor mijn tijd - stam uit de '70s -, zei Dhr Postma, oud-directeur van het KNMI, dat in zachte winters koude oplossingen zachter uitvallen en in koude winters de zachte oplossingen kouder. De 'Postma-doctrine'.
Ja duh, als zachte oplossingen kouder uitvallen wordt het automatisch een koude winter en andersom. Dus worden oorzaak en gevolg niet omgedraaid? Nou, niet helemaal.
Bij een doorstaande zuidwester was het toen ook gewoon zacht, ook te warm volgens de huidige norm. Bij aanhoudende oceaanterreur werd de vorst toen ook weggeblazen uit Z-Scandinavië tot in de USSR. Volgde daarop een fragiele winterse setting dan bracht dat weinig vorst. Toen waren de weermodellen ook lang zo goed en gedetailleerd niet (spreek ik over de jaren '80 en '90) als nu. Weermannen moesten uit de globale drukverdeling en bijvoorbeeld alleen 850hPa temperatuur de hoeveelheid vorst en sneeuwkansen inschatten.
Maar er zijn ook weerpatronen die altijd kou brengen. De klassieker is een krachtig hoog boven Scandinavië en depressies boven de Middellandse zee. Met een stevige noordoostelijke tot oostelijke stroming wordt lucht uit NW-Rusland aangevoerd. Als daarna een hogedrukgebied bij IJsland het overneemt en sneeuwdepressies vanaf de Noordzee afzakken is het winterfeest compleet. De winter is al een eindje op weg koud in de boeken te gaan. Als dan na een weekje dooi door zuiden- of westenwind er een nieuwe fragiele situatie ontstaat kan de winter onverwachts hard terugslaan. Het werd dan (veel) kouder dan de meteorologen op basis van de weerkaarten verwachtten en de Hellmannteller liep verder op.
Ik vind het opvallend dat de echte klassiekers van hoog over laag weinig meer voorkomen in de hoofdwinter. De laatste keer was februari/maart 2018. Het gebrek aan trekpaarden door het zuiden zou inderdaad weleens door de het verschuiven van de Hadleycellen kunnen komen. Maar waarom hogen weinig interesse in Scandinavië hebben weet ik zo niet. De achterliggende oorzaak van de 'Postma-doctrine' heeft met de watertemperatuur rond en in Zuid-Zweden en Denemarken te maken, wel of geen sneeuwdek, wel of geen bevroren meren en akkers en koude plaklagen. Daarboven komen nog een aantal meteorologische processen die de wind al uit de goeie hoek doen waaien als het daar al winter is. Tegenwoordig valt door AGW en eventuele schaarste aan klassiekers de Postma-regel altijd warm uit.