Gisteren moeizaam gepost en later door technische problemen verdwenen. Daarom nu opnieuw.
De winter van 79 is wel een zeer koude kwakkelwinter genoemd. Dat gold speciaal voor de periode 7 januari tot 14 februari. Daarin vaak neerslag in de vorm van ijzel en sneeuw. Soms lichte dooi en dan ineens weer strenge tot zeer strenge vorst in nacht en ochtend. Ziehier wat ik opviste uit mijn dagboek 79.
26 januari:
In de ochtend ligt er zo’n 10 cm verse sneeuw. Dat is in het hele land het geval, waardoor er in het oosten weer 25 tot 30 cm sneeuw ligt. In de middag klaart het op; er drijft nog een enkele sneeuwbui over waarna het rustiger wordt in de avond. Het KNMI kondigt een nieuwe storing aan, maar voorlopig zitten we in een gebied met weinig wind. In de avond is overal de temperatuur weer onder nul, met als gevolg natuurlijk weer gladheid door opvriezing.
De zout-soap : Vanaf het invallen van de winter is in Nederland 400.000 ton zout gestrooid. Door de werkdruk zijn bij Rijkswaterstaat en AKZO een aantal werknemers overwerkt geraakt. De hoeveelheid zout die over de wegen is uitgestort is nu al groter dan in de hele winter van 79. De voorraad van Rijkswaterstaat omvat nog 15.000 ton; AKZO heeft niets meer in voorraad. Door 25.000 ton uit Spanje en Engeland te importeren is de gladheidsbestrijding voor de komende tien dagen veilig gesteld.
Nog een paar losse berichten : ?Kerosine, gasolie en stookolie mogen nu ook bij gladheid worden vervoerd; daarop bestond al jaren een verbod. Melkbezorgers zoeken uit, welke prijsverhoging zij bij gladheid mogen doorvoeren. In Zeeland zijn honderdduizenden kolganzen, rietganzen, meerkoeten en wilde eenden neergestreken; gevreesd wordt voor de schade die ze aan de wintertarwe zullen veroorzaken. De Brienenoordbrug is weer open; de grote hoeveelheid neergevallen ijs is eindelijk opgeruimd. Duizenden vissen stierven in Dan Haag bijna de verstikkingsdood, toen zij massaal op een wak afkwamen, op zoek naar zuurstofrijker water.
27 januari:
In deze winter meen ik een 14-daagse periode te ontwaren in de afwisseling van kouder en zachter weer. Vanaf 30 december klopt dit tot nu toe aardig en dat zou kunnen betekenen dat de vorst weer aan zet is. Ons land bevindt zich in een zadelgebied : hoge druk ten zuidwesten en noordoosten van ons land en lage druk ten noordwesten en zuidoosten. Dat betekent, dat er weinig wind is en dat de ontwikkelingen moeilijk te voorspellen zijn. Schaarse opklaringen zorgen plaatselijk voor een scherpe temperatuurdaling in de ochtend. Zo daalt in De Bilt de temperatuur tussen zeven uur en half negen van ongeveer –3 naar –7,3.
Om een uur of elf in de ochtend is het in het westen van het land +1; daarna gaat het alweer richting vriespunt; aan het begin van de middag zie ik mistbanken in het Westland. In de avond komen de opklaringen vooral in het westen en noorden van het land voor. Ik sta versteld van de rapporten van 2 uur in de nacht : Den Helder –14; Eelde –13 ; Leeuwarden –14; het westen doet ook al aardig mee met Rotterdam –8 en Schiphol –12.
Op de weerkaart is een depressie verschenen bij Schotland. Deze kan morgen later weer wat sneeuw brengen. Achter deze depressie stroomt opnieuw arctische lucht met sneeuwbuien naar het zuiden. Wij bevinden ons nog steeds in een niemandsland, waar de wind is weggevallen. Andere lagedrukgebieden liggen boven midden Europa en boven Finland. In vrijwel heel Europa is het koud; tot –30 komt voor in Lapland; in Italië, de Balkan en zuid Rusland is het relatief zacht. De vorstgrens loopt in een boog van Schotland over midden Engeland via Parijs en Zwitserland naar midden Rusland.
Koudegetal na 27 januari : 153,6
28 januari (zondag) :
Het grootste deel van de dag is er weinig wind. Op een aantal plaatsen heeft het in de ochtend zeer streng gevroren. Leeuwarden meldde een minimum van –17,4 en De Kooy (Den Helder) –15,8. Overdag blijft het 3 tot 7 graden vriezen; ook nu is De Kooy bij de koplopers met een maximum van –6,3. Door de rust in de atmosfeer blijft er op sommige plaatsen ook mist hangen; zo kwam een vriend van mij thuis met een verhaal over een mooie schaatstocht op de Reeuwijkse Plassen : de hele tocht had hij in de mist gereden.
Zo lijkt het, of we weer midden in het winterweer zitten, maar dat is van korte duur. Een depressie bij Schotland heeft zijn aanval op het winterweer even uitgesteld, maar lijkt na vandaag weer versneld op te stomen naar het vasteland. In de loop van de avond stijgt de temperatuur al weer bij een aantrekkende zuidenwind.
29 januari:
In de ochtend ligt er weer een paar cm verse sneeuw. Daarna begint het overal in het land weer te dooien; de kou was van korte duur. Mijn hoop op terugkeer van de kou op basis van een 14-daagse periode in hetwinterweer vervliegt, nu de vorst weer verdreven is. Voor het openbare leven is het wel een uitkomst, die dooi. Het verkeer verloopt vandaag vrijwel normaal.
Gisteren was dat wel anders, blijkt nu uit de krant. Een serie kettingbotsingen tussen Den Haag en Utrecht leverde zestien gewonden op, waarvan drie ernstig. Minstens 90 auto’s waren bij de botsingen betrokken. Mist, gladheid en daarbij te hard rijden waren de oorzaak van deze ellende. Veel mensen waren er bij mooi weer op uit getrokken en werden overvallen door de mist. Tussen 11 uur en 15 uur liep het zicht op Schiphol steeds verder terug, tot minder dan 100 meter. Vanaf 15 uur moesten alle vluchten uitwijken naar Rotterdam of Frankfurt.
Krachtige taal kwam uit de mond van staatssecretaris Brokx van Volkshuisvesting; hij vindt, dat de winter nu lang genoeg heeft geduurd en dat het nu maar snel moet gaan dooien, vooral voor de bouw, waar nu al 640 niet-productieve uren per man zijn bereikt. (Dit aantal urren is normaal voor een heel jaar). Het lijkt er op, dat hij vandaag op zijn wenken bediend wordt.
Het KNMI begint al te spreken over een zeer koude januari; in de afgelopen eeuw waren er maar drie kouder. Bovendien mag nu worden aangenomen, dat de kans op een te koude februari meer dan 50% is.
30 januari:
De lichte dooi zet door. Een sombere dag met +1 tot +3 en een matige zzo wind. Uitzicht op terugkeer van vriezend weer is er niet. Een klein hogedrukgebied boven noord Rusland ligt te ver weg om invloed op het weer bij ons te hebben. Wij worden eerder speelbal van depressies, nu zich op de oceaan een duidelijker westcirculatie begint te ontwikkelen.
De sneeuwval heeft vanmorgen wel tot files geleid, maar ernstige aanrijdingen deden zich niet voor. In de loop van de dag zie ik na wegsmelten van de sneeuw de oude ijzellagen weer tevoorschijn komen. Het stukje wintergeschiedenis wordt langzaamaan weer uitgewist.
Voorzitter Nijhoff van de vereniging van brandassuradeuren heeft becijferd, dat de schade door gesprongen waterleidingen, bevroren CV-installaties en overgelopen dakgoten 35 miljoen (=16 mlj. euro) bedraagt. En dan gaat het alleen om de periode rond de jaarwisseling. Zo’n omvang van vorstschade is in jaren niet meer voorgekomen en is voor een deel te wijten aan het feit dat mensen strenge vorst ontwend zijn. Bovendien lagen veel bedrijven stil rond nieuwjaar en waren veel mensen met de feestdagen van huis.
Niemand ontkomt aan de gevolgen van de afgelopen zeer koude maand. Over de periode 30-12 t/m 28-1 was de gemiddelde temperatuur –4,0. In die periode viel er op veel dagen sneeuw of ijzel. De winterstop in de KNVB competities duurt nu noodgedwongen al een paar weken langer dan gepland. Ook als nu de dooi intreedt, zal het nog een paar weken duren voor de velden weer bespeelbaar zijn. Voor de bedrijfstak betaald voetbal is dit een strop.
Ook een strop lijden rijschoolhouders, nu veel lessen door de toestand van de wegen uitvallen. Nieuwe aanmeldingen van cursisten blijven 25 % achter bij normaal.
De voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Wegenbouwers waarschuwt voor de slechte toestand waarin onze wegen als gevolg van het winterweer verkeren. Veel geld zal nodig zijn om alle schade te herstellen. Rijkswaterstaat hoopt de schade voor de zomer te hebben gerepareerd. De spoorwegen hebben, ondanks alle kritiek en alle ongemakken, baat gehad bij het slechte weer. In de eerste drie weken van januari leverde het de NS 4 miljoen gulden (=1,8 miljoen euro) aan extra inkomsten op. Daartegenover waren er ook extra kosten door overwerk van het personeel. De NS hopen, dat veel van de tienduizenden nieuwe klanten “blijvertjes” zullen zijn.
De zout-soap : Rijkswaterstaat heeft nu voldoende zout om de winter door te komen, mits er selectief gestrooid wordt. Momenteel is nog 40.000 ton zout voorradig, oa door import van 30.000 ton zout uit Spanje. Volgens een woordvoerder van Rijkswaterstaat dragen de sneeuwruimers een belangrijk steentje bij aan het begaanbaar houden van het wegennet.
