De overgang El Niño-La Niña en het verdere zomerverloop...

Toegegeven, de meteorologische zomer is pas net gestart. Toch vind ik het interessant om te zien dat bepaalde signalen die Reinout tijdens de Zomermeeting in zijn zomerverwachting aanstipt, nu al te zien zijn.

Daarbij vind ik met name de overgang van El Niño naar La Niña interessant. Reanalyse wijst namelijk uit dat zomers waarin zo'n overgang van El Niño naar La Niña plaatsvond, gekenmerkt werden door een trog met negatieve anomalieën van de geopotentiële hoogte over vrijwel de gehele westelijke helft van Europa. Tegelijk werden deze zomers ook gekenmerkt door juist positieve anomalieën boven het oosten maar vooral zuidoosten van Europa en op de Atlantische Oceaan ten westen van Ierland. Zo'n setting zou bij ons een zomer opleveren die vrij koel verloopt, met overheersende westelijke tot noordwestelijke winden, met daarbij ook meest licht wisselvallig/onbestendig weer. Aan de andere kant zou je bij deze setting in het oosten van Europa juist bovennormale temperaturen boven verwachten, en in het zuidoosten van Europa zelfs echt hitte, doordat de bovenluchtstroming daar dan rechtstreeks uit de Sahara komt. Ertussenin op het grensgebied tussen beide regimes veelvuldig zware buiigheid.

Wel, wat zien we nu op de weerkaarten verschijnen voor volgende week? In grote lijnen de setting waar ik het hierboven over heb. Volgende week is het in de hele westelijke helft van Europa ruim koeler dan gebruikelijk, en is het oosten van Europa warmer en het zuidoosten van Europa zelfs véél warmer dan gebruikelijk. Kijken we naar de achtergrondsetting op het noordelijk halfrond, dan komt die wat 500 mb geopot betreft vrijwel perfect overeen met die van de andere zomers met een overgang van El Niño naar La Niña. Enkel de hoge diktewaarden boven Canada wijken qua positie en intensiteit duidelijk af ten opzichte van de andere 'overgangszomers', maar buiten dat zijn de anomalieën bijna met een kopie over elkaar heen te leggen.

Waarom ik dit benadruk, terwijl de zomer pas net begonnen is? Tijdens de Zomermeeting heeft Reinout alle drivers en factoren afgewogen en zo is hij tot zijn zomerverachting voor 2024 gekomen. Maar hij gaf de onzekerheden aan, en liet dit signaal van die overgangszomers heel nadrukkelijk zien in de presentatie. En opvallend is het zeker, dat voor volgende week de anomalieën grotendeels met elkaar overeenkomen.

Het zou mij daarom niet verbazen als het signaal van de 'overgangszomers' uiteindelijk de doorslaggevende driver blijkt te zijn. In dat geval zou de zomer (of in ieder geval een aanzienlijk deel ervan) wel eens een andere wending kunnen gaan krijgen dan wat Reinout in zijn uiteindelijke kansverwachtingen liet zien. Namelijk veel koeler dan eerst gedacht en misschien zelfs wel ook koeler dan de klimatologische norm.

Twee dingen zijn daarbij aanvullend nog van belang, waarom dat zou kunnen. A) De sterk negatieve NAO-index van dit moment, waardoor hogedruk voorlopig van geen ophouden weet op de Atlantische Oceaan. En zoals men weet, is dat geen gunstige setting om de hoge temperaturen naar onze contreien te krijgen. Daarbij komt ook nog dat luchtdrukpatronen in de zomer vaak langer aanhouden dan in andere seizoenen. Ten tweede B) De bakhitte die zich momenteel boven Zuidoost-Europa lijkt te nestelen. Een heatdome boven Zuidoost-Europa is vaak een slecht teken voor ons, want het zorgt er niet zelden voor dat de straalstroom alleen maar weer meer activeert, waardoor lagedrukgebieden weer meer in de hand worden gewerkt verder naar het noordwesten toe. Dit hebben we vaker gezien, zie de zomer van vorig jaar.

Zoals al vermeld zijn er meer drivers die het zomerweer sturen, en het is niet ondenkbaar dat een en ander op een gegeven moment alsnog kan omslaan. Maar het is niet zomaar gezegd dat dat direct gaat gebeuren, en als dat gebeurt dat dit gelijk resultaat gaat opleveren bij ons. Daarbij lijkt de analogie met voorgaande El Niño->La Niña zomers voorlopig de meest invloedrijke driver.