Re: Dank je Rutger. Ik heb 'de uitleg'wel een paar keer goed doorgenom

Bericht van: Rutger (Meppel) , 29-04-2026 11:03 

Ja mee eens. Het uitdrukken van een hoeveelheid vocht in de atmosfeer als een temperatuur is niet altijd even intuïtief, maar dat is exact wat het dauwpunt is. Als weerliefhebber wen je wel aan het gebruik ervan denk ik, maar de onderliggende sterk niet-lineaire relatie met druk (of gewicht, merk je niet altijd op. 

Een ander perspectief wat misschien helpt is een veel gebruikt natuurkunde experimentje over de maximale hoogte van water in een rietje. Steve Mould had daar een paar maanden geleden nog wel een leuke video over. 

https://m.youtube.com/watch?v=5glksNTKkZI

Aan de grond, op zeeniveau, heb je normaal gesproken zo'n 1013 hPa aan luchtdruk. Als water in een slang/rietje omhoog gaat trekt de zwaartekracht er steeds sterker aan, waardoor de druk afneemt met hoogte. Op een gegeven moment ontstaat er cavitatie (water gaat over van vloeibaar naar gas). Het kookt letterlijk, niet omdat de temperatuur toeneemt maar enkel omdat de druk afneemt. De dampspanning/druk (zoals getoond in mijn eerdere grafiek) geeft exact dit punt aan. Zodra de druk (in de slang) afneemt tot dat niveau ontstaat er cavitatie. Dat proces is hetzelfde als de afname van het kookpunt met hoogte (in de bergen). Als ik mijn grafiek door had laten lopen tot 100°C zou de lijn rond de luchtdruk op zeeniveau uitkomen (1013 hPa), het kookpunt dat we gewend zijn.

Wat soms onterecht wordt gemeld/aangenomen is dat je bovenaan het rietje dan een vacuum hebt (0 hPa). Steve Mould zegt het goed in z'n video dat je met de dampspanning/druk eindigt die hoort bij de temperatuur van het water.

En er zit logischerwijs dan enkel waterdamp in het rietje, geen lucht (stikstof, zuurstof etc). Dat laatste laat gelijk zien dat de lucht geen vocht "vasthoudt" zoals velen onterecht claimen. 

https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/extreme-regenval-in-midden-europa-twee-keer-zo-waarschijnlijk-door-klimaatverandering

De atmosfeer is geen spons, want ook zonder die lucht (spons) krijg je vrijwel exact dezelfde hoeveelheid waterdamp (dampspanning). Exact wat wetenschappers als John Dalton twee eeuwen geleden al aantoonden. Waterdamp gedraagt zich (bij benadering) als een ideaal gas.

https://en.wikipedia.org/wiki/Dalton's_law

Veritasium (Youtube) heeft in het verleden een leuke video gemaakt over waarom dit fenomeen (cavitatie) zo gevaarlijk is voor bomen (en planten), en hoe het kan dat bomen veel hoger (10x) kunnen worden dan de ~10m die een rietje/slang het water omhoog kan brengen. 

 

Bericht laatst bijgewerkt: 29-04-2026 11:07

Voor het archief..dauwpunt temperaturen die in de winter   ( 961)
Tinus Lichtenvoorde ( 20m) -- 29-04-2026 07:28
Re: Voor het archief..dauwpunt temperaturen die in de winter   ( 316)
Robert(Vlaardingen) -- 29-04-2026 07:35
Morgen nog extremer   ( 732)
Stefan (Wezep) ( 2m) -- 29-04-2026 07:43
Re: Morgen nog extremer   ( 400)
Rutger (Meppel) -- 29-04-2026 07:59
Re: Morgen nog extremer   ( 245)
Marco (Bloemendaal aan zee) -- 29-04-2026 08:18
Re: Morgen nog extremer   ( 319)
Rutger (Meppel) -- 29-04-2026 08:46
Re: Morgen nog extremer   ( 11)
Marco (Bloemendaal aan zee) -- 29-04-2026 12:26
bijzonder en er is niet voor niks verhoogd brandrisico   ( 182)
Eric, Rotterdam -- 29-04-2026 09:29
Hoeveel verdamping is er dan die dag?   ( 182)
Dimitri (Oostende) -- 29-04-2026 09:15
Er zijn anderen die hier err van weten maar de combinatie   ( 110)
Tinus Lichtenvoorde ( 20m) -- 29-04-2026 09:41
Re: Hoeveel verdamping is er dan die dag?   ( 69)
John (Vriezenveen) -- 29-04-2026 10:49