Al een tijdje wordt er gebruik gemaakt van een tweetal vuistregeltjes om de maximumtemperatuur te berekenen bij (nagenoeg) maximale instraling. Deze regeltjes gaan uit van een droogadiabatisch temperatuurverval tussen de grond en 925 of 850 hPa, waarbij nog een correctie wordt aangebracht voor de vaak aanwezige overadiabatische laag net boven de grond. De regeltjes zijn door Alwin vernoemd in deze posting, maar nog even ter herhaling:
De T850-regel is: Tmax = T850 + (Z850/100) + 1,5
De T925-regel is: Tmax = T925 + (Z925/100) + 3,5
Maar hoe goed zijn deze regeltjes nou op jaarbasis gezien? Om dat te bekijken heb ik de regeltjes eens in Excel geverifiëerd. Daarvoor heb ik gebruik gemaakt van een dataset van ruim 2.800 middagsonderingen van De Bilt tussen 1993 en 2000. Voor de Tmax is gebruik gemaakt van geverifieerde klimaatgegevens. Om het eerlijk te houden heb ik twee grafieken gemaakt: één met alle dagen en één met enkel de dagen die een zonpercentage hadden van 80% of hoger. Dat zijn er overigens maar 300, of circa 10% van het totaal. Het illustreert mooi hoe relatief weinig dagen er met maximale instraling zijn.
De grafieken vertonen een duidelijke jaarlijkse gang en tonen dat beide regels duidelijk het beste presteren in de zomermaanden. Verwonderlijk is dat niet, want een goed gemengde grenslaag tot 1 kilometer of hoger komt vaker voor in de zomer. Dat is weer het gevolg van de hogere temperaturen, waardoor sterkere convectieve menging optreedt. Wat verder opvalt in de grafiek met uitsluitend zeer zonnige dagen, is dat de T925-regel het dan betr doet dan de T850-regel. Dat is iets wat Alwin al vermoedde op basis van ervaring. De regel presteert zelfs danig beter dat niet alleen de kleinste afwijking in de zomer wat lager ligt, maar de regel is ook langer bruikbaar. Daar waar de T850-regel ruwweg bruikbaar is tussen dag 120 en 220, is dat bij de T925-regel tussen dag 100 en 240. Dat scheelt dus 40 dagen of bijna anderhalve maand!
In de grafiek met alle dagen valt verder nog op dat de T850-regel en T925-regel in de zomer behoorlijk dicht bij elkaar liggen maar dat de voorsprong van de T925-regel in de winter toeneemt. Dit heeft waarschijnlijk als oorzaak dat de grenslaag in de winter minder diep is, zodat het gebruik van 925 hPa als uitgangsniveau beter is dan 850 hPa. Al met al valt er dus veel voor te zeggen om bij een snelle inschatting van de Tmax in het zomerhalfjaar bij behoorlijke tot maximale instraling gebruik te maken van de T925-regel. Je zit er dan doorgaans niet veel meer dan 1 à 2 graden naast.
Links: afwijking regeltjes bij alle dagen, rechts: afwijking regeltjes op dagen met zonpercentage >80%. X-as = Juliaanse dag, Y-as = afwijking (verwachting-waargenomen)
Bron data: KNMI (data sonderingen is met dank aan Alwin)
Gr. Ben
De T850-regel is: Tmax = T850 + (Z850/100) + 1,5
De T925-regel is: Tmax = T925 + (Z925/100) + 3,5
Maar hoe goed zijn deze regeltjes nou op jaarbasis gezien? Om dat te bekijken heb ik de regeltjes eens in Excel geverifiëerd. Daarvoor heb ik gebruik gemaakt van een dataset van ruim 2.800 middagsonderingen van De Bilt tussen 1993 en 2000. Voor de Tmax is gebruik gemaakt van geverifieerde klimaatgegevens. Om het eerlijk te houden heb ik twee grafieken gemaakt: één met alle dagen en één met enkel de dagen die een zonpercentage hadden van 80% of hoger. Dat zijn er overigens maar 300, of circa 10% van het totaal. Het illustreert mooi hoe relatief weinig dagen er met maximale instraling zijn.
De grafieken vertonen een duidelijke jaarlijkse gang en tonen dat beide regels duidelijk het beste presteren in de zomermaanden. Verwonderlijk is dat niet, want een goed gemengde grenslaag tot 1 kilometer of hoger komt vaker voor in de zomer. Dat is weer het gevolg van de hogere temperaturen, waardoor sterkere convectieve menging optreedt. Wat verder opvalt in de grafiek met uitsluitend zeer zonnige dagen, is dat de T925-regel het dan betr doet dan de T850-regel. Dat is iets wat Alwin al vermoedde op basis van ervaring. De regel presteert zelfs danig beter dat niet alleen de kleinste afwijking in de zomer wat lager ligt, maar de regel is ook langer bruikbaar. Daar waar de T850-regel ruwweg bruikbaar is tussen dag 120 en 220, is dat bij de T925-regel tussen dag 100 en 240. Dat scheelt dus 40 dagen of bijna anderhalve maand!
In de grafiek met alle dagen valt verder nog op dat de T850-regel en T925-regel in de zomer behoorlijk dicht bij elkaar liggen maar dat de voorsprong van de T925-regel in de winter toeneemt. Dit heeft waarschijnlijk als oorzaak dat de grenslaag in de winter minder diep is, zodat het gebruik van 925 hPa als uitgangsniveau beter is dan 850 hPa. Al met al valt er dus veel voor te zeggen om bij een snelle inschatting van de Tmax in het zomerhalfjaar bij behoorlijke tot maximale instraling gebruik te maken van de T925-regel. Je zit er dan doorgaans niet veel meer dan 1 à 2 graden naast.
Links: afwijking regeltjes bij alle dagen, rechts: afwijking regeltjes op dagen met zonpercentage >80%. X-as = Juliaanse dag, Y-as = afwijking (verwachting-waargenomen)
Bron data: KNMI (data sonderingen is met dank aan Alwin)
Gr. Ben
Bericht laatst bijgewerkt: 22-07-2006 00:33