Telkens weer blijkt dat ethiek een gevoelig onderwerp van discussie is. Dat komt door het aloude feit dat niet iedereen dezelfde normen en waarden erop nahoudt, wat ook een van de pijlers is van de pluriforme wereldwijde samenleving. Ethiek speelt ook in de meteorologie een rol, in het bijzonder bij het chasen en bij het hunkeren naar zwaar weer in het algemeen. Die hunkering kan voor sommigen aanstootgevend en onbegrijpelijk zijn, wat voor een deel voortvloeit uit een verschil van inzicht in en redenerend vanuit de eigen gehanteerde normen en waarden.
Desondanks zijn er wel enkele ‘stelregels’, die een beroep doen op menselijke waardigheid en respect, die dus in wezen een soort universele ethiek behelzen. Het gaat daarbij niet om de verschillende opvattingen over goed of fout, maar over begrip en respect naar elkaar. Dit klinkt wel erg filosofisch, toegegeven, maar het is wel de essentie waar het over gaat.
Laten we allereerst eens beschouwen wáárom mensen hunkeren naar zwaar weer en dat zware weer soms zelfs opzoeken, het zogenaamde chasen. Dat is eigenlijk tweeledig: allereerst is er het menselijke instinct wat bij sommigen aanwezig is, een instinct dat van nature hunkert naar spanning, sensatie zowel omwille van de spanning maar vaak tegelijk ook gepaard gaat met een bewuste confrontatie met grotere krachten dan zijzelf bezitten. De almachtigheid van de natuur is voor velen die hunkeren naar zwaar weer één van de drijfveren waarom zij dat doen. Je zou het een wezenlijke drang naar het aanschouwen en beleven van de kracht van de natuur, eigenlijk een soort vorm van verafgoding kunnen noemen.
Ten tweede is er het wetenschappelijke aspect, wat doorgaans echter voor een vrij kleine groep een doorslaggevende rol speelt. Het bewust hunkeren naar zwaar weer, maar in het bjizonder het opzoeken ervan, is tegenwoordig cruciaal omdat het een van de laatste frontieren vormt van de meteorologie. Veldstudies naar de vorming van tornado’s zijn in de afgelopen jaren van onschatbare waarde gebleken in het vormen van een beter inzicht. Maar niet alleen voor zuivere wetenschappers gaat dit op, veel van de stormchasers in de Verenigde Staten zijn inmiddels, op doorgaans autodidactische wijze, topexperts geworden op het gebied van zwaar weer. Zij geven aan een vorm van zelfvoldoening te krijgen doordat het participeren in het stormchasen hen zowel nieuwe kennis verschaft als bestaande kennis in de praktijk te zien.
Mijns inziens dienen echter in beide gevallen de grondbeginselen te staan, de ‘stelregels’ van de universele ethiek. Die regels zijn voor een deel praktisch maar voor een deel ook niet. Ze overbruggen hoe dan ook elk verschillend inzicht en naleving van eigen normen en waarden, wat ze universeel maakt.
Ten eerste is er de stelregel van veiligheid. Boven alles dient de veiligheid te staan van iedereen. In een praktische zin betekent dit bij het stormchasen, dat men goed voorbereid moet zijn. Een beschikbare ontsnappingsroute is essentieel, onnodige gokken zijn uit den boze en veilig rijden is sowieso een primaire vereiste.
De tweede stelregel is respect. Overmatig enthousiasmeen een bepaalde hunkering naar een bepaald fenomeen van zwaar weer, hoewel volledig gerechtvaardigd vanuit iemands eigen beleving en doelstelling, kan voor anderen totaal niet opgaan. Zeker daar waar het gaat om de mogelijke (reeds gerealiseerde) negatieve gevolgen van het zware weer, die voor sommigen uiterst pijnlijk kunnen zijn in de vorm van materiële schade of zelfs gewonden of doden. Er is in principe niets mis mee om enthousiast te zijn over een windhoos, wateroverlast of blikseminslag, bega echter het besef dat hetgeen jijzelf naar hunkert voor een ander mogelijkerwijs anders ervaren kan worden. Daarentegen hoeft en mag dit eigenlijk géén belemmering zijn om voor jezelf toch datgene te blijven doen, te blijven hunkeren en het doel na te streven wat je jezelf wellicht gesteld hebt.
Ten derde is er de stelregel van behulpzaamheid. Veel stormchasers dragen bij aan het collecitef verzamelen van informatie, het vergaren en delen van kennis en praktische behulpzaamheid indien een bepaalde situatie daar om vraagt. In de Verenigde Staten staan veel van de gerenomeerde stormchasers op dagen met zwaar weer geregeld in contact met de autoriteiten, verder zijn zij getrained zowel in meteorologische als in medische zin. Veel chasers hebben een EHBO-diploma om te assisteren indien zij stuiten om de keerzijden van hetgeen zij zelf benijden en naar hunkeren. Echter ook hier geldt stelregel 2, wees respectvol naar de mensen die schade hebben geleden of anderzijds negatief zijn beïnvloed door het zware weer. Assisteer waar nodig, deel informatie met autoriteiten om te waarschuwen en hulp te vragen en zodanig de keerzijden te beperken, maar boven alles sta je nog altijd wel volledig in het recht om op een respectvolle manier te genieten én te hunkeren naar zwaar weer.
In de loop der jaren heb ik zelf ondervonden wat een positief verschil het maakt als je tegelijkertijd, door middel van besef, kan genieten van het zware weer en tegelijk bijdraagt aan het ‘delen’ van dat genot door informatieuitwisseling (bij zwaar onweer en dergelijke bel ik vaak de weerkamer) en behulpzaamheid. Na het passeren van een windhoos in de provincie Groningen zijn mijn vader en ik op bezoek geweest bij een boer waar op het erf enkele grote, oude bomen waren gesneuveld. Door op een respectvolle wijze te praten met de getroffenen en je enthousiasme te beteugelen (want, als echte weeramateur, ben je natuurlijk eigenlijk volkomen gefascineerd door de door een windhoos ontkruinde bomen), merk je dat er op een gezonde, menselijke manier met respect invulling gegeven kan worden aan beide kanten van het geheel.
Ben.
Desondanks zijn er wel enkele ‘stelregels’, die een beroep doen op menselijke waardigheid en respect, die dus in wezen een soort universele ethiek behelzen. Het gaat daarbij niet om de verschillende opvattingen over goed of fout, maar over begrip en respect naar elkaar. Dit klinkt wel erg filosofisch, toegegeven, maar het is wel de essentie waar het over gaat.
Laten we allereerst eens beschouwen wáárom mensen hunkeren naar zwaar weer en dat zware weer soms zelfs opzoeken, het zogenaamde chasen. Dat is eigenlijk tweeledig: allereerst is er het menselijke instinct wat bij sommigen aanwezig is, een instinct dat van nature hunkert naar spanning, sensatie zowel omwille van de spanning maar vaak tegelijk ook gepaard gaat met een bewuste confrontatie met grotere krachten dan zijzelf bezitten. De almachtigheid van de natuur is voor velen die hunkeren naar zwaar weer één van de drijfveren waarom zij dat doen. Je zou het een wezenlijke drang naar het aanschouwen en beleven van de kracht van de natuur, eigenlijk een soort vorm van verafgoding kunnen noemen.
Ten tweede is er het wetenschappelijke aspect, wat doorgaans echter voor een vrij kleine groep een doorslaggevende rol speelt. Het bewust hunkeren naar zwaar weer, maar in het bjizonder het opzoeken ervan, is tegenwoordig cruciaal omdat het een van de laatste frontieren vormt van de meteorologie. Veldstudies naar de vorming van tornado’s zijn in de afgelopen jaren van onschatbare waarde gebleken in het vormen van een beter inzicht. Maar niet alleen voor zuivere wetenschappers gaat dit op, veel van de stormchasers in de Verenigde Staten zijn inmiddels, op doorgaans autodidactische wijze, topexperts geworden op het gebied van zwaar weer. Zij geven aan een vorm van zelfvoldoening te krijgen doordat het participeren in het stormchasen hen zowel nieuwe kennis verschaft als bestaande kennis in de praktijk te zien.
Mijns inziens dienen echter in beide gevallen de grondbeginselen te staan, de ‘stelregels’ van de universele ethiek. Die regels zijn voor een deel praktisch maar voor een deel ook niet. Ze overbruggen hoe dan ook elk verschillend inzicht en naleving van eigen normen en waarden, wat ze universeel maakt.
Ten eerste is er de stelregel van veiligheid. Boven alles dient de veiligheid te staan van iedereen. In een praktische zin betekent dit bij het stormchasen, dat men goed voorbereid moet zijn. Een beschikbare ontsnappingsroute is essentieel, onnodige gokken zijn uit den boze en veilig rijden is sowieso een primaire vereiste.
De tweede stelregel is respect. Overmatig enthousiasmeen een bepaalde hunkering naar een bepaald fenomeen van zwaar weer, hoewel volledig gerechtvaardigd vanuit iemands eigen beleving en doelstelling, kan voor anderen totaal niet opgaan. Zeker daar waar het gaat om de mogelijke (reeds gerealiseerde) negatieve gevolgen van het zware weer, die voor sommigen uiterst pijnlijk kunnen zijn in de vorm van materiële schade of zelfs gewonden of doden. Er is in principe niets mis mee om enthousiast te zijn over een windhoos, wateroverlast of blikseminslag, bega echter het besef dat hetgeen jijzelf naar hunkert voor een ander mogelijkerwijs anders ervaren kan worden. Daarentegen hoeft en mag dit eigenlijk géén belemmering zijn om voor jezelf toch datgene te blijven doen, te blijven hunkeren en het doel na te streven wat je jezelf wellicht gesteld hebt.
Ten derde is er de stelregel van behulpzaamheid. Veel stormchasers dragen bij aan het collecitef verzamelen van informatie, het vergaren en delen van kennis en praktische behulpzaamheid indien een bepaalde situatie daar om vraagt. In de Verenigde Staten staan veel van de gerenomeerde stormchasers op dagen met zwaar weer geregeld in contact met de autoriteiten, verder zijn zij getrained zowel in meteorologische als in medische zin. Veel chasers hebben een EHBO-diploma om te assisteren indien zij stuiten om de keerzijden van hetgeen zij zelf benijden en naar hunkeren. Echter ook hier geldt stelregel 2, wees respectvol naar de mensen die schade hebben geleden of anderzijds negatief zijn beïnvloed door het zware weer. Assisteer waar nodig, deel informatie met autoriteiten om te waarschuwen en hulp te vragen en zodanig de keerzijden te beperken, maar boven alles sta je nog altijd wel volledig in het recht om op een respectvolle manier te genieten én te hunkeren naar zwaar weer.
In de loop der jaren heb ik zelf ondervonden wat een positief verschil het maakt als je tegelijkertijd, door middel van besef, kan genieten van het zware weer en tegelijk bijdraagt aan het ‘delen’ van dat genot door informatieuitwisseling (bij zwaar onweer en dergelijke bel ik vaak de weerkamer) en behulpzaamheid. Na het passeren van een windhoos in de provincie Groningen zijn mijn vader en ik op bezoek geweest bij een boer waar op het erf enkele grote, oude bomen waren gesneuveld. Door op een respectvolle wijze te praten met de getroffenen en je enthousiasme te beteugelen (want, als echte weeramateur, ben je natuurlijk eigenlijk volkomen gefascineerd door de door een windhoos ontkruinde bomen), merk je dat er op een gezonde, menselijke manier met respect invulling gegeven kan worden aan beide kanten van het geheel.
Ben.
