Hierbij wil ik even terugkomen op mijn verhaal over de stratosfeer van twee dagen terug. Ik ben even in de archieven gedoken m.b.t. het gedrag van de stratosfeer en het weersverloop bij ons.
Vanaf 1979 heb ik 12 jaren geselecteerd waarbij er in meer of mindere mate sprake was van 'final warming', met een verstoorde poolwervel als gevolg, in de derde decade van februari en de eerste helft van maart. Het lijstje bestaat uit 1979,1981,1983,1984,1989,1990,1993,1998,1999,2002,2003 en 2005.
De gemiddelde temperatuur van deze maartmaanden in De Bilt lag met 6,7 graden bijna een graad boven het langjarige gemiddelde, waren met 72 mm te nat en met 125 uur zon iets te zonnig. Bekijken we de jaren afzonderlijk dan zitten er maar liefst 5 in de toptien warmste 'maarten' van de eeuw. Op zich niet zo verwonderlijk want dat zien we meer bij de warmte records de laatste tijd. 1984 is duidelijk te koud (4,0°C).
Verder komen er een aantal zeer natte maanden in voor. Zowel de nrs 2,3 en 4 van de natste maartmaanden staan in dit rijtje. Maar er zitten ook een paar droge bij, waaronder de op één na droogste (maart 1993; 11mm). Tot slot zitten er veel zonnige maanden bij, waaronder de zonnigste (2003), de 3e zonnigste (1993) en de 6e zonnigste (2002). Maar de somberste maart sinds 1901, nl 1981, zit er ook tussen.
Kortom nogal wat extremen dus.
Hiertegenover heb ik een lijst geselecteerd waarbij er geen sprake was van 'final warming'.
Dit waren de jaren 1982,1985,1986,1992,1994,1995,1997 en 2004.
De gemiddelde waarden van temperatuur (5,9°C), neerslag (69 mm), zon (118 uur) liggen mooi rond de normaal. Er zitten twee koude maanden tussen en drie zachte, waarbij 1997 met 8,0°C de warmste is (6e plaats sinds 1901). Er zitten drie (zeer) natte maartmaanden tussen, waarvan één net een toptien notering weet te halen. Droge maanden ontbreken. Tot slot zit er één zeer zonnig maart tussen (1995 met 182 uur, 4e), maar de rest is niet noemenswaardig.
Deze reeks geeft een veel gematiger beeld met normale maartmaanden.
Momenteel doet zich een klassieke opwarming plaats in de stratosfeer in het poolgebied. Op grond van bovenstaande kunnen we geen verwachting maken voor maart maar de kans op een sterk afwijkend maand is groter dan wanneer er geen final warming is.
Daarnaast beschouwen we de drukverdeling behorend bij een final warming. Het lijstje van twaalf laat een groot gebied met lagedruk zien boven NW-Rusland, en lagedruk rond de Azoren. Boven NW-Europa zien we hogedruk en ook nabij de Labrador zijn de drukafwijkingen boven normaal. Nemen we het criterium voor final warming iets strenger dan houden we zeven jaar over, waarbij ook lagedruk bij IJsland onstaat. Dit komt vooral omdat 1981 en 2005 afvallen en de maartmaanden van 1989 en 1990 zwaarder wegen.
Bij de acht maartmaanden zonder final warming is er duidelijk een zonaal patroon te zien van uitgestrekte lagedruk vanaf Zuid-Groenland over IJsland aan de ene kant en een Azorenhoog aan de andere kant.
Dan kijken we tot slot of het in de NAO-index is terug te vinden. In de jaren met afbrekende poolwervel komt de NAO-index uit op 0,4, precies gelijk aan het gemiddelde over de periode 1979-2006. Stellen we de eis van final warming wat stricter dan komt de NAO-index uit op 0,8, met dank aan 1989, 1990. In maart 1989 was de NAO-index met 1,9 extreem hoog. Bij de jaren zonder final warming ligt de NAO-index met gemiddeld op 1,1 een stuk hoger.
Hieruit kan worden geconcludeerd dat een hoge NAO-index niet automatisch zachter weer levert. Maartmaanden behorend bij een doordenderde poolwervel leveren een wisselvallig weerbeeld met afwisselend zachter en kouder weer met maartse buien, wanneer de wind achter een depressie naar noordwest draait.
De maartmaanden met final warming geef een geblokkeerd patroon maar zonder noemenswaardige kou en zonder lage NAO-index. Daarbij kunnen depressies klem komen te zitten tussen de Azoren en onze omgeving met veel neerslag tot gevolg, maar kunnen hogedrukgebieden ook droog weer geven met veel zon.
Ik ben benieuwd wat deze maand brengt.
Victor
Quote selectie