ECMWF schotelt ons voor 1 februari een nogal unieke situatie voor: een T850 van -10°C en een temperatuur aan de grond boven 0. De afgelopen 17 jaar is dat minder dan 10x voorgekomen, meest recent op 15 december 1999. Daar horen de volgende grondkaart en sounding bij:
We zien een nagenoeg droogadiabtisch temperatuurverval tussen de grond en 700 hPa, ondanks dat het nog maar 6 dagen voor de dag met minste instraling is. Bovendien staat er in de onderste anderhalve kilometer een stevige wind, gemiddeld zo'n 30 knopen uit noord-noordoost. Ook zit er een dunne verzadigde laag rond 1400 meter, hier zat ongetwijfeld wat middelbare bewolking. Aan de grond was de temperatuur +2,4°C en op 850 hPa -9,8°C. Die dag werd uiteindelijk een maximum van +2,7°C behaald bij gemiddeld 6 octa's bewolking en 2,5 uur zon (32% rel. zonneschijnduur).
Op 22 februari 1996 een nog extremer voorbeeld, hieronder weergegeven:
De grenslaag reikt vrijwel exact tot 850 hPa en is volledig droogadiabatisch opgebouwd. De onderste 50 meter is zelfs lichtjes overadiabatisch. Aangezien de zon al vrij hoog staat op 22 februari is dat niet geheel verwonderlijk. Ditmaal vrij weinig wind en zelfs geen echte aanwijzingen voor bewolking. Later op de dag moeten nog wel wat cumuli zijn ontstaan en de dag is vast begonnen met laaghangende bewolking, want de etmaalgemiddelde bedekkingsgraad was 6 octa's. Desondanks scheen de zon 6,1 uur, bijna 60% van het maximaal haalbare.
Al met al lijkt de voornaamste oorzaken van zo'n sterk temperatuurverval te zijn met T850 van -10°C of lager, sterke instraling (dus laat in het winterseizoen) of sterke verticale menging door mechanische turbulentie veroorzaakt door een krachtige achtergrondstroming.
Gr. Ben
Quote selectie