(waarschuwing, lange beschouwing over ao zonnevlekken, bijhorende kaarten onderaan deze post)
Nu de poolwervel split een feit lijkt te zijn gaat het heel rap met de winter! Alle actie wordt door de meeste weerwoorders op de voet gevolgd waarbij de 'euforie-bremse' kwijt lijkt te zijn, met goede reden: In de huidige verwachtingen bouwt zich langzaam een groot koudereservoir op boven Scandinavië en NW-Rusland. De timing hiervan, en de manier waarop dit gebeurd lijkt min of meer uniek te zijn in recente weerhistorie.
Op het forum zijn al meerdere posts voorbij gekomen over het gedrag van de poolwervel, welke ook dit jaar weer een sterke indicator blijkt te zijn voor de beschikbaarheid van koude lucht in de brongebieden waaruit koning winter put tijdens veldtochten door west-Europa. De poolwervelsplit pakt ditmaal zeer gunstig voor ons uit, het grootste deel van de koude lucht in de onderste luchtlagen stroomt over Siberië uit, slechts een deel van de koude lucht wordt in een bescheiden wervel gevangen boven noord-Amerika.
De verwachting lijkt zich toe te spitsen op een aanhoudende hoge luchtdruk over de geografische noordpool, hiermee is de beschikbaarheid van koude lucht voor west-Europa gegarandeerd voor een lange periode. Hogedruk over de noordpool laat de AO-index negatief uitslaan. In de huidige verwachting blijft dit signaal negatief, zie ook onderstaande figuren.
Dit beeld wordt overigens ook bevestigd door de opers van GFS en EC op +144. De locatie van het poolhoog is hierbij ideaal voor een grondige winterinval op termijn. Door de aanwezigheid van koude lucht ten zuiden, oosten en noorden van het poolhoog is het niet ondenkbaar dat op termijn het poolhoog direct het weer bij ons gaan aansturen, waarbij het hoog min of meer uitzakt richting Scandinavië, IJsland of noordwest Rusland. Afhankelijk van de daadwerkelijke posities van de hogen en lagen ligt een ware koudegolf in het verschiet (5 ijsdagen met 3 strenge vorstnachten)
Dit is echter nog toekomstmuziek. De huidige stand van zaken geeft echter wel een ideaal voortraject waarin grote delen van Europa met sneeuw worden bedekt waardoor getransporteerde lucht minimaal opwarmt. De straalstroom is daarbij aanhoudend zwak en zuidelijke georiënteerd, mede door eerder benoemde ontwikkelingen. In feite ligt alles klaar voor een langdurig winter beleg, dit mag ook blijken uit de ensembles welke momenteel worden uitgespuwd (zie onderaan).
***
De winter-gunstige stromingspatronen lijken zijn min of meer voor te hebben gezet uit 2010, en past ook perfect in de relatief koude trend in temperatuursverloop welke 2010 zo bijzonder markeerd tov voorafgaande jaren. Het mag gezegd worden: elke afkoeling welke de modellen voor schotelen lijkt min of meer ook uit te komen. Dit laatste druist vrijwel geheel in tegen het algemene bijgeloof van menig winterliefhebber: koude oplossingen kwamen eigelijk niet uit. De omslag hierin kwam min of meer in eind december 2008, toen een groot deel van de Benelux weer met echt winterweer te maken kreeg. W09 was echter een winter van nix, maar markeerde wel een kentering in uitkomen van koudere oplossing uit het semi-GKB bereik. Kenmerkend genoeg viel deze omslag samen met het einde van een zonnevlekkencyclus. Hoewel ik voorheen altijd sterk mijn twijfels om verbanden te leggen tussen zonnevlekken en winterweer dreigt ik hier nu dan toch op terug te komen. Om gelijk maar even op glad ijs te komen wil ik hierover dan ook graag mijn gedachten kwijt.
In 2010 hebben zich de eerste vlekken van cyclus 24 gemeld, een sterke zonnevlam heeft zich in deze cyclus zelfs al voorgedaan, langzaam kruipen we weer naar een maximum toe. In mijn eerste jaren als weeramateur heb ik menig maal koudegetallen en zonnecycli minima tegenover elkaar gezet. Wat me hierbij voornamelijk opviel was dat het erop leek dat de kans op een hoog koudegetal groter was in de jaren direct na het optrenden van een minimum. Koude winters doen zich echter ook voor buiten een zonnevlek minimum. Hoewel ik dit waarschijnlijk niet statistisch hard kan maken, (ik ga het zelfs niet proberen, om meerdere redenen!).
Recentelijk heb ik echter een publicatie langs zien komen waarin het aantal zonnevlekken inderdaad een indicator scheen te zijn voor de wintertemperatuur in Europa, waarbij een laag aantal vlekken leek samen te hangen met een stratosferische opwarming en een zwakkere poolwervel. Hierop voortbouwend kan er dus een worden getheoretiseerd dat de huidige zwakke poolwervel samenhangt met het recente zonnevlekken mimimum. (Overigens heb ik deze publicatie niet gecontroleerd op betrouwbaarheid of degelijkheid van de medewerkende wetenschappers.) De vragen die bij mij blijven hangen zijn echter: waarom lijkt het dat er pas na een minimum schijnbaar hogere koudegetallen worden genoteerd? En, waarom kunnen er buiten zo'n mimimum ook hoge koudegetallen worden waargenomen voor de Bilt? Een mogelijk antwoord op de tweede vraag zou kunnen zijn dat winters buiten een zonnevlekkenminimum veel koude produceren zonder dat daaraan een intrisiek zwakke poolwervel ten grondslag ligt.
Belangrijker vind ik het echter om na te denken over de eerste vraag; waarom na het minimum meer koudeproductie? Mogelijk schuilt in de overgang van een oude zonnevlekcyclus op een nieuwe cyclus een verklaring.
Laat ik mijn punt nu dan maken. In de aanloop naar de winter van 2010 ontwikkelde zich een zwakke poolwervel ten tijde van een absoluut minimum, geen vlek werd er gezien tot in januari 2010. In de aanloop naar 2011 ontwikkelt zich opnieuw een zwakke poolwervel, maar nu zijn er wel zonnevlekken. Het optreden van de zwakke poolwervel hangt daarom waarschijnlijk wederom samen met het vlekkenminimum, echter het maximale effect van het minimum wordt nu echter pas waargenomen, dus na het daadwerkelijke minimum! Vergelijk het met de kracht van de zon welke toe en afneemt door het jaar op onze breedtegraad: februari is een echte wintermaand, maar kent dezelfde zonnekracht als oktober!
Daarnaast denk ik dat een 'verse' nieuwe cyclus het effect van zonnevlek afwezigheid in eerste instantie kan versterken, of anders; vervormen. Dit laatste kan wellicht verklaren waarom ook nu weer een zwakke poolwervel wordt waargenomen, gelijkend aan die van eind 2009, echter in gemodicificeerde vorm door toedoen van nieuwe uitbarstingen aan het oppervlak van de zon: De nieuwe uitbastingen van cyclus 24 kunnen mogelijk stratosferische verstoringen veroorzaken (zoals druppels op een glad wateroppervlak) welke het nul-signaal van een zonnevlekminimum (het optreden van stratosferische opwarming en zwakke poolwervels) zowel kunnen versterken als verzwakken. Zodanig kunnen er door de nieuwe uitbarstingen van cyclus 24 zeer persistent terugkerende winterse patronen ontwikkelen, maar tegelijk ook zeer krachtige korte en heftige zonale circulaties. Biede weerspatronen hebben we dan ook terug gezien in de afgelopen periode.
Goed. Tot zover mijn bijdrage. Schiet het lek, of neemt het ter kennisgeving aan
Ik vond het leuk jullie in ieder geval te vermaken, voor zover ik te volgen was.
Terug naar het weer. Laat ik dit voorop stellen: ik verwacht op basis van wat ik heb gezien op de weerkaarten in de afgelopen maanden een koudere winter in Hellmannen dan 2010 Dat is een leuke gedachte, nietwaar?
Tot slot nog een aantal GFS ensembles die boekdelen spreken:
Nu de poolwervel split een feit lijkt te zijn gaat het heel rap met de winter! Alle actie wordt door de meeste weerwoorders op de voet gevolgd waarbij de 'euforie-bremse' kwijt lijkt te zijn, met goede reden: In de huidige verwachtingen bouwt zich langzaam een groot koudereservoir op boven Scandinavië en NW-Rusland. De timing hiervan, en de manier waarop dit gebeurd lijkt min of meer uniek te zijn in recente weerhistorie.
Op het forum zijn al meerdere posts voorbij gekomen over het gedrag van de poolwervel, welke ook dit jaar weer een sterke indicator blijkt te zijn voor de beschikbaarheid van koude lucht in de brongebieden waaruit koning winter put tijdens veldtochten door west-Europa. De poolwervelsplit pakt ditmaal zeer gunstig voor ons uit, het grootste deel van de koude lucht in de onderste luchtlagen stroomt over Siberië uit, slechts een deel van de koude lucht wordt in een bescheiden wervel gevangen boven noord-Amerika.
De verwachting lijkt zich toe te spitsen op een aanhoudende hoge luchtdruk over de geografische noordpool, hiermee is de beschikbaarheid van koude lucht voor west-Europa gegarandeerd voor een lange periode. Hogedruk over de noordpool laat de AO-index negatief uitslaan. In de huidige verwachting blijft dit signaal negatief, zie ook onderstaande figuren.
Dit beeld wordt overigens ook bevestigd door de opers van GFS en EC op +144. De locatie van het poolhoog is hierbij ideaal voor een grondige winterinval op termijn. Door de aanwezigheid van koude lucht ten zuiden, oosten en noorden van het poolhoog is het niet ondenkbaar dat op termijn het poolhoog direct het weer bij ons gaan aansturen, waarbij het hoog min of meer uitzakt richting Scandinavië, IJsland of noordwest Rusland. Afhankelijk van de daadwerkelijke posities van de hogen en lagen ligt een ware koudegolf in het verschiet (5 ijsdagen met 3 strenge vorstnachten)
Dit is echter nog toekomstmuziek. De huidige stand van zaken geeft echter wel een ideaal voortraject waarin grote delen van Europa met sneeuw worden bedekt waardoor getransporteerde lucht minimaal opwarmt. De straalstroom is daarbij aanhoudend zwak en zuidelijke georiënteerd, mede door eerder benoemde ontwikkelingen. In feite ligt alles klaar voor een langdurig winter beleg, dit mag ook blijken uit de ensembles welke momenteel worden uitgespuwd (zie onderaan).
***
De winter-gunstige stromingspatronen lijken zijn min of meer voor te hebben gezet uit 2010, en past ook perfect in de relatief koude trend in temperatuursverloop welke 2010 zo bijzonder markeerd tov voorafgaande jaren. Het mag gezegd worden: elke afkoeling welke de modellen voor schotelen lijkt min of meer ook uit te komen. Dit laatste druist vrijwel geheel in tegen het algemene bijgeloof van menig winterliefhebber: koude oplossingen kwamen eigelijk niet uit. De omslag hierin kwam min of meer in eind december 2008, toen een groot deel van de Benelux weer met echt winterweer te maken kreeg. W09 was echter een winter van nix, maar markeerde wel een kentering in uitkomen van koudere oplossing uit het semi-GKB bereik. Kenmerkend genoeg viel deze omslag samen met het einde van een zonnevlekkencyclus. Hoewel ik voorheen altijd sterk mijn twijfels om verbanden te leggen tussen zonnevlekken en winterweer dreigt ik hier nu dan toch op terug te komen. Om gelijk maar even op glad ijs te komen wil ik hierover dan ook graag mijn gedachten kwijt.
In 2010 hebben zich de eerste vlekken van cyclus 24 gemeld, een sterke zonnevlam heeft zich in deze cyclus zelfs al voorgedaan, langzaam kruipen we weer naar een maximum toe. In mijn eerste jaren als weeramateur heb ik menig maal koudegetallen en zonnecycli minima tegenover elkaar gezet. Wat me hierbij voornamelijk opviel was dat het erop leek dat de kans op een hoog koudegetal groter was in de jaren direct na het optrenden van een minimum. Koude winters doen zich echter ook voor buiten een zonnevlek minimum. Hoewel ik dit waarschijnlijk niet statistisch hard kan maken, (ik ga het zelfs niet proberen, om meerdere redenen!).
Recentelijk heb ik echter een publicatie langs zien komen waarin het aantal zonnevlekken inderdaad een indicator scheen te zijn voor de wintertemperatuur in Europa, waarbij een laag aantal vlekken leek samen te hangen met een stratosferische opwarming en een zwakkere poolwervel. Hierop voortbouwend kan er dus een worden getheoretiseerd dat de huidige zwakke poolwervel samenhangt met het recente zonnevlekken mimimum. (Overigens heb ik deze publicatie niet gecontroleerd op betrouwbaarheid of degelijkheid van de medewerkende wetenschappers.) De vragen die bij mij blijven hangen zijn echter: waarom lijkt het dat er pas na een minimum schijnbaar hogere koudegetallen worden genoteerd? En, waarom kunnen er buiten zo'n mimimum ook hoge koudegetallen worden waargenomen voor de Bilt? Een mogelijk antwoord op de tweede vraag zou kunnen zijn dat winters buiten een zonnevlekkenminimum veel koude produceren zonder dat daaraan een intrisiek zwakke poolwervel ten grondslag ligt.
Belangrijker vind ik het echter om na te denken over de eerste vraag; waarom na het minimum meer koudeproductie? Mogelijk schuilt in de overgang van een oude zonnevlekcyclus op een nieuwe cyclus een verklaring.
Laat ik mijn punt nu dan maken. In de aanloop naar de winter van 2010 ontwikkelde zich een zwakke poolwervel ten tijde van een absoluut minimum, geen vlek werd er gezien tot in januari 2010. In de aanloop naar 2011 ontwikkelt zich opnieuw een zwakke poolwervel, maar nu zijn er wel zonnevlekken. Het optreden van de zwakke poolwervel hangt daarom waarschijnlijk wederom samen met het vlekkenminimum, echter het maximale effect van het minimum wordt nu echter pas waargenomen, dus na het daadwerkelijke minimum! Vergelijk het met de kracht van de zon welke toe en afneemt door het jaar op onze breedtegraad: februari is een echte wintermaand, maar kent dezelfde zonnekracht als oktober!
Daarnaast denk ik dat een 'verse' nieuwe cyclus het effect van zonnevlek afwezigheid in eerste instantie kan versterken, of anders; vervormen. Dit laatste kan wellicht verklaren waarom ook nu weer een zwakke poolwervel wordt waargenomen, gelijkend aan die van eind 2009, echter in gemodicificeerde vorm door toedoen van nieuwe uitbarstingen aan het oppervlak van de zon: De nieuwe uitbastingen van cyclus 24 kunnen mogelijk stratosferische verstoringen veroorzaken (zoals druppels op een glad wateroppervlak) welke het nul-signaal van een zonnevlekminimum (het optreden van stratosferische opwarming en zwakke poolwervels) zowel kunnen versterken als verzwakken. Zodanig kunnen er door de nieuwe uitbarstingen van cyclus 24 zeer persistent terugkerende winterse patronen ontwikkelen, maar tegelijk ook zeer krachtige korte en heftige zonale circulaties. Biede weerspatronen hebben we dan ook terug gezien in de afgelopen periode.
Goed. Tot zover mijn bijdrage. Schiet het lek, of neemt het ter kennisgeving aan
Ik vond het leuk jullie in ieder geval te vermaken, voor zover ik te volgen was.Terug naar het weer. Laat ik dit voorop stellen: ik verwacht op basis van wat ik heb gezien op de weerkaarten in de afgelopen maanden een koudere winter in Hellmannen dan 2010
Dat is een leuke gedachte, nietwaar?Tot slot nog een aantal GFS ensembles die boekdelen spreken:
Bericht laatst bijgewerkt: 19-11-2010 00:34
Alles komt op zijn eigen tijd