Zoals bekend was er in januari 1987 een roemruchte kouinval, dagen achter elkaar overdag matige vorst en op 14 januari overdag in De Bilt niet warmer dan -10,6c. Zeer bijzonder en zoiets komt een paar keer voor per eeuw. Gisteren op het forum bracht Jorge naar voren dat de kouinval zonder significante sneeuw gepaard ging.
Wat ik me afvraag stel dat er wel sneeuw was gevallen en deze laag circa 10-15 cm dik zou zi jn. Wat zou dat dan hebben uitgemaakt voor de temperatuur. Valt daar in grote lijnen iets over te zeggen. Bijv. -10.6c was dat met een sneeuwdek van 15cm misschien -12c geweest?
1. Dat er geen significante sneeuwval plaats vond is in algemene zin onjuist. De waddeneilenden kregen plaatselijk een halve meter sneeuw! Theo liet daar laatst nog spectaculaire foto's van zien. Ik meen dat ook in het noorden van Friesland behoorlijk wat sneeuw is gevallen. Ik herinner me bij ons alleen wat restanten van eerdere sneeuwval, maar sneeuwval bleef bij de vorstinval en de dagen er na uit. Er lag dus nagenoeg geen sneeuw in een groot deel van het land.
2. Als er bij die kou-inval ook 10 tot 15 centimeter sneeuw had gelegen was het ongetwijfeld kouder geweest, aangenomen dat stroomopwaarts ook sneeuw zou hebben gelegen. Hoeveel dat gescheeld had is moeilijk te zeggen. Het hangt van de bewolking en wind af. Toevallig stond er voortdurend wind, op woensdag en donderdag zelfs tot windkracht 5 of 6. Op die dagen zou het sneeuwdek naar mijn inschatting nog wel voor 2 graden verschil hebben gezorgd. Bedenk echter dat bij dit soort situaties, waarbij de wind door een depressie wordt aangewakkerd, de laag koude lucht geleidelijk dunner wordt. Boven De Bilt was de temperatuur in het 850 hPa-vlak op 14 januari gestegen tot -4, waar het een paar dagen daarvoor nog plm. -20 geweest was. Dat kan een tegenwerkende factor zijn. Een ander effect is de ouderdom van het sneeuwdek; verse sneeuw heeft veel invloed op de stralingseffecten. Oude sneeuw wat minder.
3. Als er in het midden van het land veel sneeuw zou zijn gevallen en vervolgens de lucht opgeklaard en de wind weggevallen; ik schat dan minima van -16 tot -25 in maxima omstreeks -10 tot -13 in.
4. Een paar extreme situaties in het verleden:
a. In februari 1929 pure transportkou; ik meen dat er ook toen weinig sneeuw lag in Nederland. Zelfs in de periode 10 tot 15 februari plaatselijk -10 als maximum. Zeer strenge vorst op uitgebreide schaal in de nacht. Deze situatie lijkt op 14 en 15 januari 1987.
b. 31 januari 1978. In de middag daalde de temperatuur tot -13 in De Bilt en -16 in Twente. Dat was pure transportkou boven een sneeuwdek. Extreem lage temperaturen kwamen een paar dagen later bij weinig wind voor in Groningen. Maxima omstreeks -11 en minima omstreeks -24.
c. Op 1 februari 1956 werd het dieptepunt bereikt van dagenlang transportkou. Maxima onder -10, zoals -11,2 in De Bilt, -12,2 in Twente. De minima die dag: -15,8 in De Bilt en -18,0 in Twente. Dat alles bij een doorstaande ONO-wind, doorgaans windkracht 4. Leeuwarden en Eelde een maximum-uurgemiddelde van kracht 5. De sneeuwhoogte is mij niet bekend.
Bovenstaande drie situaties gelden naar mijn idee als de meest extreme transportkou-situaties. Het heftigst was, lijkt mij, de situatie van 31 december 1978: sneeuwval (de dag ervoor overal en in de nacht naar 31-12 alleen in het zuiden), wind en strenge vorst in de middag, van -12 in Rotterdam tot -16 in Twente. De wind draaide naar noord en viel in de avond grotendeels weg, waardoor de scherpste kantjes er af gingen. Het werd in het noorden van het land zelfs minder koud.
d. Op 16 februari 1956 klaarde het op boven een dik pak verse sneeuw. In De Bilt -21,6 als minimum; door de februarizon klom het kwik tot -7,0 in de middag. Uithuizermeden kreeg -26,8 in die ochtend. Nummer twee in de extremenlijst van Nederland. NB: boven verse sneeuw.
e. Op 27 januari 1942 klaarde het boven de verse sneeuw op in midden-Nederland. Minimum -27,4 in Winterswijk en -24,8 in De Bilt. Pure stralingskou; in De Bilt werd het maximum relatief hoog met -4,8. NB: Ook boven verse sneeuw.
f. Op 7 januari 1985 werd extreem koude en droge lucht aangevoerd boven een sneeuwdek. Plaatselijk beneden -10 als maximum in oost Nederland. Er lag sneeuw en opklaringen met wegvallende wind zorgden voor een sterke afkoeling. Rond middernacht was het plaatselijk al beneden -20. Potentieel zat een nieuw record er in, ware het niet dat in de loop van de nacht de wind veranderde en wat lichte bewolking binnen dreef. Toch werd op verschillende plaatsen -25 of daaromtrent gemeten, oa door weeramateurs op de Veluwezoom. De sneeuw was toen anderhalve dag oud.
g. De luchtsoort in januari 1987 is ook goed vergelijkbaar met die, welke op 7 januari 1985 binnen stroomde. Als er nu ook sneeuw had gelegen en de wind was weggevallen....
5. Als.. als.... dat alles tegelijk meewerkt aan een extreme toestand is niet erg waarschijnlijk. Ik kan best een scenario bedenken waarbij in Nederland -30 of lager wordt gemeten. De kans daarop is echter zo klein, dat we daar niet op hoeven rekenen.
Groet,
Cees
PS Mag het ook in het Nederlands?
Quote selectie