Re : Nu beginnen de rampen pas

Steeds meer orkanen

De VS zijn de dramatische gevolgen van de orkaan Katrina nog aan het verwerken. In de tussentijd zijn er in de regio echter al zes nieuwe orkanen losgebroken. Het Amerikaanse National Hurricane Center heeft nu zelfs niet genoeg namen voor alle orkanen die er dit jaar nog komen. Van de 21 die vooraf zijn uitgekozen, zijn er nog maar vier over. Zorgt klimaatverandering voor meer tropische stormen? Roepen de Amerikanen – die zich hebben onttrokken aan het Kyotoverdrag – de stormen eigenlijk over zichzelf af?

Dr. Leo Kroon, onderzoeker bij de leerstoelgroep Meteorologie en luchtkwaliteit:

‘Het is inderdaad opmerkelijk dat het lijstje met namen voor dit jaar bijna op is. Het gaat dan om de namen voor de Noord-Atlantische regio, inclusief de Caribische Zee en de Golf van Mexico. Ook voor andere regio’s heeft de Wereld Meteorologische Organisatie WMO lijstjes met namen voor orkanen beschikbaar en die voor de Stille Oceaan is zelfs nog aanzienlijk langer.
Het klopt wel dat er het laatste decennium een sterke stijging is in het aantal tropische orkanen. Het is echter een beetje te kort door de bocht om dit één op één te koppelen aan klimaatverandering. Ook in de jaren vijftig is er een periode geweest dat er opvallend meer orkanen actief waren, maar toen was er niemand die dacht dat het iets te maken had met temperatuurstijging. Sterker nog, toen maakte iedereen zich nog op voor een nieuwe kleine ijstijd.
Het aantal tropische orkanen is ook niet rechtstreeks te herleiden tot een stijging van de oceaantemperatuur. Het zeewater is de afgelopen vijftig jaar met ongeveer een halve graad gestegen. De oceaantemperatuur is echter maar een van de factoren die het ontstaan van tropische orkanen beïnvloedt. Een andere factor is bijvoorbeeld de windschering, het verschil in windsnelheid in bovenliggende luchtlagen. Dat verklaart ook waarom er boven de Middellandse Zee nooit tropische orkanen ontstaan. De zeetemperatuur is wel geschikt, maar de windschering is te groot.
Iets wat wel aan de stijging van zeewatertemperatuur, en dus klimaatverandering, gekoppeld kan worden is het optreden van meer tropische orkanen uit de verwoestende categorie. Het aantal orkanen in de twee hoogste schalen van de Saffer-Simpsonschaal, waarmee de sterkte van een orkaan wordt aangeduid, is de afgelopen decennia ongeveer verdubbeld. En het zijn natuurlijk vooral de verwoestende orkanen die de meeste aandacht krijgen. Dat zou voor Amerika een argument kunnen zijn om klimaatverandering toch iets serieuzer te nemen.
Terwijl andere namen worden hergebruikt, verdwijnen namen van zeer verwoestende orkanen gewoonlijk van toekomstige lijstjes. Het besluit is nog niet gevallen, maar het lijkt logisch dat Katrina daar ook bij hoort. Het gebruik van roepnamen voor orkanen is vooral handig voor journalisten. Duitse weerdiensten doen nog steeds verwoede pogingen om ook hogedrukgebieden en depressies een eigen naam te geven. Toch lukt het niet om die ook echt te laten inburgeren. Blijkbaar blijft een naam pas echt hangen als iets echt bedreigend is.’

Gert van Maanen